Barcelona – thành phố được dệt nên từ toán học
30/09/25
Mỗi mùa hè, hàng nghìn du khách lại đổ về Barcelona để chiêm ngưỡng những công trình kiến trúc độc đáo của thành phố. Với Nicolás Atanes Santos – nhà toán học trẻ người Tây Ban Nha, đây là cơ hội để đưa nhiều người đến gần hơn với niềm đam mê của anh: toán học.
Hợp tác cùng chính quyền Catalonia, Santos đã tạo ra các “đường mòn toán học” – những chuyến tham quan tự dẫn, nơi du khách vừa khám phá các địa danh nổi tiếng, vừa giải những bài toán gắn liền với kiến trúc và cảnh quan.
Khi toán học và kiến trúc gặp nhau
Trong kiến trúc, toán học luôn hiện diện: lượng giác để tính góc và chiều cao, đối xứng để tạo cân bằng, hình học để mang lại hình khối. Với Santos, toán không chỉ phục vụ xây dựng mà còn khơi gợi cách nhìn mới về những công trình đã hiện hữu – một lăng kính khác để chiêm ngưỡng thế giới.
Lấy cảm hứng từ ý tưởng này, The New York Times đã thực hiện một hành trình ảo qua những công trình tiêu biểu của Barcelona, nơi toán học và khám phá hòa quyện.
La Sagrada Família – kỳ quan chưa hoàn thiện
Biểu tượng của Barcelona, nhà thờ La Sagrada Família, được Antoni Gaudí khởi công từ năm 1882 và đến nay vẫn đang xây dựng. Bước vào công trình, du khách như lạc vào thế giới của những vòng tròn, xoắn ốc và hyperboloid.
Gaudí từng nói: “Đường thẳng thuộc về con người, đường cong thuộc về Chúa.”
Mặt tiền Passion với các cột dài 23,5 mét, cách nhau 14,6 mét, tạo thành mái vòm có thể tính bằng định lý Pythagoras. Kết quả, chiều cao vòm khoảng 22,3 mét – phản ánh triết lý tổng thể của nhà thờ với tháp trung tâm cao nhất, bao quanh là những tháp nhỏ hơn.
La Monumental – từ đấu trường bò tót đến sân khấu lễ hội
Đấu trường La Plaza de Toros Monumental từng là nơi khán giả hò reo theo các trận đấu bò. Ngày nay, nơi đây biến thành không gian cho hòa nhạc, lễ hội ẩm thực và bảo tàng.
Hình tròn đường kính 51,2 mét cho chu vi khoảng 161 m, tính bằng công thức C = πd. Thiết kế vòng tròn này đảm bảo tầm nhìn tối ưu cho khán giả – minh chứng khác của sự kết hợp giữa toán học và công năng.
Toán học – ngôn ngữ chung trên phố
Santos, sinh viên Đại học Quốc gia Giáo dục Từ xa, đã đưa toán ra đường phố Barcelona, Girona, Tarragona hay Tortosa. Với anh, toán không phải là nỗi sợ hay sự khô khan của công thức, mà là thứ ngôn ngữ quốc tế kết nối con người với không gian.
Santos chia sẻ: “Mọi người thường sợ toán học. Họ chỉ nhớ lại căng thẳng khi học những công thức không thấy ứng dụng. Nhưng toán là thứ để khám phá, nó hiện diện khắp nơi.”
Torre Glòries – tòa tháp ánh sáng
Tòa Torre Glòries cao 143,9 mét, bán kính 19,5 mét, được ví như cột nước phun lên trời. Bề mặt phủ 52.744 tấm kính và nhôm giúp phản chiếu ánh sáng, đồng thời cách nhiệt sinh thái.
Khi ước lượng diện tích hình trụ, kết quả cho thấy khoảng 53.884 tấm kính cần thiết – con số gần với thực tế. Đây là minh chứng rõ rệt cho việc toán học hỗ trợ thiết kế và xây dựng những công trình phức tạp.
Casa Batlló – biển cả trong kiến trúc
Kiệt tác khác của Gaudí, Casa Batlló, gây ấn tượng với mặt tiền lượn sóng, mái ngói vảy rồng và lan can hình mặt nạ. Mười ba cửa sổ với hai trạng thái “mở” hoặc “đóng” tạo ra tới 8.192 khả năng kết hợp.
Màu xanh biển của gạch mosaic cùng kính màu biến ngôi nhà thành đại dương sống động, nơi toán học và nghệ thuật giao hòa.
Toán học – khúc nhạc nền của đời sống
Barcelona chứng minh toán học không chỉ nằm trong lớp học. Nó hiện diện trong kiến trúc, âm nhạc, giao thông hay thậm chí trong trò chơi bowling.
Santos khẳng định: “Toán ở quanh ta, vượt qua biên giới, quốc gia, văn hóa và cả thời đại.” Với những “đường mòn toán học”, Barcelona giờ đây không chỉ là thành phố của nghệ thuật và kiến trúc, mà còn là nơi du khách được sống cùng ngôn ngữ toàn cầu – toán học.
shared via nytimes,
