Mechanize – Start-up AI muốn thay thế mọi công việc, kể cả của bạn
12/06/25
 |
| Những nhà sáng lập Mechanize tin rằng cuối cùng họ có thể tự động hóa hầu hết các công việc văn phòng. Ảnh: Manuel Orbegozo/ The New York Times |
Trong suốt nhiều năm theo dõi Thung lũng Silicon, người viết đã quen với những lời lẽ "đẹp đẽ" từ các giám đốc công nghệ mỗi khi nói đến trí tuệ nhân tạo. Họ thường tuyên bố rằng AI chỉ “hỗ trợ” chứ không “thay thế” con người, rằng công nghệ sẽ “giải phóng con người khỏi công việc nhàm chán” để tập trung vào sáng tạo. Nhưng thực tế là, khi công nghệ còn chưa đủ mạnh, họ chưa thể thay thế ai. Giờ đây đã khác.
Tại một sự kiện công nghệ ở San Francisco tuần trước, mọi sự thận trọng xưa kia dường như đã bị bỏ lại phía sau. Công ty khởi nghiệp Mechanize – chỉ vừa được thành lập trong năm nay – tuyên bố sứ mệnh của mình là: “Tự động hóa toàn bộ nền kinh tế lao động càng nhanh càng tốt.”
“Chúng tôi muốn xây dựng một nền kinh tế tự động hoàn toàn,” Tamay Besiroglu, đồng sáng lập 29 tuổi của Mechanize nói. “Và chúng tôi muốn điều đó xảy ra càng sớm càng tốt.”
Tự động hóa toàn phần – giấc mơ (và cơn ác mộng) từ thế kỷ trước
Từ thập niên 1930, nhà kinh tế John Maynard Keynes đã dự đoán máy móc sẽ thay thế hầu hết công việc và con người sẽ được giải phóng để theo đuổi đam mê. Nhưng gần một thế kỷ sau, thế giới vẫn chưa thấy “sự dư dả vật chất” đó.
Hiện nay, AI đang tiến nhanh theo hướng hiện thực hóa viễn cảnh ấy. Các hệ thống AI hiện đại đã có thể viết phần mềm, tổng hợp báo cáo nghiên cứu, thậm chí giải toán và vật lý nâng cao. Nhiều chuyên gia lo ngại: làn sóng sa thải nhân viên văn phòng – đặc biệt là sinh viên mới tốt nghiệp – có thể là dấu hiệu cho thấy AI đã bắt đầu thế chỗ những vị trí đầu vào trong các ngành tài chính, tư vấn, và công nghệ.
Dario Amodei – CEO của công ty AI Anthropic – gần đây cảnh báo rằng trong vòng 5 năm tới, một nửa số công việc đầu vào trong khối ngành văn phòng có thể bị AI thay thế.
Mechanize – cuộc chơi của những cái đầu cứng cựa
Công ty được thành lập bởi ba nhà nghiên cứu AI: Tamay Besiroglu, Ege Erdil và Matthew Barnett – những người từng làm việc tại Epoch AI, một tổ chức chuyên nghiên cứu năng lực của các hệ thống trí tuệ nhân tạo.
Mặc dù mới chỉ có 5 nhân viên, Mechanize đã nhận được đầu tư từ nhiều tên tuổi lớn như Patrick Collison (đồng sáng lập Stripe) và Jeff Dean (giám đốc khoa học AI của Google). Họ cũng đang hợp tác cùng các công ty AI hàng đầu, tuy không tiết lộ danh tính vì lý do bảo mật.
"Game AI" nhàm chán nhưng có thể thay đổi cả nền kinh tế
Điểm độc đáo của Mechanize là sử dụng kỹ thuật học tăng cường – công nghệ từng giúp AI đánh bại con người ở trò chơi cờ vây Go – để huấn luyện AI thực hiện công việc như một nhân viên thật sự.
Cụ thể, để huấn luyện một AI làm nghề lập trình, công ty xây dựng một “môi trường đào tạo” ảo: một máy tính mô phỏng nơi làm việc thật sự, có hộp thư điện tử, ứng dụng Slack, công cụ lập trình và trình duyệt web. AI sẽ nhận nhiệm vụ, thao tác qua các công cụ đó để hoàn thành. Làm đúng sẽ được thưởng, làm sai bị phạt. Cứ như vậy lặp lại hàng nghìn, hàng triệu lần.
“Thực ra giống như tạo ra một trò chơi điện tử… cực kỳ nhàm chán,” Besiroglu nói nửa đùa.
Mechanize khởi đầu với lập trình – một lĩnh vực tương đối định lượng và dễ đo lường đúng sai. Nhưng mục tiêu xa hơn là áp dụng chiến lược này vào tất cả các công việc văn phòng – từ kế toán, thiết kế, đến phân tích dữ liệu.
“Chúng tôi chỉ có thể gọi là thành công khi AI có thể đảm nhiệm hầu hết công việc mà con người hiện nay làm trước màn hình máy tính,” họ viết trên blog gần đây.
Liệu có thể thay thế được mọi ngành nghề?
Cách tiếp cận của Mechanize dĩ nhiên vẫn còn gây tranh cãi. Với những công việc khó đo lường như giáo viên, việc định nghĩa “thành công” không đơn giản: Nếu học sinh đạt điểm cao nhưng bị mất động lực, AI có được xem là làm tốt không? Nếu AI “lách luật” bằng cách gợi ý đáp án, liệu có bị xem là “đánh cắp kết quả”?
Ba nhà sáng lập thừa nhận thách thức này. Barnett dự đoán việc tự động hóa toàn diện có thể mất 10 đến 20 năm, còn Besiroglu và Erdil thì lạc quan hơn: 20 đến 30 năm nữa.
Cởi mở nhưng lạnh lùng
So với nhiều công ty AI khác đang lặng lẽ phát triển công nghệ thay thế lao động sau cánh cửa đóng kín, Mechanize thẳng thắn đến mức đáng nể. Họ không hứa hẹn sẽ “giữ lại việc làm” hay “tăng hiệu suất”. Họ muốn xóa bỏ công việc, càng sớm càng tốt.
Tuy nhiên, sự thành thật ấy lại thiếu vắng một điều: sự cảm thông. Khi được hỏi liệu có đạo đức hay không khi tự động hóa toàn bộ lao động, Barnett – người tự nhận theo chủ nghĩa tự do cá nhân – khẳng định đó là việc nên làm.
“Nếu xã hội trở nên giàu có hơn, thì điều đó vượt xa thiệt hại từ việc mất việc,” ông nói. “AI sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mang lại các đột phá trong y học, khoa học.”
Besiroglu cũng chia sẻ rằng ông tin vào viễn cảnh “giàu có cực độ” nhờ AI, nơi người lao động thất nghiệp sẽ được hưởng thu nhập cơ bản toàn dân (UBI) để sống tốt mà không cần làm việc.
Nhưng khi được hỏi cụ thể về giải pháp chính sách, tái đào tạo, hay hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp – họ không đưa ra điều gì mới. Không kế hoạch, không chiến lược, không ý tưởng đột phá. Chỉ có một tham vọng: loại bỏ công việc con người càng sớm càng tốt.
shared via nytimes,
