Từ tỉ phú công nghệ đến ứng viên lãnh đạo Lâm vụ Mỹ: Michael Boren và câu chuyện quyền lực, đất công và xung đột lợi ích
04/06/25
 |
| Nguồn: Airbus DS qua Google. Bởi Mira Rojanasakul/The New York Times |
Michael Boren – một tỉ phú công nghệ, chủ trang trại gia súc tại Idaho và mạnh thường quân chính trị của ông Trump – đang đứng trước cơ hội nắm quyền lãnh đạo Cục Lâm vụ Mỹ (US Forest Service), cơ quan quản lý gần 200 triệu mẫu đất công toàn quốc. Tuy nhiên, điều nghịch lý là ông từng nhiều lần bị chính cơ quan này cáo buộc vi phạm nghiêm trọng các quy định bảo vệ đất rừng và môi trường.
Hồ sơ “lấn cấn”: Không giấy phép, không xin phép, nhưng vẫn xây
Năm 2015, ông Boren mua lại Hell Roaring Ranch, một trang trại rộng 480 mẫu trong Khu vực giải trí quốc gia Sawtooth – vùng đất được Quốc hội Mỹ bảo vệ nghiêm ngặt nhằm giữ gìn giá trị cảnh quan, sinh thái và lịch sử. Ngay sau đó, ông cho san phẳng một phần đồng cỏ, tuyên bố với Quân đoàn Kỹ sư Lục quân Mỹ rằng đây là "cải tạo đồng cỏ để diệt chuột và cỏ dại". Nhưng diện tích cải tạo dài tới hơn 760 mét, đủ để trở thành đường băng tư nhân, kèm nhà chứa máy bay trị giá hàng triệu USD và trạm tiếp nhiên liệu.
Hàng xóm tố giác hoạt động hàng không thường xuyên tại đây là vi phạm quy định vùng bảo tồn. Năm 2021, sau khi hàng trăm người dân địa phương phản đối, ông Boren vẫn xin được giấy phép xây dựng từ chính quyền quận. Tuy nhiên, Cục Lâm vụ cảnh báo việc sử dụng đường băng quá mức sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến vùng sinh thái đặc biệt này.
Trực thăng, đe dọa và cáo buộc cản trở thi công
Năm 2020, khi Cục Lâm vụ thi công một tuyến đường mòn đi bộ chạy qua đất của gia đình Boren (theo quyền sử dụng công), một trực thăng đăng ký dưới tên Michael Boren đã bay lượn ở độ cao dưới 30 mét, tạo gió lốc và bụi đất tấn công đội thi công. Bộ Tư pháp Mỹ tìm cách xin lệnh cấm bay khẩn cấp, nhưng tòa án từ chối. Tuy vậy, thẩm phán liên bang đã cảnh báo hai anh em nhà Boren không được can thiệp thêm.
Thêm vi phạm mới: dựng cabin trái phép và nghi đào kênh lén
Cuối năm 2023, Cục Lâm vụ gửi thư yêu cầu dừng ngay việc xây cabin và cải tạo đất tại vùng rừng quốc gia gần đất của công ty Galena Mines, khi đó đăng ký dưới tên ông Boren. Dù ông đã rút tên khỏi công ty vào tháng 2/2024, ba nguồn tin xác nhận cơ quan chức năng nghi ngờ công ty vẫn xây dựng hệ thống dẫn nước trái phép đến khu vực cabin – vi phạm thêm một lần nữa yêu cầu khôi phục hiện trạng trước tháng 8.
Từ doanh nhân tỷ USD đến chính khách tiềm năng
Ông Boren là đồng sáng lập công ty phần mềm đầu tư Clearwater Analytics năm 2001, công ty đã IPO năm 2021 với định giá 5,5 tỷ USD. Ông đã rời vị trí điều hành và chuyển sang đầu tư tư nhân, tập trung vào nông trại và bất động sản. Song song đó, ông nổi lên như một nhà tài trợ mạnh tay cho Đảng Cộng hòa, bao gồm cả các chiến dịch của ông Trump.
Tháng 1/2025, ông Trump thông báo đề cử Michael Boren giữ chức Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp phụ trách Tài nguyên và Môi trường, trực tiếp quản lý Cục Lâm vụ và Cơ quan Bảo tồn Tài nguyên Thiên nhiên (NRCS).
Phản ứng: Lo ngại, mỉa mai và thậm chí kiện tụng
Trong phiên điều trần tại Thượng viện, ông Boren gọi các vụ xung đột trước đây với Lâm vụ là “áp bức”, nhưng cho rằng ông luôn "đạt được thỏa thuận hợp lý”. Tuy nhiên, các nhóm môi trường và chuyên gia luật lại nhìn nhận khác. Giáo sư Jerrold Long (Đại học Luật Idaho) nhận định việc bổ nhiệm ông là “dấu hiệu của một nỗ lực tái cấu trúc triệt để vai trò của Lâm vụ Mỹ”.
Thống đốc Idaho – ông Brad Little – ủng hộ Boren, gọi ông là “nhà lãnh đạo có tầm nhìn” với kinh nghiệm quản lý đất đai từ mô hình trang trại tại Idaho.
Tuy vậy, ông Boren từng khởi kiện chính người dân và quan chức địa phương phản đối mình, trong đó có vận động viên huyền thoại Dick Fosbury – người phát minh kỹ thuật nhảy cao “Fosbury flop”, và ông Jon Conti – nhà làm phim chỉ trích Boren trong một video trên YouTube.
Vụ kiện bị tòa sơ thẩm Idaho bác bỏ vì "đe dọa quyền tự do ngôn luận", nhưng Tòa Tối cao bang lại yêu cầu xét xử lại, khiến vụ kiện quay lại từ đầu.
Bối cảnh chính trị: Rừng, quyền lực và tiền
Đề cử Boren diễn ra trong thời điểm chính quyền Trump thúc đẩy mở rộng khai thác rừng và cắt giảm bảo vệ môi trường. Tháng 4/2025, Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins ra lệnh gỡ bỏ bảo vệ với hơn 60% diện tích rừng quốc gia, tương đương 112 triệu mẫu Anh, phần lớn ở miền Tây.
Cục Lâm vụ cũng bị cắt giảm hàng nghìn nhân sự, phù hợp với chủ trương “nhà nước gọn nhẹ” của ông Trump. Trong bối cảnh đó, một ứng viên vừa có tiền, vừa có quyền lực, và từng nhiều lần “đấu tay đôi” với chính Lâm vụ, đang được đặt vào ghế cao nhất của cơ quan này – khiến dư luận không khỏi bàng hoàng.
Câu chuyện Michael Boren là một ví dụ điển hình cho mối quan hệ phức tạp giữa tài sản tư nhân và tài nguyên công, giữa doanh nhân quyền lực và thể chế quản lý đất đai. Dù từng bị cảnh cáo, điều tra và phản đối, ông Boren vẫn thành công hợp pháp hóa phần lớn hoạt động của mình, thậm chí đang tiến gần đến vị trí lãnh đạo chính cơ quan từng đối đầu với ông.
shared via nytimes,
