Khi chính sách thuế giảm phát thải từ mua sắm trực tuyến
10/07/25
Trong bối cảnh thương mại điện tử toàn cầu phát triển mạnh mẽ, ít ai ngờ rằng một chính sách thuế của Donald Trump lại có thể góp phần giảm phát thải khí nhà kính từ ngành thời trang nhanh. Động thái chấm dứt miễn thuế với hàng hóa nhập khẩu giá trị thấp từ Trung Quốc và Hồng Kông không chỉ tạo ra thay đổi trong cán cân thương mại mà còn có thể cắt giảm lượng khí thải khổng lồ từ vận tải hàng không.
Lỗ hổng thuế và sự bùng nổ của Shein, Temu
Từ năm 2016, Mỹ áp dụng mức miễn thuế (de minimis) cho hàng hóa nhập khẩu có giá trị dưới 800 USD – mức cao hơn nhiều so với nhiều quốc gia khác (EU: 150 euro, Argentina: 400 USD). Chính sách này giúp đơn giản hóa thủ tục hải quan và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới. Nhờ đó, các nền tảng như Shein và Temu đã tận dụng triệt để để chiếm lĩnh thị trường Mỹ với lợi thế giá rẻ và tốc độ giao hàng nhanh, vượt qua các tên tuổi trong nước như Amazon và Walmart.
Năm 2024, có đến 1,36 tỷ kiện hàng vào Mỹ theo diện miễn thuế này – gấp gần 10 lần so với năm 2013 (140 triệu kiện). Trung Quốc là nguồn cung lớn nhất. Theo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ, phần lớn các kiện hàng đó được vận chuyển bằng máy bay – phương tiện phát thải cao gấp 68 lần so với tàu biển theo ước tính của tổ chức Climate Action Accelerator (Thụy Sĩ).
Giá trị ước tính của các kiện hàng nhỏ từ Trung Quốc gửi sang Mỹ trong năm 2024 là khoảng 23 tỷ USD, theo số liệu từ Hải quan Trung Quốc.
Trump đóng lỗ hổng – biến động thị trường
Trong tháng 4/2025, Trump công bố gói thuế mới nhằm chấm dứt miễn thuế cho hàng hóa từ Trung Quốc và Hồng Kông. Các mức thuế mới sẽ được áp dụng dần trong những tuần tới, với mức cao nhất lên tới 200 USD mỗi kiện hoặc 120% giá trị hàng hóa – tùy chọn do đơn vị vận chuyển quyết định. Quy định này được coi là một phần trong chính sách thương mại cứng rắn hơn nhằm kiểm soát hàng lậu, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng hóa không đảm bảo an toàn sức khỏe.
Trước đó, Tổng thống Joe Biden cũng từng đề xuất siết kiểm soát với các lô hàng diện miễn thuế vì lo ngại về an toàn và nguy cơ buôn lậu fentanyl. Trump cũng từng thử đóng lỗ hổng này vào tháng 2/2025, nhưng nhanh chóng tạm ngừng do lo ngại về khâu triển khai.
Tuy nhiên, chỉ trong ba ngày sau khi Trump tuyên bố bãi bỏ miễn thuế, doanh số bán hàng của Shein tại Mỹ giảm 41% so với cùng ngày tuần trước, theo phân tích dữ liệu từ thẻ tín dụng và ghi nợ của Bloomberg Second Measure. Temu cũng chứng kiến mức giảm nhẹ hơn.
Giao hàng siêu tốc – phát thải siêu cao
Trước đại dịch, vận tải hàng không chủ yếu dành cho hàng dễ hỏng. Nhưng với sự phổ biến của giao hàng trong một ngày do Amazon khởi xướng, kỳ vọng của người tiêu dùng tăng vọt, buộc các nhà bán lẻ khác cũng phải mở rộng kênh vận tải hàng không để cạnh tranh. Hệ quả là lượng phát thải từ vận tải hàng không tăng 25% trong giai đoạn 2019–2023.
Năm 2024, hơn một tỷ kiện hàng được chuyển đến Mỹ bằng đường hàng không theo diện miễn thuế – tương đương khoảng tám kiện mỗi hộ gia đình. Công ty Cargo Facts Consulting ước tính các nền tảng như Temu, Shein, Alibaba.com và TikTok đã vận hành lượng hàng tương đương 108 chuyến bay mỗi ngày của máy bay vận tải Boeing 777.
Josh Archer, chuyên gia cấp cao tại tổ chức môi trường Stand.Earth, nhận định: “Đây là một sự bùng nổ khổng lồ trong lĩnh vực mà chúng ta gần như chưa có giải pháp khử carbon hiệu quả.”
Tái cấu trúc chuỗi cung ứng – vừa tiết kiệm, vừa xanh hơn?
Tác động từ chính sách thuế có thể khiến các công ty thay đổi chiến lược hậu cần: thay vì gửi từng kiện hàng trực tiếp đến người tiêu dùng, họ có thể vận chuyển số lượng lớn bằng tàu biển tới các kho hàng tại Mỹ và phân phối nội địa. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thuế mà còn cắt giảm đáng kể lượng khí thải.
Hiện Temu đã áp dụng mô hình này, với khoảng 50% sản phẩm bán tại Mỹ được giao từ các kho nội địa. Đây có thể là mô hình mà các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc phải mở rộng nếu muốn tiếp tục tồn tại trong bối cảnh mới.
shared via nytimes,
