Các công ty công nghệ phô diễn năng lực cho “Golden Dome” của Trump
15/09/25
 |
| Các kỹ sư Varda đang chế tạo khoang tàu vũ trụ |
Cuộc đua trình diễn công nghệ quân sự
Tháng 5 vừa qua, hơn 100 nhân viên của Varda Space Industries tập trung tại trụ sở ở miền Nam California để theo dõi hình ảnh trực tiếp một khoang chứa lao xuống Trái đất với vận tốc hơn 18.000 dặm/giờ. Cứ vài phút, một giọng nói vang lên qua loa, truyền tọa độ từ đối tác tại Úc, nơi khoang dự kiến rơi xuống. Mỗi lần cập nhật đều được chào đón bằng những tràng pháo tay, khi tính toán của Varda khớp chính xác với thực tế. Cuối cùng, khoang đáp xuống đúng mục tiêu đã định.
Thử nghiệm này không chỉ là một màn biểu diễn kỹ thuật. Nó nhằm chứng minh Varda cùng các đối tác có thể theo dõi thành công quỹ đạo của một vật thể siêu thanh – có thể là tên lửa, vệ tinh hoặc máy bay không người lái – và tính toán lộ trình trong vòng vài phút, từ đó cho phép chặn đánh kịp thời. Theo các quan chức quốc phòng, chưa có quân đội nào trên thế giới sở hữu công nghệ xác định chính xác những vật thể di chuyển nhanh như vậy.
“Tiêu chuẩn thành công thật sự khắt khe,” Will Bruey, giám đốc điều hành của Varda, nhấn mạnh. “Để làm được, không chỉ cần độ chính xác tuyệt đối trong việc điều khiển thiết bị ngoài quỹ đạo, mà còn phải theo dõi và báo cáo chính xác lộ trình.”
“Golden Dome” – tham vọng phòng thủ tên lửa khổng lồ
Những màn trình diễn như vậy đang xuất hiện dồn dập khi các công ty công nghệ và start-up quốc phòng cùng hướng tới một mục tiêu: trở thành đối tác trong dự án “Golden Dome” – lá chắn tên lửa đầy tham vọng mà Tổng thống Donald Trump công bố.
Trong chiến dịch tranh cử năm ngoái, Trump cam kết xây dựng một hệ thống phòng thủ tương tự “Iron Dome” của Israel, vốn bảo vệ quốc gia này trước các đợt tấn công bằng tên lửa. Đến tháng 1 năm nay, ông ký sắc lệnh hành pháp khởi động dự án. Theo tuyên bố, Golden Dome sẽ tiêu tốn 175 tỷ USD, và con số thực tế có thể lên tới hàng trăm tỷ USD nữa – biến nó thành một trong những dự án quân sự đồ sộ nhất trong nhiệm kỳ của ông.
“Tôi cam kết chúng ta sẽ có hệ thống tốt nhất từng được xây dựng,” Trump tuyên bố trong bài phát biểu tại Phòng Bầu dục tháng 5.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc phòng ước tính chi phí thực tế có thể vượt quá 1 nghìn tỷ USD. Ngay cả với công nghệ tiên tiến nhất hiện nay, chưa chắc có thể dựng nên một “bức tường thép” bất khả xâm phạm quanh nước Mỹ.
Dù vậy, các công ty công nghệ không chờ đợi. Họ đổ về các hội nghị quốc phòng, phô diễn từ hệ thống sonar phát hiện mối đe dọa đến laser bắn hạ tên lửa từ vũ trụ. Theo quan chức quân sự tham gia dự án, những doanh nghiệp được chọn cho Golden Dome sẽ trở thành trụ cột mới trong nền quốc phòng Mỹ.
“Miền Tây hoang dã” của các công ty công nghệ
Những tên tuổi lớn như Palantir – chuyên xây dựng hệ thống xử lý dữ liệu tiên tiến – hay Anduril – nổi tiếng với vũ khí tích hợp trí tuệ nhân tạo – đã được mời thảo luận hợp tác. Ngoài ra, các start-up quốc phòng như Epirus, Ursa Major hay Armada cũng đang tìm cơ hội.
Mark Montgomery, cựu chuẩn đô đốc và hiện là giám đốc cấp cao tại Trung tâm Đổi mới Công nghệ & An ninh mạng thuộc Quỹ Bảo vệ Dân chủ ở Washington, nhận định: “Có hơn 100 công ty với cảm biến, vệ tinh hoặc thiết bị khác muốn tham gia Golden Dome. Đây chẳng khác nào Miền Tây hoang dã, và là cơ hội khổng lồ cho bất cứ ai được chọn.”
Nhà Trắng và Lầu Năm Góc từ chối bình luận, trong khi Anduril cũng không lên tiếng và Palantir chưa phản hồi.
Từ “Chiến tranh giữa các vì sao” đến Golden Dome
Thực tế, ý tưởng về một lá chắn phòng thủ toàn diện không mới. Từ thập niên 1980, Tổng thống Ronald Reagan từng khởi động dự án phòng thủ tên lửa “Star Wars”, nhưng thất bại vì công nghệ chưa đủ tiên tiến.
“Ronald Reagan đã muốn điều này từ nhiều thập kỷ trước, nhưng thời đó chưa có công nghệ,” Trump phát biểu. “Bây giờ thì chúng ta sẽ làm được, và ở cấp độ cao nhất.”
Trong cuộc họp tháng 5, ông chính thức đặt tên Golden Dome cho dự án và bổ nhiệm Tướng Michael Guetlein, phó tư lệnh Lực lượng Không gian, làm người đứng đầu. Mốc thời gian được đặt ra vô cùng tham vọng: hoàn thành trong vòng ba năm.
Khác với Iron Dome – chỉ bao phủ khu vực cỡ bang New Jersey – Golden Dome được thiết kế bảo vệ toàn bộ lục địa Hoa Kỳ trước nhiều loại mối đe dọa, từ tên lửa đạn đạo bay vào vũ trụ rồi quay lại Trái đất, cho tới các đòn tấn công quy mô lớn hơn.
Nhiều lớp phòng thủ và những thách thức kỹ thuật
Theo các chuyên gia, Golden Dome sẽ bao gồm nhiều tầng lớp: một trên mặt đất và một ngoài không gian. Những tập đoàn quốc phòng lâu đời như Lockheed Martin, Boeing hay RTX (trước đây là Raytheon) dự kiến tham gia phần phòng thủ mặt đất. Trong khi đó, các start-up công nghệ sẽ đóng vai trò chủ chốt trong hệ thống đánh chặn từ không gian – vốn vẫn mang tính thử nghiệm.
Charles Beames, cựu đại tá và nguyên giám đốc hệ thống không gian tại Lầu Năm Góc, hiện là chủ tịch York Space Systems, nhận xét: “Đánh chặn từ không gian là phần phức tạp nhất về kỹ thuật." Theo ông, dự án cần sự kết hợp giữa sức mạnh của các tập đoàn truyền thống với sự sáng tạo của những công ty công nghệ quốc phòng mới nổi.
Để hạ một tên lửa từ không gian, hệ thống phải theo dõi chính xác vật thể di chuyển ở tốc độ siêu thanh, dự đoán quỹ đạo, quyết định thời điểm và cách thức chặn đánh, đồng thời lựa chọn mục tiêu ưu tiên.
Palantir đã thảo luận về việc xây dựng nền tảng trí tuệ nhân tạo phân tích mối đe dọa và điều phối các hệ thống theo dõi. Anduril lại nghiên cứu dùng các thiết bị đánh chặn thử nghiệm, chẳng hạn laser không gian. Trong khi đó, SpaceX – công ty tên lửa của Elon Musk – nhiều khả năng đảm nhận hạ tầng phóng và triển khai vệ tinh.
SpaceX chưa đưa ra bình luận.
Varda và bước ngoặt bất ngờ
Không chỉ những tập đoàn lớn, các start-up trẻ như Varda cũng nhanh chóng nhảy vào cuộc chơi. Được thành lập tháng 1/2021, Varda vốn hướng tới chế tạo và vận hành tàu vũ trụ sản xuất dược phẩm trong môi trường vi trọng lực. Các khoang chứa của công ty được phóng lên quỹ đạo, tận dụng điều kiện không trọng lực để tạo ra các phân tử đặc biệt khó sản xuất trên Trái đất. Varda đã huy động hơn 329 triệu USD từ các quỹ đầu tư mạo hiểm như Founders Fund và Khosla Ventures.
Khi Trump ký sắc lệnh triển khai lá chắn phòng thủ hồi tháng 1, Bruey nhận ra cơ hội tận dụng công nghệ vũ trụ của Varda để “phục vụ nhu cầu an ninh quốc gia.” Ông liên hệ với Anduril và LeoLabs, đề xuất hợp tác. Ý tưởng: kết hợp công nghệ để theo dõi vật thể siêu thanh hướng xuống Trái đất, tương tự quỹ đạo của tên lửa.
Tháng 5, ba công ty phối hợp thực hiện thử nghiệm. Varda cung cấp khoang chứa được phóng nhờ hợp tác với SpaceX. Các kỹ sư Varda phối hợp cùng LeoLabs và Anduril để dự đoán lộ trình tái nhập khí quyển, đồng thời ghi lại hành trình thời gian thực.
Tony Frazier, giám đốc điều hành của LeoLabs, khẳng định: “Chúng tôi muốn chứng minh công nghệ hiện tại hoàn toàn có thể ứng dụng cho các nhiệm vụ mới.”
Một ngày không thể quên
Tại trụ sở Varda, nhân viên ngồi trước màn hình trong căn phòng điều khiển mô phỏng NASA, dõi theo quỹ đạo khoang chứa. 6 giờ 37 phút chiều, khoang bắt đầu hạ độ cao. Gần 7 giờ, tiếng reo vang lên khi dù bung ra.
12 phút sau, khoang hạ cánh xuống vùng hẻo lánh ở Úc. Thử nghiệm được công nhận là thành công.
Bruey tự hào phát biểu: “Không ai có thể quên ngày hôm nay. Chúng tôi đã bắt đầu lên kế hoạch cho những màn trình diễn tiếp theo, để chứng minh những gì mình có thể làm.”
shared via nytimes,
