Kết cục bi thảm của “đế chế” bất động sản Evergrande: Từ 50 tỷ USD rực rỡ đến hủy niêm yết và tù tội
25/08/25
 |
| Một dự án dở dang của China Evergrande Group tại Hà Bắc (Trung Quốc) tháng 2/2024. Ảnh: Reuters |
Từ hào quang IPO đến cú ngã lịch sử
China Evergrande Group, đúng như tên gọi “Hằng Đại”, từng là niềm tự hào của ngành bất động sản Trung Quốc. Năm 2009, Evergrande thực hiện đợt IPO lớn nhất lịch sử đối với một doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc tại Hong Kong. Vốn hóa công ty đạt 9 tỷ USD thời điểm cuối năm 2009, và sau tám năm vọt lên 51 tỷ USD.
Thế nhưng, đỉnh cao ấy chỉ kéo dài ngắn ngủi. Từ vị thế “con cưng” của thị trường chứng khoán, Evergrande rơi thẳng đứng thành “kẻ bị ruồng bỏ”. Khi niêm yết lần cuối cách đây 19 tháng, cổ phiếu chỉ còn 0,163 HKD so với mức đỉnh 31,39 HKD. Hiện giá trị thị trường của Evergrande chỉ vỏn vẹn 282 triệu USD, chưa bằng một phần nhỏ so với giai đoạn hoàng kim.
Ngày 29/1/2024, Tòa án Hong Kong ra lệnh thanh lý do Evergrande vỡ nợ và thất bại trong kế hoạch tái cấu trúc. Việc giao dịch cổ phiếu bị đình chỉ, và đến tháng 8, Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong chính thức hủy niêm yết Evergrande vì không đáp ứng thời hạn nối lại giao dịch trong vòng 18 tháng. Đây là một trong những vụ hủy niêm yết có giá trị và quy mô lớn nhất nhiều năm qua.
Hệ quả cho ngành địa ốc Trung Quốc
Evergrande sụp đổ khi gánh khối nợ hơn 300 tỷ USD, trở thành ví dụ điển hình cho sự rủi ro của chiến lược phát triển dựa hoàn toàn vào nợ vay. Sự kiện này kích hoạt cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc từ năm 2021, một ngành từng chiếm tới 1/4 GDP quốc gia.
Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Natixis, nhận định việc hủy niêm yết Evergrande mang tính biểu tượng, đánh dấu sự chấm dứt thời kỳ hoàng kim của bất động sản Trung Quốc. Ngành này hiện vẫn đang vật lộn với thanh khoản yếu và nhu cầu sụt giảm. Ngay cả những công ty có hậu thuẫn từ nhà nước, như China South City, cũng không tránh khỏi số phận bị tòa án Hong Kong ra lệnh thanh lý.
Chính phủ Trung Quốc trong những năm qua tung ra nhiều biện pháp hỗ trợ để cứu ngành, song tác động còn hạn chế. Người mua nhà vẫn kiên nhẫn chờ đợi căn hộ dở dang, trong khi các chủ nợ chỉ hy vọng thu hồi một phần vốn. “Sẽ rất khó khôi phục niềm tin và sức mua khi người dân vẫn cảm thấy túi tiền rỗng tuếch”, Oscar Choi, Giám đốc đầu tư tại Oscar and Partners Capital (Hong Kong), chia sẻ.
Bi kịch cá nhân của nhà sáng lập Hui Ka Yan
Sự thăng hoa và sụp đổ của Evergrande cũng phản chiếu cuộc đời đầy kịch tính của nhà sáng lập Hui Ka Yan. Xuất thân từ vùng quê nghèo, từng làm công nhân luyện thép, ông vươn lên thành một trong những tỷ phú giàu nhất Trung Quốc. Tại lễ mừng IPO năm 2009, Hui nâng ly champagne cùng nhiều tài phiệt Hong Kong danh tiếng như Cheng Yu-tung (New World Development) và Joseph Lau (Chinese Estates).
Nhưng từ tháng 3/2023, Hui bị cấm vĩnh viễn tham gia thị trường chứng khoán, đồng thời phải nộp phạt 47 triệu nhân dân tệ vì gian lận báo cáo tài chính và chậm công bố thông tin. Ông bị giam giữ từ năm ngoái và không còn xuất hiện trước công chúng. Các nhà thanh lý hiện đang tìm cách phong tỏa tài sản ở nước ngoài của Hui và vợ cũ, đồng thời yêu cầu hoàn trả 6 tỷ USD cổ tức và thù lao mà ông cùng ban lãnh đạo từng nhận.
Quy trình thanh lý kéo dài nhiều thập kỷ
Giới luật sư dự đoán quá trình thanh lý Evergrande sẽ kéo dài hàng thập kỷ, với tỷ lệ thu hồi cho chủ nợ ở mức rất thấp. Tuần trước, các nhà thanh lý thông báo mới chỉ thu được 255 triệu USD từ việc bán tài sản ở nước ngoài, gồm trái phiếu, thẻ hội viên câu lạc bộ, tranh nghệ thuật và xe hơi. Con số này quá nhỏ so với tổng số nợ 45 tỷ USD mà chủ nợ yêu cầu.
Niềm hy vọng của người mua nhà và các nhà đầu tư cá nhân cũng dần lụi tắt. Nhiều người chia sẻ cảm giác mất niềm tin khi chọn Evergrande vì tin tưởng đây là một “ông lớn” không thể sụp đổ. “Sau nhiều lần đi xem nhà, tôi chọn Evergrande vì nghĩ tập đoàn lớn như vậy sẽ an toàn. Tôi đã sai”, một người dùng Douyin cay đắng thừa nhận khi vẫn mòn mỏi chờ căn hộ được bàn giao.
shared via nytimes,
