Amazon và cơn "thanh trừng" lao động ngoại quốc âm thầm dưới thời Donald Trump
16/07/25
Hàng trăm lao động tại các trung tâm vận hành của Amazon tại Mỹ – chủ yếu là người nhập cư – đang trở thành nạn nhân của làn sóng sa thải đột ngột, sau khi chính quyền Trump chính thức chấm dứt chương trình nhân đạo thời Biden cho phép họ cư trú và làm việc hợp pháp.
Từ công nhân tiêu biểu đến người thất nghiệp chỉ trong hai tuần
Frantzdy Jerome, người nhập cư Haiti sống tại trung tâm bang Ohio, đã từng là gương mặt quen thuộc được tuyên dương tại kho hàng Amazon ở West Jefferson – nơi anh bắt đầu làm việc từ năm 2024.
Tháng 3/2025, quản lý của Jerome đã gửi lời khen: “Cảm ơn vì sự chăm chỉ, tận tâm và độ tin cậy mà anh mang đến cho đội ngũ.” Chưa đầy ba tháng sau, vào ngày 7/6, anh tiếp tục nhận được lời cảm ơn vì đã linh hoạt tăng ca. Nhưng chỉ hai tuần sau đó, Jerome – 35 tuổi – bị sa thải. Quyền lao động của anh bị thu hồi do tác động từ chính sách mới của chính quyền Trump, dẫn đến việc hàng trăm lao động tại cùng cơ sở Amazon ở West Jefferson (với hơn 3.700 nhân viên) mất việc đồng loạt.
Jerome chỉ là một trong hàng nghìn lao động nhập cư trên khắp nước Mỹ bị cuốn vào làn sóng sa thải âm thầm này – xảy ra tại những nơi họ từng được đánh giá cao và lao động chăm chỉ. Không phải là những cuộc đột kích vào bãi đậu xe Home Depot hay các cánh đồng như thường thấy, mà lần này là một chiến dịch bài bản nhằm loại bỏ cả những người có giấy phép lao động hợp pháp.
“Không chỉ riêng Amazon,” theo ông Viles Dorsainvil – lãnh đạo cộng đồng Haiti tại Springfield. Ông cho biết hơn 100 người Haiti trong khu vực đã bị mất việc, làm ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng lao động trong kho hàng, nhà máy phụ tùng ô tô và các cửa hàng bán lẻ.
Amazon gặp thách thức lớn ngay trước Prime Day
Các đợt sa thải cũng diễn ra tại hàng loạt cơ sở khác của Amazon trên toàn quốc – bao gồm Massachusetts, kho hàng tại Staten Island (phục vụ hàng triệu khách New York) và một trung tâm ở Florida, nơi hàng trăm người bị cho nghỉ việc.
Thời điểm sa thải cũng rất nhạy cảm: ngay trước sự kiện Prime Day – kéo dài bốn ngày trong tháng 7, vốn là thời điểm bùng nổ đơn hàng chỉ sau mùa mua sắm Giáng sinh. Những năm trước, cảnh xe hơi nối đuôi đổ về bãi đậu xe tại kho hàng West Jefferson là chuyện quen thuộc. “Nhưng giờ nếu bạn tới bãi xe,” anh Sadrac Delva – một người Haiti vẫn đang làm việc ở đây – cho biết, “bạn sẽ thấy sự khác biệt rõ ràng.”
Amazon xác nhận đã chuẩn bị trước cho chính sách mới này. “Chúng tôi đang hỗ trợ những nhân viên bị ảnh hưởng bởi thay đổi chính sách nhập cư gần đây,” người phát ngôn Richard Rocha tuyên bố. Công ty cũng giới thiệu các dịch vụ pháp lý miễn phí hoặc giá thấp cho người lao động.
Kho West Jefferson được mở vào đầu năm 2020 – ngay trước khi đại dịch COVID-19 khiến nhu cầu giao hàng tăng vọt và buộc Amazon mở rộng tuyển dụng chưa từng có. Để nhanh chóng tăng quân số, Amazon dựa vào các mạng lưới cộng đồng nhập cư. Nhiều kho hàng cung cấp thông tin tuyển dụng bằng tiếng Tây Ban Nha, tiếng Việt và cả tiếng Creole của người Haiti.
Tại quận Madison, Ohio – nơi đặt cơ sở West Jefferson – tỷ lệ thất nghiệp nhiều năm liền dao động quanh mức 4%. Ông David Kell, Giám đốc phát triển kinh tế của quận, từng cho biết các công ty địa phương đã bắt đầu lệ thuộc vào lao động nước ngoài, đặc biệt là người Haiti.
Làn sóng sa thải diễn ra nhanh chóng sau phán quyết của Tòa án Tối cao
Ngày 30/5, Tòa án Tối cao Mỹ phê duyệt tạm thời yêu cầu của chính quyền Trump nhằm thu hồi chương trình “humanitarian parole” – chính sách thời Biden cho phép hơn 500.000 người từ Cuba, Haiti, Nicaragua và Venezuela được cấp phép lao động nhanh chóng nếu có người bảo trợ tài chính.
Ngày 12/6, Bộ An ninh Nội địa (DHS) bắt đầu gửi thông báo chấm dứt chương trình. Theo phát ngôn viên Tricia McLaughlin, “kết thúc chương trình là bước trở lại cần thiết với chính sách hợp lý, an toàn công cộng và khẩu hiệu ‘Nước Mỹ trên hết’.”
Ngày 22/6, Amazon gửi email tới các quản lý toàn quốc thông báo đã nhận danh sách đầu tiên từ DHS về các nhân viên bị ảnh hưởng – không chỉ từ chương trình “parole” mà cả những lao động mất hiệu lực giấy phép theo cách tương tự. Các nhân viên bị ảnh hưởng nhận thông báo trên ứng dụng nội bộ: nếu không cung cấp được giấy tờ hợp lệ trong vòng 5 ngày, họ sẽ bị đình chỉ không lương, rồi sa thải.
Đối với Jerome, điều này đến như một cú sốc. Anh từng chia sẻ vào tháng 12/2024 với The New York Times rằng bản thân thường mất ngủ vì lo ngại chính sách nhập cư sẽ thay đổi. Gia đình anh gồm vợ và con nhỏ tới Ohio vì nơi này dễ kiếm việc, chi phí sống phải chăng. Trong vài năm qua, hàng nghìn người Haiti đã đến sinh sống tại Springfield và các thị trấn lân cận, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.
Tác động đến cộng đồng nhập cư và tương lai không chắc chắn
Amazon là “phao cứu sinh” cho nhiều lao động nhập cư: công ty thường xuyên tuyển người, mức lương tại West Jefferson là 22 USD/giờ – khá hấp dẫn với người có kỹ năng tiếng Anh hạn chế, kèm theo phúc lợi tốt.
Chỉ vài tuần sau khi đặt chân đến Ohio, Jerome đã được tuyển dụng làm ca đêm tại Amazon, chuyên đóng gói và sắp xếp hàng hóa. Vợ anh sau đó cũng gia nhập ca ngày. Cả hai cùng nhau chi trả khoản tiền thuê nhà 953 USD mỗi tháng, chi phí sinh hoạt, gửi tiền về Haiti cho gia đình.
Với tinh thần cầu tiến, Jerome nhận bất cứ ca làm thêm nào, dù không bắt buộc. Anh cho biết, “Quản lý thích tôi vì tôi làm việc nhanh, hiệu quả.” Ba tháng gần đây, Jerome bắt đầu được giao nhiệm vụ sửa chữa robot – bước đầu để anh theo học nghề điện thông qua chương trình hỗ trợ học phí nội bộ của Amazon.
Jerome từng hy vọng mình sẽ được giữ lại vì đã nộp đơn xin tị nạn – quy định hiện hành cho phép người nộp đơn sau 150 ngày có thể xin giấy phép lao động. Anh sắp chạm mốc đó nhưng lo ngại rằng chính quyền Trump sẽ trì hoãn quá trình cấp phép.
“Tôi rất lo lắng,” anh nói. Jerome đang phải chu cấp cho 10 người thân ở Haiti. “Sáng nay, cha tôi gọi bảo không có đủ thức ăn.”
Vợ anh vẫn đang làm việc tại Amazon vì thuộc diện “Tình trạng bảo vệ tạm thời”. Tuy nhiên, chính quyền Trump cũng đã thông báo kế hoạch chấm dứt chương trình này đối với người Haiti – dù hiện tại tòa án liên bang đã tạm thời chặn quyết định.
“Chúng tôi không biết điều gì đang chờ đợi phía trước,” Jerome chia sẻ. “Tôi thật sự không biết mình sẽ làm gì.”
shared via nytimes,
