Cách những sợi cáp điện ngầm định hình tương lai năng lượng toàn cầu
15/07/25
Một ngày mùa xuân gần đây, tại bờ biển rừng rậm ở Phần Lan, con tàu dài 170 mét mang tên Monna Lisa neo đậu ở cuối một bến tàu kéo dài gần nửa kilomet. Được đóng tại Romania với chi phí khoảng 30 triệu euro, con tàu này không chỉ là biểu tượng của công nghệ hiện đại mà còn là công cụ chiến lược trong quá trình mở rộng và tái cấu trúc hệ thống điện toàn cầu.
Cầu nối năng lượng thời đại mới
Trong vòng một tuần, khoảng 130 km cáp điện áp cao đã được chuyển từ nhà máy gần thủ đô Helsinki đến tàu, được cuộn thành từng lớp lớn trên những bàn xoay khổng lồ. Đây là những sợi cáp đặc biệt – không chỉ có khả năng chịu đựng điều kiện khắc nghiệt dưới đáy đại dương mà còn có thể truyền tải điện năng lên đến hai gigawatt.
Đây là sản phẩm của nhà máy tại Pikkala – một trong số ít cơ sở trên thế giới đủ năng lực sản xuất loại cáp có khả năng kết nối xuyên quốc gia. Chủ sở hữu nhà máy là Prysmian, tập đoàn có trụ sở tại Milan, hiện đang ghi nhận nhu cầu tăng mạnh chưa từng thấy. Theo Massimo Battaini, CEO Prysmian, công ty hiện đã kín đơn đặt hàng đến năm 2028 với tổng trị giá lên tới khoảng 17 tỷ euro – tăng vọt so với mức 2 tỷ euro cách đây 5 năm.
Sự khan hiếm mang tính chiến lược
Đằng sau sự tăng trưởng bùng nổ này là quy trình sản xuất đầy phức tạp. Mỗi lõi dẫn điện cần đến 161 sợi đồng hoặc nhôm được quấn chặt lại với nhau, sau đó bọc trong lớp cách nhiệt polypropylene, rồi đến lớp nhựa và chì, trước khi được bao bọc bởi một lớp kim loại bảo vệ. Để tối ưu hóa quy trình này, các dây cáp thường được sản xuất theo phương thẳng đứng, đòi hỏi các tòa tháp giống như pháo đài thời Trung cổ.
Nhà máy ở Pikkala, với khoảng 510 nhân công, vừa xây thêm một tòa tháp cao hơn 183 mét để tăng năng lực sản xuất lên khoảng 1.850 km cáp mỗi năm. Tuy nhiên, các yếu tố địa chính trị cũng tạo ra những thách thức. Mức thuế 50% của Tổng thống Donald Trump đối với nhôm và đồng nhập khẩu có thể làm đội chi phí sản xuất, mặc dù Prysmian cho biết hãng đã đầu tư mạnh vào nhà máy tại Mỹ và sử dụng phần lớn nguyên liệu nội địa.
Từ hồ băng đến đáy đại dương
Lịch sử sản xuất cáp ở Phần Lan bắt đầu từ hơn một thế kỷ trước, khi người ta còn dùng ngựa và xe kéo để đặt dây cáp trên mặt hồ đóng băng. Nhà máy tại Pikkala từng thuộc sở hữu của Nokia trước khi được bán lại cho tập đoàn Pirelli vào năm 2000 – sau đó tách ra thành Prysmian ngày nay.
Một khi cáp được chất đầy lên tàu Monna Lisa, hành trình vượt Đại Tây Dương bắt đầu. Lần này, điểm đến là ngoài khơi bang Virginia (Mỹ), nơi một trang trại điện gió đang được xây dựng. Trong quá trình lắp đặt, tàu sẽ kéo theo một cái cày thủy lực được hỗ trợ bằng vòi phun nước để đào rãnh sâu tới 5 mét dưới đáy biển và đồng thời chôn cáp, nhằm tránh các tai nạn như neo tàu kéo trúng hoặc hành vi phá hoại.
Năm ngoái, một sự cố tương tự đã xảy ra khiến hệ thống cáp điện và viễn thông kết nối Phần Lan với các quốc gia quanh biển Baltic bị cắt đứt, gây thiệt hại lớn về thông tin và năng lượng.
Công nghệ giám sát và bảo vệ tài sản hạ tầng
Để giảm thiểu rủi ro, Prysmian tích hợp công nghệ cảm biến vào cáp nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Đồng thời, công ty duy trì một đội tàu sửa chữa thường trực để xử lý sự cố nhanh nhất có thể. Một phương tiện điều khiển từ xa dưới đáy biển được sử dụng để đảm bảo cáp được đặt đúng lộ trình, trong khi hệ thống định vị và động cơ thông minh giúp tàu Monna Lisa giữ nguyên vị trí giữa biển trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt – giảm thiểu khả năng phải cắt bỏ đoạn cáp do lệch hướng.
Theo Valerio Acquaotta, người phụ trách quản lý đội tàu, “việc giữ nguyên vị trí dù phải neo lại vài ngày giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian và tiền bạc so với phải cắt và làm lại.”
shared via nytimes,
