Sinh viên MIT, Harvard bỏ học khởi nghiệp: Cuộc chạy đua trước khi AI cướp mất việc làm
20/08/25
Nỗi lo AGI và viễn cảnh tuyệt chủng
Khi Alice Blair bước chân vào Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) năm 2023, cô mang theo niềm hứng khởi học tập khoa học máy tính và ước vọng cùng bạn bè xây dựng trí tuệ nhân tạo (AI) theo hướng an toàn cho nhân loại. Nhưng chỉ sau một năm, Blair đã xin nghỉ học vô thời hạn. Lý do đến từ nỗi ám ảnh mang tên “AGI” – trí tuệ nhân tạo tổng quát có khả năng thực hiện đa dạng nhiệm vụ như con người, và theo cô, thậm chí có thể đưa nhân loại đến bờ vực tuyệt chủng.
“Tôi từng nghĩ mình sẽ không kịp sống đến ngày tốt nghiệp vì AGI,” Blair, đến từ Berkeley, California, thừa nhận. Hiện tại, cô trở thành biên tập viên kỹ thuật cho Trung tâm An toàn AI, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu giảm thiểu rủi ro từ trí tuệ nhân tạo, nơi cô phụ trách biên tập các bản tin và nghiên cứu. Blair khẳng định sẽ không quay lại MIT: “Tương lai của tôi nằm ngoài giảng đường, trong thế giới thực.”
Blair không đơn độc. Một báo cáo năm 2024 do Bộ Ngoại giao Mỹ ủy quyền cảnh báo, rủi ro “tuyệt chủng” từ AI là hoàn toàn có thể xảy ra, xét đến tốc độ phát triển chóng mặt của công nghệ này. Trong khi đó, hàng loạt tổ chức phi lợi nhuận do tỷ phú tài trợ, cùng những công ty như Anthropic, đã lao vào xây dựng các biện pháp bảo vệ để ngăn kịch bản thảm khốc.
Song không phải ai cũng đồng tình. Giáo sư Gary Marcus, Đại học New York, đánh giá “nguy cơ tuyệt chủng của loài người khó xảy ra”, nhưng ông thừa nhận nghiên cứu an toàn AI là một nhiệm vụ cấp thiết, dù các nghiên cứu hiện tại chưa đưa ra câu trả lời thuyết phục.
Khi sinh viên rời giảng đường để lao vào AI
Trong bối cảnh đó, ngày càng nhiều sinh viên đại học danh tiếng như MIT và Harvard bỏ học để theo đuổi sự nghiệp gắn với AI. Adam Kaufman, từng học Vật lý và Khoa học máy tính tại Harvard, đã rời trường vào mùa thu năm ngoái để đầu quân toàn thời gian cho Redwood Research – một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu AI có khả năng hành xử trái lợi ích con người.
“Tôi lo lắng thật sự về các rủi ro này. Nhưng đồng thời, tôi thấy đây là vấn đề thú vị nhất từng gặp. Tôi được làm việc với những bộ óc xuất sắc nhất để giải quyết một trong những câu hỏi quan trọng nhất của thời đại,” Kaufman chia sẻ.
Điều đáng chú ý, Kaufman không đơn độc trong quyết định này. Anh trai, bạn gái và cả bạn cùng phòng của anh đều rời Harvard, hiện đều đang làm việc tại OpenAI – công ty nổi bật nhất trong cuộc đua AI.
Trong khi đó, không ít sinh viên khác lo sợ theo một cách khác: không phải AGI sẽ hủy diệt nhân loại, mà là AI sẽ hủy hoại sự nghiệp trước khi họ kịp bắt đầu. Một khảo sát với 326 sinh viên Harvard do hội sinh viên và câu lạc bộ an toàn AI thực hiện cho thấy, một nửa lo ngại triển vọng việc làm sẽ bị AI xóa sổ.
“Nếu sự nghiệp của bạn sắp bị tự động hóa trong vòng một thập kỷ tới, thì mỗi năm học đại học đang rút ngắn thêm một năm sự nghiệp vốn đã ngắn ngủi,” Nikola Jurković, vừa tốt nghiệp Harvard, nhấn mạnh. Anh dự đoán AGI có thể xuất hiện trong 4 năm nữa, và nền kinh tế toàn cầu sẽ được tự động hóa chỉ sau 5-6 năm.
Doanh nghiệp và nỗi lo thị trường lao động
Thực tế, lo ngại của sinh viên không hề viển vông. Nhiều công ty đã giảm tuyển dụng thực tập sinh và sinh viên mới ra trường vì AI đảm nhận phần lớn công việc. Một số doanh nghiệp khác tiến hành cắt giảm nhân sự quy mô lớn.
Dario Amodei, CEO Anthropic, cảnh báo AI có thể thay thế một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp, khiến tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng lên mức 20% chỉ trong vài năm tới. Sam Altman, CEO OpenAI, thậm chí dự đoán AGI sẽ ra đời trước năm 2029. Trong khi đó, Demis Hassabis, CEO Google DeepMind, cho rằng mốc này có thể nằm trong 5-10 năm.
Jurković, đồng tác giả báo cáo dự báo cho Dự án Tương lai AI, tin rằng phần lớn công việc văn phòng có thể tự động hóa ngay trong năm 2030. Trái ngược lại, giáo sư Marcus cho rằng khả năng AGI xuất hiện trong 5 năm tới “rất thấp”, khi nhiều vấn đề cốt lõi của AI – như hiện tượng “ảo giác” và lỗi lập luận vẫn chưa được giải quyết.
Dù chưa rõ mốc thời gian, sinh viên vẫn không muốn chờ đợi. Với họ, càng sớm khởi nghiệp trong kỷ nguyên AI, càng tăng cơ hội chiếm lĩnh thị trường trước khi quá muộn.
Cơn sốt khởi nghiệp trong giới trẻ
Từ năm 2023, làn sóng sinh viên rời trường để khởi nghiệp AI ngày càng lan rộng, lấy cảm hứng từ các tấm gương đi trước như Sam Altman hay Mark Zuckerberg.
Michael Truell, hiện 24 tuổi, bỏ MIT để sáng lập Anysphere – công ty hiện được định giá 9,9 tỷ USD. Brendan Foody, 22 tuổi, rời Đại học Georgetown để lập Mercor, huy động thành công hơn 100 triệu USD. Những thành công chóng vánh này khiến nhiều sinh viên tin “khoảng thời gian ngắn ngủi trước khi AGI thay thế lao động con người” chính là cơ hội vàng để làm giàu.
Jared Mantell, từng học Kinh tế và Khoa học máy tính tại Đại học Washington, St. Louis, chia sẻ: “Tôi cảm thấy chúng tôi chỉ có một khoảng thời gian hạn hẹp để nắm quyền kiểm soát.” Anh bỏ học để phát triển dashCrystal, công ty khởi nghiệp chuyên tự động hóa thiết kế thiết bị điện tử, đã gọi vốn 800.000 USD với định giá 20 triệu USD.
Rủi ro khi bỏ học
Tuy nhiên, quyết định bỏ học không hề đơn giản. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, người trẻ có bằng cử nhân thường kiếm nhiều hơn ít nhất 20.000 USD mỗi năm so với người không có bằng. Trong bối cảnh AI đang đe dọa quét sạch công việc cấp đầu vào, việc thiếu bằng cấp có thể càng hạn chế cơ hội việc làm.
Ngay cả Paul Graham, đồng sáng lập Y Combinator - “cái nôi” của nhiều startup đình đám, cũng lên tiếng cảnh báo: “Đừng bỏ học để khởi nghiệp. Cơ hội sẽ luôn còn đó, nhưng bạn không bao giờ có thể lấy lại những năm tháng đại học.”
Alice Blair, người rời MIT sớm, cũng thừa nhận: “Bỏ học để đi làm là một lựa chọn đầy gian nan. Tôi chỉ khuyên điều này cho những ai thực sự kiên cường và đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho con đường sự nghiệp.”
shared via forbes,
