Bạn có thật sự cần một chiếc đồng hồ siêu chính xác?
18/08/25
Trong thời đại mà điện thoại thông minh và các thiết bị gia dụng đều giữ giờ tuyệt đối chính xác, việc sở hữu một chiếc đồng hồ cơ đắt đỏ tưởng chừng như mất đi ý nghĩa ban đầu. Tuy nhiên, Rolex cùng nhiều thương hiệu xa xỉ khác vẫn đặt cược vào khát khao của khách hàng: sự chính xác cơ học và giá trị vượt thời gian.
Từ cuộc khủng hoảng đồng hồ thạch anh đến “phục hưng cơ khí”
Khoảng 60 năm trước, khi đồng hồ thạch anh Nhật Bản xuất hiện, ngành công nghiệp đồng hồ Thụy Sĩ gần như bị quét sạch. Những chiếc quartz rẻ tiền nhưng vô cùng chính xác đã khiến đồng hồ cơ học bị coi như lỗi thời. Vậy mà, nghịch lý thay, trong “thời kỳ phục hưng cơ khí” những thập niên gần đây, yếu tố chính xác lại không còn là mối quan tâm hàng đầu.
Nhà báo chuyên ngành Elizabeth Doerr tại Đức nhận định: “Đồng hồ cơ hiện đại vốn đã đủ chính xác cho hầu hết chúng ta. Muốn nhiều hơn nữa, bạn phải chọn quartz.”
Nhưng với Rolex, câu chuyện lại khác. Năm 2024, thương hiệu này ghi nhận doanh số ước tính 10,6 tỷ franc Thụy Sĩ (12,9 tỷ USD), chiếm gần một phần ba toàn bộ ngành đồng hồ Thụy Sĩ. Và Rolex đang tiên phong trong nỗ lực khiến đồng hồ cơ chính xác vẫn giữ được vị thế trong thế giới vốn không còn thực sự cần đến chúng.
Land-Dweller và cú hích mang tên Dynapulse
Ngày 1/4 tại triển lãm Watches and Wonders Geneva, Rolex gây chấn động với mẫu mới đầu tiên sau 13 năm: Land-Dweller. Nếu bề ngoài mảnh mai và dây đeo tích hợp thu hút giới mộ điệu, thì thứ khiến dân trong nghề bàn tán chính là bộ máy cơ hoàn toàn mới, sở hữu “cú hích” công nghệ mang tên "Dynapulse escapement".
Cơ chế thoát năng lượng này được đánh giá hiệu quả hơn, bền bỉ hơn và chống sốc tốt hơn so với “Swiss lever escapement” truyền thống đã thống trị ngành hơn 200 năm. Với giới sành kỹ thuật, Dynapulse chính là “cú nhảy vọt”.
Paul Boutros, Phó chủ tịch nhà đấu giá Phillips, nhấn mạnh: “Một thành tựu như thế này chỉ xuất hiện vài trăm năm một lần trong thế giới đồng hồ cơ. Đó là sự kết tinh của toán học, vật lý và nghệ thuật chế tác.”
Nhà sưu tập James Dowling, được biết đến trên Instagram với tên @MisterRolex, cho rằng Land-Dweller mang thông điệp rõ ràng: “Đây không còn là Rolex của cha bạn nữa.”
Cuộc đua mới về độ chính xác
Bên ngoài câu chuyện riêng của Rolex, Land-Dweller gợi nhắc về một vấn đề rộng lớn hơn: chronometry – nghệ thuật đo lường thời gian chính xác. Đây là lĩnh vực mà đồng hồ cơ đã nhường sân cho quartz, rồi sau đó cho công nghệ vệ tinh.
Oliver R. Müller, sáng lập hãng tư vấn LuxeConsult tại Thụy Sĩ, gọi đây là nghịch lý lớn nhất: “Chúng ta có thể xem giờ chính xác tuyệt đối trên máy tính, điện thoại, tủ lạnh. Vậy mà ngành đồng hồ lại chế tạo những cỗ máy vi cơ phức tạp và khẳng định rằng đó mới là chuẩn mực.”
Trong 15 năm qua, các nhà chế tác độc lập như François-Paul Journe, Bernhard Lederer, Laurent Ferrier hay Kari Voutilainen đã thử nghiệm nhiều cơ chế escapement mới. Tuy nhiên, điều khiến Dynapulse khác biệt chính là "tính công nghiệp hóa". Rolex không chỉ chế tạo vài chục chiếc thử nghiệm, mà hướng đến sản xuất hàng trăm nghìn chiếc mỗi năm.
Müller nhấn mạnh: “Khi bạn làm 10 hay 50 chiếc thì đã là thành tựu. Nhưng khi con số là 100.000, 500.000 hay một triệu, đó là bước nhảy vọt. Ngoài Omega, tôi không thấy thương hiệu nào đủ sức cạnh tranh.”
Rolex và cuộc so găng âm thầm với Omega
Năm 1999, Omega từng công nghiệp hóa cơ chế "coaxial escapement" dựa trên phát minh của George Daniels. Cơ chế này giúp cải thiện độ chính xác bằng cách giảm đáng kể nhu cầu bôi trơn, và từ đó trở thành “trái tim” của các mẫu đồng hồ "master chronometers".
Nhiều chuyên gia suy đoán Rolex phát triển Dynapulse để vượt qua Omega. Tuy nhiên, theo truyền thống, Rolex vốn theo đuổi sự xuất sắc như một triết lý, sẵn sàng chi hàng tỷ USD cho dự án. Paul Boutros ước tính chi phí nghiên cứu và triển khai có thể lên tới 1 tỷ USD – một con số khổng lồ ngay cả với ngành xa xỉ.
Jack Forster, Giám đốc biên tập toàn cầu của 1916 Company, nhận định: “Chính xác là một phần ADN của Rolex.” Nhưng ông cũng thừa nhận nghịch lý: “Về độ chuẩn tuyệt đối, đồng hồ cơ đã thua quartz từ lâu. Nhưng trên cổ tay, đồng hồ cơ lại ‘sống động’ theo cách quartz không bao giờ có thể.”
Đó cũng là lý do các hãng tiếp tục nghiên cứu những cơ chế như coaxial hay Dynapulse: để chứng minh rằng nghệ thuật chế tác cơ khí không ngừng tiến hóa, và điều đó mang lại sự phấn khích cho thị trường xa xỉ.
Những đối thủ khác cũng nhập cuộc
Dù Rolex chiếm trọn ánh đèn sân khấu, các thương hiệu khác cũng không đứng yên.
Tại Geneva, Karl-Friedrich Scheufele – đồng chủ tịch Chopard giới thiệu L’Heure du Diamant trị giá 101.000 USD, mẫu đầu tiên trong bộ sưu tập này có thêm chức năng lịch trăng với độ chính xác kéo dài 122 năm. Ông nói: “Có thể bạn nghĩ với một chiếc đồng hồ trang sức, độ chính xác không quan trọng. Nhưng với ngành chế tác, nó luôn nằm trong DNA.”
Cũng tại triển lãm, Grand Seiko đến từ Nhật Bản công bố Spring Drive UFA (Ultra Fine Accuracy), mẫu đồng hồ giá 10.900 USD với sai số chỉ ±20 giây mỗi năm. Để so sánh, chuẩn COSC của Thụy Sĩ cho phép sai số từ -4 đến +6 giây mỗi ngày.
Joe Kirk, giám tuyển thương hiệu Grand Seiko, giải thích: “Ngay từ năm 1960, Grand Seiko đã đặt mục tiêu tạo ra chiếc đồng hồ thực dụng tốt nhất. Từ chuẩn chronometer, chúng tôi tự nâng tiêu chuẩn riêng, rồi đến 1969, giới thiệu VFA – chuẩn ‘Very Fine Adjusted’ với sai số chỉ 1 phút mỗi tháng.”
Đặc biệt, cùng năm đó, Seiko – thương hiệu anh em của Grand Seiko tung ra Astron, chiếc đồng hồ quartz thương mại đầu tiên, làm thay đổi hoàn toàn ngành đồng hồ.
Đến năm 1999, Grand Seiko lại tạo bước ngoặt với Spring Drive, cơ chế lai giữa quartz và cơ khí, sử dụng dao động thạch anh nhưng được cung cấp năng lượng từ dây cót, mang lại độ chính xác ngang ngửa quartz. Phiên bản U.F.A. mới là đỉnh cao của dòng Spring Drive này, nhưng vẫn giữ mục tiêu giản dị: phục vụ khách hàng.
Ông Kirk nói thẳng: “Không gì tệ hơn việc sở hữu một chiếc đồng hồ không giữ đúng giờ. Nó sẽ khiến bạn phát điên.”
shared via nytimes,
