Vì sao “canh bạc cuối cùng” của Sears chỉ là một lời hứa không bao giờ thành hiện thực
29/12/25
 |
| Kế hoạch của ông trùm quỹ đầu cơ Edward Lampert nhằm biến các cửa hàng Sears thành những khu phức hợp đa chức năng lộng lẫy đã thu hút được nhiều nhà đầu tư nổi tiếng. Ảnh: Scott McIntyre |
Chỉ còn năm cửa hàng, Sears vẫn đang hoạt động tại Mỹ – và theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành bán lẻ, ngày tàn của thương hiệu từng được xem là “đế chế bán lẻ vĩ đại nhất nước Mỹ” có lẽ không còn xa. Song song với đó, Seritage Growth Properties – quỹ đầu tư bất động sản (REIT) từng được lập ra để “khai thác kho vàng đất đai” của Sears – cũng đang trong giai đoạn thoái lui cuối cùng.
Seritage đã từ bỏ tham vọng ban đầu là biến hàng trăm khu đất của Sears thành các tổ hợp thương mại – nhà ở – văn phòng sầm uất. Hiện nay, công ty đang bán nốt các tài sản còn lại để trả khoản vay 1,6 tỷ USD từ Berkshire Hathaway của Warren Buffett.
Ông Adam Metz, CEO Seritage, cho biết: “Ưu tiên của chúng tôi là bán các tài sản còn lại của Seritage nhanh nhất và có lợi nhất có thể, nhưng đồng thời cũng sẵn sàng xem xét các giao dịch thay thế nếu điều đó giúp gia tăng giá trị cho cổ đông.”
Việc Sears và Seritage cùng lúc đi đến hồi kết khép lại chuỗi sự kiện kéo dài gần hai thập kỷ, bắt đầu từ thời điểm tỷ phú quản lý quỹ phòng hộ Edward S. Lampert mua lại Sears năm 2005.
Canh bạc bất động sản được đặt cược từ đầu
Khi Lampert sáp nhập Sears với Kmart – chuỗi bán lẻ ông đã mua lại từ phá sản năm 2003 – nhiều nhà đầu tư khi đó tin rằng giá trị thực của hai doanh nghiệp nằm ở đất đai, không phải hoạt động bán lẻ. Sears sở hữu phần lớn hơn 3.400 cửa hàng, một tài sản khổng lồ trong bối cảnh giá bất động sản thương mại còn cao.
Thị trường từng đặt cược rằng việc “giải phẫu” Sears, bán hoặc tái phát triển đất đai, sẽ sinh lời nhiều hơn duy trì mô hình bán lẻ truyền thống. Trong những năm đầu dưới thời Lampert, vốn hóa thị trường của Sears có lúc vượt 20 tỷ USD, nhờ cắt giảm chi phí mạnh tay và kỳ vọng vào bất động sản.
Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một thập kỷ sau, Sears bắt đầu lao dốc nghiêm trọng. Khi hoạt động bán lẻ suy yếu, Lampert khởi động kế hoạch bán hàng trăm cửa hàng cho Seritage, quỹ bất động sản được thành lập năm 2015. Cổ phiếu Seritage từng tăng vọt, có thời điểm vượt 50 USD/cổ phiếu, trước khi rơi xuống dưới 4 USD hiện nay.
Xung đột lợi ích và thời điểm sai lầm
Theo các chuyên gia, thất bại của Sears và Seritage đến từ hai nguyên nhân cốt lõi: thời điểm không thuận lợi và xung đột lợi ích nghiêm trọng.
Thông qua quỹ ESL Investments, Lampert vừa là chủ nợ lớn nhất, vừa là cổ đông lớn nhất, đồng thời giữ vai trò chủ tịch kiêm CEO của Sears, và cho đến năm 2022 còn là chủ tịch Seritage. Điều này khiến ông ở cả hai phía của nhiều giao dịch, dẫn đến cáo buộc rằng Lampert ưu tiên lợi ích của quỹ phòng hộ hơn sức khỏe tài chính của Sears.
Suốt nhiều năm, Lampert và các pháp nhân liên quan thu về hàng trăm triệu USD tiền lãi và phí, trong khi Sears tiếp tục suy yếu. Những xung đột này sau đó trở thành tâm điểm của các vụ kiện khi Sears nộp đơn phá sản.
Dấu hiệu cảnh báo xuất hiện từ sớm
Dù Seritage từng thu hút những nhà đầu tư tên tuổi – trong đó có Warren Buffett, người nắm 8% cổ phần và sau đó cho vay gần 2 tỷ USD – nhưng những dấu hiệu bất ổn đã xuất hiện từ đầu.
Ông Victor Rodriguez, Giám đốc phân tích thị trường của CoStar Group, nhận xét: “Sức khỏe tài chính của Sears mong manh hơn nhiều so với những gì công ty thể hiện.” Số phận của Seritage lại phụ thuộc quá lớn vào Sears – nhà bán lẻ đang trên đà suy tàn.
Sears liên tục mất tiền mặt khi không thể cạnh tranh với Walmart, Home Depot và sau này là Amazon. Công ty bán hoặc tách các tài sản giá trị như thương hiệu Lands’ End để cầm cự. Sự bùng nổ của thương mại điện tử càng đẩy Sears vào thế yếu.
Lampert từng cố gắng tái định vị Sears bằng các sáng kiến như đặt hàng online, nhận hàng tại cửa hàng và chương trình khách hàng thân thiết. Nhiều cựu lãnh đạo cho biết mục tiêu của ông là cạnh tranh trực tiếp với Amazon. Nhưng phần lớn khách hàng Sears vẫn quen mua sắm trực tiếp, trong khi cửa hàng xuống cấp do thiếu đầu tư bảo trì.
Phá sản và hệ quả pháp lý
Năm 2015, Sears bán khoảng 250 cửa hàng cho Seritage với giá 2,7 tỷ USD. Phần lớn các cửa hàng được thuê lại, tạo dòng tiền cho Seritage trước khi tái phát triển. Nhưng khi Sears tiếp tục đóng cửa hàng loạt, nguồn thu từ tiền thuê sụp đổ.
Ông Vince Tibone, Giám đốc điều hành Green Street, nhận định: “Seritage rơi vào thế cực kỳ khó khăn khi toàn bộ doanh thu phụ thuộc vào một nhà bán lẻ đang chết dần.”
Sears nộp đơn phá sản năm 2018 sau khi lỗ hơn 11 tỷ USD, lúc đó chỉ còn khoảng 700 cửa hàng. Lampert lập Transformco để mua lại tài sản Sears từ phá sản.
Các chủ nợ đã kiện Lampert và hội đồng quản trị, cáo buộc họ rút ruột 2 tỷ USD tài sản thông qua các giao dịch nội bộ, không có kế hoạch khả thi để cứu Sears. Vụ kiện được dàn xếp năm 2022 với khoản thanh toán 175 triệu USD.
Những cửa hàng Sears cuối cùng
Hiện tại, các cửa hàng Sears còn sót lại thuộc sở hữu của Transformco, doanh nghiệp cũng đang bán hoặc tái phát triển bất động sản cũ. Trong bối cảnh đất đai khan hiếm và chi phí xây dựng tăng, Seritage vẫn bán được tài sản với giá khá, nhưng đã quá muộn để tạo ra cú hích lớn.
Ông Brandon Svec của CoStar nói: “Seritage khởi động chậm hơn ít nhất một thập kỷ so với thời điểm tối ưu để khai thác giá trị bất động sản.” Giá thuê bán lẻ đạt đỉnh đúng thời điểm Seritage ra đời, trước làn sóng phá sản và đóng cửa cửa hàng khiến nhu cầu sụt giảm.
Một số chuyên gia cho rằng lẽ ra Seritage nên được tách thành hai mảng: một tập trung vào các dự án nhỏ, nhanh và ít vốn; mảng còn lại xử lý các dự án lớn, dài hạn và rủi ro cao.
Trong chuyến thăm gần đây tại Florida Mall (Orlando), một cửa hàng Sears gần như trống rỗng. Gia đình ông Julio Guzman là khách duy nhất. Ông cho biết rất bất ngờ khi phát hiện Sears vẫn còn hoạt động sau khi chuyển đến đây.
Ông nói: “Có một cửa hàng Sears gần nhà thực sự rất tiện. Nhưng đáng tiếc là con cái chúng tôi sẽ không còn ký ức nào về nó.”
Sears từng là biểu tượng của tiêu dùng Mỹ suốt thế kỷ 20, giờ đây chỉ còn tồn tại như dấu vết cuối cùng của một lời hứa lớn, nhưng không bao giờ được thực hiện.
shared via nytimes,
