Người thu nhập thấp “siết ví”, doanh nghiệp Mỹ bắt đầu lo sợ
11/11/25
 |
| Jimmy Wright, chủ sở hữu Wright’s Market ở Opelika, Ala., cho biết khách hàng của ông “đang cố gắng hết sức để tiết kiệm từng USD mà họ có”. Ảnh: Kendrick Brinson |
Hóa đơn thực phẩm căng lên, trợ cấp thực phẩm (SNAP) bị gián đoạn, tâm lý bi quan lan rộng. Tất cả đang hội tụ thành “cơn gió ngược” mới đối với bán lẻ, thực phẩm và nhà hàng tại Mỹ. Những gì diễn ra ở các tập đoàn lớn như McDonald’s, Kraft Heinz chỉ là bề nổi; ở tuyến đầu là các siêu thị nhỏ, cửa hàng giảm giá và chuỗi thức ăn nhanh sống nhờ nhóm khách thu nhập thấp.
Tủ đông đầy gà tây giữa mùa lễ thiếu tiền
Tại Opelika, bang Alabama, Jimmy Wright – chủ cửa hàng Wright’s Market – đang nhìn chằm chằm vào tủ đông của mình. Ông đã đặt hàng gà tây, khoai tây, nhân nhồi, nguyên liệu món lễ Tạ ơn từ nhiều tháng trước, chuẩn bị cho mùa mua sắm quan trọng trong năm.
Vấn đề là, gần một nửa doanh thu của cửa hàng đến từ khách dùng trợ cấp SNAP, và khoản tiền ấy đang bị chậm chi do chính phủ liên bang đóng cửa trước đó, cùng những bất định xung quanh thời điểm, mức chi thực tế.
Wright nói: “Tôi có cả một tủ đông đầy gà tây. Hàng cho mùa lễ đã đặt từ lâu, giờ chúng tôi phải tự gánh hết.”
Với những khách sống dưới mức chuẩn nghèo, phần lớn hộ gia đình nhận SNAP có thu nhập dưới 32.000 USD/năm cho gia đình bốn người, ưu tiên hàng đầu là sống sót qua tháng, chứ không phải mâm lễ Tạ ơn đủ món.
Khi người nghèo bớt chi, cả chuỗi cung ứng thực phẩm lạnh gáy
Sự thắt chặt chi tiêu của nhóm thu nhập thấp không phải mới xuất hiện cùng đợt gián đoạn trợ cấp lần này. Trong gần hai năm, họ đã liên tục giảm mua các mặt hàng không thiết yếu, chuyển sang hàng rẻ hơn, cắt bớt những khoản “chi cho vui”.
Hệ quả đang hiện rất rõ trong báo cáo của các “ông lớn” ngành thực phẩm:
- Kraft Heinz: CEO Carlos Abrams-Rivera thừa nhận với nhà đầu tư, Mỹ bước vào mùa lễ với “tâm lý người tiêu dùng tệ nhất trong nhiều thập kỷ”.
- McDonald’s: CEO Chris Kempczinski cho biết lượng khách thu nhập thấp tại hệ thống cửa hàng phục vụ nhanh giảm gần hai chữ số trong quý 3 – xu hướng đã kéo dài gần hai năm.
- Papa John’s: Số lượng pizza bán ra tăng, nhưng doanh thu gần như đi ngang vì khách chuyển sang gọi pizza cỡ vừa với ít topping hơn.
Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất thực phẩm và chuỗi nhà hàng buộc phải xoay sở để giữ chân khách:
- PepsiCo đẩy mạnh các gói snack nhỏ, gói lẻ và combo mini cuối tháng – thời điểm khách cố “kéo dài” tiền lương.
- McDonald’s cam kết chi 75 triệu USD trong quý 4 để hỗ trợ một nửa chi phí chương trình “value meal” giá rẻ cho bên nhượng quyền: bữa McGriddle 5 USD hoặc 10 miếng McNuggets kèm phần ăn giá 8 USD.
Nhưng các nhà kinh tế cảnh báo, cú sốc lần này nặng hơn vì nó đánh thẳng vào phần thu nhập vốn đã mỏng manh do trợ cấp bị trễ, bị siết điều kiện và bị cắt giảm dần trong nhiều năm tới.
David Ortega, chuyên gia kinh tế thực phẩm tại Đại học Michigan State nhận định: “Đây là cú sốc thực sự với ngân sách hộ gia đình. Họ sẽ bảo vệ khoản chi cho thực phẩm, nhưng điều đó đồng nghĩa các khoản chi khác – vốn dĩ đã rất ít ỏi – sẽ bị cắt giảm mạnh, đúng lúc bước vào mùa lễ.”
Theo ước tính của Morgan Stanley, việc chậm chi khoảng 8 tỷ USD trợ cấp SNAP mỗi tháng có thể kéo giảm mạnh chi tiêu cho thịt, thực phẩm đông lạnh, sữa, bơ, phô mai và đồ ăn vặt.
Doanh nghiệp thực phẩm và bán lẻ: Ai dễ “trầy da” nhất?
Các nhà phân tích cho rằng những doanh nghiệp có tỷ lệ doanh thu phụ thuộc lớn vào hộ gia đình thu nhập dưới 40.000 USD/năm và dòng tiền SNAP sẽ chịu tác động rõ rệt hơn. Danh sách “nhạy cảm” được nêu gồm: Conagra, Kraft Heinz, Smithfield Foods, J.M. Smucker, General Mills.
Smithfield ước tính khoảng 7,5% doanh thu ngành hàng mà họ tham gia đến từ SNAP, và cho rằng gián đoạn hiện tại chỉ “tác động nhỏ”. Nhưng với nhiều doanh nghiệp khác, thông điệp thận trọng hơn là im lặng, không bình luận.
Ở phía bán lẻ, dữ liệu của Numerator cho thấy phần lớn trợ cấp SNAP dùng để mua thực phẩm tại Walmart, Kroger, Costco, Albertsons, trong đó Walmart chiếm gần 26%.
Tuy nhiên, theo phân tích của Peter Keith (Piper Sandler), với doanh thu thường niên khoảng 680 tỷ USD, cú hụt vài tỷ SNAP trong giai đoạn ngắn khó làm “lung lay” Walmart.
Ngược lại, các chuỗi như Dollar General – nơi khách thu nhập thấp là xương sống – có thể bị “đau” hơn vì SNAP chiếm tỷ trọng doanh thu mức trung bình một chữ số, nhưng đủ để làm xấu chỉ số tăng trưởng trong bối cảnh chi phí khác vẫn tăng.
Khách bỏ thịt tươi, quay sang mì gói, xúc xích, đồ đông lạnh
Ở phân khúc siêu thị chiết khấu, đường đi của dòng tiền SNAP thể hiện rất rõ trên kệ hàng.
Tại Save A Lot, chuỗi siêu thị giá rẻ với hàng trăm cửa hàng trên khắp nước Mỹ, Jerome Bouyer – Phó chủ tịch phụ trách vận hành bán lẻ – cho biết vài tuần gần đây, khách chuyển mạnh từ thịt tươi, rau quả tươi sang xúc xích, thịt nguội, hot dog, mì ramen, pasta – những mặt hàng rẻ, no lâu, bảo quản dễ.
Tỷ lệ doanh thu từ SNAP tại mỗi cửa hàng Save A Lot dao động rất rộng, từ 10% tới hơn 50%. Với những điểm bán phụ thuộc lớn vào SNAP, sự gián đoạn có thể khiến họ buộc phải cắt giảm chi phí ở những khoản nhạy cảm như nhân sự, thời gian mở cửa, tồn kho.
Các cửa hàng độc lập nhỏ, đặc biệt ở vùng nông thôn, lại càng dễ tổn thương.
Simpson’s Local Market ở Trinidad, bang Colorado, tháng 10 là cuộc chạy đua “gom hàng” bằng những đồng SNAP cuối cùng trước khi nguồn trợ cấp tháng 11 bị treo. Theo đồng sở hữu Molly Snook, SNAP cùng chương trình “một đổi một” của bang chiếm khoảng 15% doanh thu hằng tháng, nhưng đầu tháng 11, doanh số đã rơi 40% so với cùng kỳ tháng trước.
Cô nói: “Thông thường chúng tôi chỉ vừa đủ hòa vốn mỗi tháng. Một cú tụt như vậy rất khó gượng dậy.”
SNAP bị siết giữa lúc ngành thực phẩm bị đưa vào “tầm ngắm”
Gián đoạn chi trả không phải vấn đề duy nhất. Gói ngân sách mới tại Washington còn:
- Siết chặt tiêu chuẩn đủ điều kiện nhận SNAP.
- Cắt hàng tỷ USD trợ cấp trong các năm tới.
Song song đó, ít nhất 12 bang – như Nebraska, West Virginia, Florida – đã được Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho phép cấm dùng SNAP để mua soda, nước tăng lực, kẹo và một số mặt hàng khác.
Trong bối cảnh đó, ngành thực phẩm còn đang bị Health Secretary Robert F. Kennedy Jr. chỉ đích danh là “đồng phạm” của nhiều vấn đề sức khỏe mãn tính, đặc biệt nhắm vào phụ gia, phẩm màu nhân tạo. Doanh nghiệp không chỉ đối diện khách hàng nghèo “siết ví”, mà còn phải chỉnh sửa công thức, nhãn mác trong vài năm tới.
Bài toán sống còn của tạp hóa nhỏ: Giữa cộng đồng và lợi nhuận
Trở lại Alabama, Wright’s Market chưa cảm nhận hết tác động, vì bang này bắt đầu cấp SNAP từ ngày 4 hằng tháng. Nhưng Wright thấy rõ khách đã thận trọng hơn:
- Chọn hàng giảm giá, nhãn riêng thay cho thương hiệu lớn.
- Đổi từ thịt bò sang thịt heo, thịt gà.
- Tính toán từng bữa ăn để “dùng hết, không bỏ phí”.
Wright không chỉ là chủ cửa hàng: ông tích cực làm nội dung trên mạng xã hội giải thích về lạm phát thực phẩm, cách đọc nhãn giá, cách dùng trợ cấp sao cho hiệu quả; từng nhận giải thưởng vì cải thiện khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh cho cộng đồng.
Nhưng chính ông cũng phải tự hỏi: “Làm sao tôi tiếp tục hỗ trợ khách hàng và nhân viên – những người đang chật vật hơn bao giờ hết – mà vẫn duy trì được lợi nhuận để cửa hàng tồn tại?”
Trong ngắn hạn, câu trả lời của nhiều doanh nghiệp có lẽ là: giảm kỳ vọng, siết chi phí, đẩy mạnh sản phẩm giá rẻ, chờ chính sách trợ cấp quay lại quỹ đạo. Với những cửa hàng nhỏ sống nhờ dòng tiền SNAP, mỗi tháng chậm chi, mỗi quyết định cắt giảm mới lại là một bước nữa tiến gần đến lằn ranh “đóng cửa vĩnh viễn”.
shared via nytimes,
