Tập đoàn 355 năm tuổi từng sở hữu 1/3 lãnh thổ Canada tuyên bố đóng cửa: Biểu tượng sụp đổ của một đế chế bán lẻ
02/06/25
 |
| Móc treo quần áo và thang, tất cả đều được bày bán, đã chiếm một phần trong bộ phận quần áo nam trong tuần hoạt động cuối cùng của cửa hàng Hudson’s Bay Company ở trung tâm thành phố Ottawa. Ảnh: Ian Austen/The New York Times |
Ngày 19/5/2024, Hudson’s Bay Company – công ty cổ phần lâu đời nhất tại Bắc Mỹ và từng là biểu tượng thương mại của Canada – chính thức tuyên bố đóng cửa toàn bộ 80 cửa hàng bách hóa còn lại trên toàn quốc. Thông tin này đến chỉ một tháng sau khi tập đoàn vừa kỷ niệm 355 năm thành lập, khép lại một chương huy hoàng kéo dài hơn ba thế kỷ.
Từ đế chế khai phá thuộc địa…
Hudson’s Bay Company (gọi tắt là The Bay) được thành lập năm 1670 bởi Hoàng gia Anh để phục vụ mục tiêu thương mại lông thú. Công ty từng được trao quyền kiểm soát một vùng lãnh thổ khổng lồ bằng khoảng 1/3 diện tích Canada hiện nay – tất nhiên là không thông qua sự đồng ý của các cộng đồng bản địa. Trong thế kỷ 18 và 19, The Bay không chỉ là một công ty mà còn là một chính quyền thực dân trên thực địa.
Đến thời hiện đại, Hudson’s Bay trở thành một thương hiệu bán lẻ quốc gia, nổi tiếng với các mặt hàng như chăn "point blanket" có sọc đỏ-xanh-lục-vàng – một biểu tượng mang đậm màu sắc Canada.
… đến nạn nhân của thương mại điện tử và chiến lược sai lầm
Năm 2008, Hudson’s Bay được mua lại bởi Richard A. Baker – một doanh nhân người Mỹ có gốc gác trong ngành bất động sản. Dù từng hứa không mua lại tập đoàn chỉ vì giá trị bất động sản, ông Baker sau đó đã rút vốn từ các tài sản này, đồng thời chuyển hướng đầu tư sang các chuỗi bán lẻ khác như Saks Fifth Avenue và Neiman Marcus. Hudson’s Bay dần bị bỏ rơi.
Dù từng có giai đoạn phục hồi nhờ vào lãnh đạo của CEO Bonnie Brooks và chiến lược nhấn mạnh di sản thương hiệu, tập đoàn vẫn không thể trụ vững trước làn sóng thương mại điện tử. Đến năm 2020, sau đại dịch, tình trạng xuống cấp của các cửa hàng trở nên rõ ràng: thang máy, thang cuốn hỏng hóc, khu vực nhà hàng bỏ trống, bảng thông báo lỗi sửa chữa treo từ… vô định.
Tập đoàn chính thức nộp đơn phá sản vào tháng 3/2024. Tổng doanh thu của cửa hàng Hudson’s Bay tại trung tâm Ottawa năm 2019 là 31 triệu đô Canada (tương đương 22,5 triệu USD hiện nay). Dù vậy, sau khi thanh lý, tập đoàn dự kiến sa thải khoảng 8.200 nhân viên mà không có trợ cấp nghỉ việc.
Những ngày cuối cùng: cảnh tượng hỗn loạn và hoài niệm
Trong tuần cuối cùng, hàng ngàn người đổ về các cửa hàng Hudson’s Bay để tranh thủ mua hàng giảm giá sâu – lên tới 90%. Những mặt hàng bán chạy bao gồm thảm trong nhà – ngoài trời, chăn, nước hoa và cả ma-nơ-canh, móc treo, giá đỡ. Một số người mua đến bốn lần trong tuần, như Jesse Wong – bay từ Calgary đến Ottawa, mang về đầy túi hàng thanh lý.
Tuy nhiên, không phải ai cũng tiếc nuối. “Cửa hàng này đắt đỏ quá mức,” Ashley Johnson – khách hàng tại Ottawa chia sẻ – “Tôi chỉ đến mua nước hoa vì giá đó chỗ nào cũng như nhau. Tôi sẽ không nhớ thương gì cả.”
Trong khi đó, nhiều người Canada xem The Bay là một phần không thể thiếu trong ký ức văn hóa. Bryan Higgins ví von: “Mua hàng ở Bay giống như ăn bánh rán ở Tim Hortons vậy. Rất... Canada.”
Sự ra đi của The Bay nối dài danh sách các thương hiệu bán lẻ lớn từng sụp đổ ở Canada: từ Eatons, Sears đến Target và Nordstrom.
Một cái kết chưa khép lại
Tên đầy đủ của tập đoàn – The Governor and Company of Adventurers of England Trading Into Hudson’s Bay – cùng với toàn bộ quyền sở hữu trí tuệ đã được bán lại cho Canadian Tire, một nhà bán lẻ lớn khác, nhưng họ không có ý định hồi sinh chuỗi cửa hàng.
Một công ty bất động sản nhỏ tại British Columbia đã giành quyền thuê lại 28 mặt bằng cũ của Hudson’s Bay, và bày tỏ ý định xây dựng một chuỗi bách hóa mới. Tuy nhiên, kế hoạch này còn phải chờ phán quyết từ tòa án và các chủ mặt bằng.
Vấn đề di sản và ký ức thuộc địa
Bên cạnh sự tiếc nuối mang tính hoài cổ, nhiều người bản địa nhìn nhận di sản của Hudson’s Bay với ánh mắt khác. Họ cho rằng đế chế này được xây dựng trên sự khai thác tài nguyên và lao động từ vùng đất bản địa mà không hề có sự đền bù tương xứng. “Tôi có mối quan hệ yêu-ghét với cửa hàng,” Geneviève Cloutier – một khách hàng lâu năm – chia sẻ. “Tôi nhìn thấy tấm chăn Bay là thấy Canada, nhưng cũng là thấy bóng tối của bạo lực thuộc địa.”
Câu chuyện sụp đổ của Hudson’s Bay là một bài học kinh điển về quản trị di sản, chuyển đổi số, và rủi ro của chiến lược tập trung sai trọng tâm. Một thương hiệu từng là biểu tượng quốc gia, sở hữu một phần ba Canada, giờ bị xoá sổ giữa làn sóng bán lẻ hiện đại – không phải vì hết giá trị, mà vì không kịp thay đổi theo thời đại.
shared via nytimes,
