Phố Wall “tất tay” cho trung tâm dữ liệu AI: Cơ hội vàng hay bong bóng mới?
11/06/25
 |
| Trung tâm dữ liệu Quality Technology Services tại Sterling, Va. Blackstone. Ảnh: Greg Kahn |
Từ bãi đất trống ở Kansas đến tâm điểm của cuộc cách mạng AI
Năm 2003, khi trí tuệ nhân tạo vẫn là một khái niệm xa vời, một nhà phát triển bất động sản tên Chad Williams đã mua một mảnh đất tại Overland Park, Kansas để xây dựng trung tâm dữ liệu đầu tiên – một nhà kho lớn chứa đầy máy tính công suất cao. Hai thập kỷ sau, công ty do ông sáng lập – Quality Technology Services (QTS) – đã trở thành trung tâm trong một trong những canh bạc lớn nhất của Phố Wall: đầu tư vào cơ sở hạ tầng cho AI.
Năm 2021, tập đoàn đầu tư tư nhân Blackstone đã chi 10 tỷ USD để mua lại QTS, và sau đó tiếp tục rót thêm hàng tỷ USD nhằm mở rộng quy mô các trung tâm dữ liệu của công ty. Những tòa nhà khổng lồ này không chỉ là “xương sống” của internet hiện đại mà còn là nền móng cho các hệ thống AI, với công nghệ làm mát và cấp điện chuyên biệt nhằm giữ cho các siêu máy tính hoạt động ổn định.
Blackstone và canh bạc 100 tỷ USD
Với Blackstone, trung tâm dữ liệu không chỉ là khoản đầu tư tiềm năng – nó là “niềm tin cao độ”. Trong 40 năm hoạt động, tập đoàn này đã chi hơn 100 tỷ USD để mua, cho vay, và đầu tư vào trung tâm dữ liệu, công ty xây dựng, nhà máy điện khí tự nhiên và thiết bị phục vụ vận hành.
Blackstone hiện là một trong những chủ sở hữu văn phòng, nhà kho và phòng thí nghiệm lớn nhất thế giới, nhưng quy mô đầu tư vào hạ tầng AI. đã vượt lên trên mọi danh mục truyền thống khác của tập đoàn.
Ngoài QTS, Blackstone cũng mua lại nhiều nhà vận hành trung tâm dữ liệu khác tại Úc, Châu Á và hợp tác với Digital Realty để xây dựng bốn cụm trung tâm dữ liệu tại Frankfurt, Paris và Bắc Virginia – những “siêu đô thị” AI đang lên của thế giới.
Cơn sốt “Braggawatt” và làn sóng đầu tư đại chúng
Không chỉ Blackstone, các ông lớn tài chính khác như KKR, BlackRock và Blue Owl cũng lần lượt rót hàng trăm tỷ USD vào thị trường trung tâm dữ liệu. Trên Phố Wall, các thương vụ trị giá hàng tỷ USD được gọi đùa là các “giao dịch Braggawatt” – lấy theo đơn vị đo công suất điện mà trung tâm dữ liệu tiêu thụ.
Trong hai tuần gần đây, hàng loạt thông báo đầu tư mới tiếp tục xuất hiện: OpenAI sẽ xây dựng một tổ hợp siêu máy tính tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), trong khi nhà đầu tư Chamath Palihapitiya tiết lộ đã mua bất động sản tại Arizona để khởi động dự án trung tâm dữ liệu trị giá 25 tỷ USD.
Lo ngại dư cung và nguy cơ bong bóng
Dù quy mô đầu tư tăng vọt, một số chuyên gia bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu có quá nhiều trung tâm dữ liệu đang được xây dựng?
Michael Elias – chuyên gia phân tích tại TD Cowen – cảnh báo khả năng “dư cung” khi các công ty như Microsoft và Foxconn đã rút khỏi một số hợp đồng thuê. Chủ tịch Alibaba, ông Joe Tsai, cũng nói rằng ông “bắt đầu nhìn thấy dấu hiệu bong bóng” trong ngành xây dựng trung tâm dữ liệu.
Blackstone thì không đồng tình. Họ cho rằng nhu cầu vẫn ổn định và các hợp đồng thuê kéo dài 15–20 năm đã được ký với các đối tác lớn như Google, Meta hay Amazon. “Đây không phải là xây chung cư ở Miami,” Chủ tịch Jonathan Gray nói. “Chúng tôi chỉ xây khi đã có khách hàng cam kết.”
Hậu ChatGPT: từ “khoảng lặng” đến bùng nổ
Khi Blackstone mua lại QTS vào giữa năm 2021, thương vụ này hầu như không được nhắc đến trong các cuộc họp quý của tập đoàn. Lúc đó, ChatGPT còn chưa xuất hiện. Nhưng khi mô hình ngôn ngữ của OpenAI được tung ra năm 2022 và tạo ra làn sóng đầu tư AI toàn cầu, tình thế thay đổi hoàn toàn.
Các ông lớn công nghệ bắt đầu tăng cường chi tiêu: Alphabet công bố kế hoạch đầu tư 75 tỷ USD trong năm, còn Meta lên tới 72 tỷ USD – phần lớn vào cơ sở hạ tầng cho AI. Blackstone nắm bắt cơ hội, tăng gấp 9 lần số trung tâm dữ liệu được cho thuê của QTS chỉ trong chưa đầy bốn năm.
Chi phí và độ phức tạp vượt xa điện toán đám mây
Không giống các trung tâm điện toán thông thường, trung tâm phục vụ AI có yêu cầu cao hơn nhiều:
- Tiêu thụ điện năng gấp 10–20 lần mỗi máy chủ hoặc mỗi rack.
- Đảm bảo hoạt động liên tục 99,999% thời gian (chỉ được ngưng hoạt động 5 phút mỗi năm).
- Hệ thống làm mát và bảo trì siêu cấp.
Chính vì vậy, các trung tâm dữ liệu AI cần được đầu tư công nghệ cực kỳ cao cấp, từ nguồn điện ổn định đến hệ thống tự động hóa giám sát nhiệt độ, độ ẩm, hiệu năng…
Rủi ro hiện hữu: kỹ thuật mới có thể làm thay đổi cuộc chơi
Đầu năm nay, một công ty AI Trung Quốc tên DeepSeek tuyên bố họ đã phát triển mô hình AI tiêu thụ ít điện và ít chip hơn mà vẫn đạt hiệu quả tương đương. Điều này khiến thị trường dậy sóng, vì nếu đúng, nó có thể làm lung lay cơ sở đầu tư vào các trung tâm dữ liệu đắt đỏ.
Dù vậy, các công ty như Meta và Microsoft nhanh chóng lên tiếng trấn an. Trong các cuộc họp quý, họ khẳng định vẫn cần hạ tầng khổng lồ cho AI và sẽ tiếp tục hợp tác với các đối tác như QTS.
Thị trường chứng khoán phản ứng trái chiều
Tháng 3/2025, CoreWeave – công ty chuyên cho thuê năng lực tính toán AI – lên sàn. Dù ban đầu giá cổ phiếu thấp hơn kỳ vọng, đến cuối tháng Năm, cổ phiếu của công ty đã tăng gấp đôi so với giá IPO.
Tuy nhiên, cuối tháng trước, thị trường lại chấn động khi Microsoft tuyên bố tạm ngưng xây dựng trung tâm dữ liệu tại New Albany, Ohio – nơi QTS và nhiều đối tác đang triển khai các tổ hợp mới.
Chính quyền địa phương cho biết họ không được báo trước, gây lo lắng về khả năng điều chỉnh đột ngột từ các ông lớn công nghệ.
Mô hình tài chính gặp thách thức: ai sẽ mua lại các trung tâm dữ liệu?
Một trong những vấn đề lớn của mô hình đầu tư tư nhân là: các quỹ thường chỉ giữ tài sản trong 5–7 năm rồi phải bán để hoàn vốn cho nhà đầu tư. Với quy mô các trung tâm dữ liệu hiện nay, không có nhiều người đủ sức mua lại những tài sản trị giá hàng chục tỷ USD.
Karl Kuchel – đại diện ngân hàng Macquarie (Úc) – nhận định rằng việc thoái vốn khỏi những dự án khổng lồ này “vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ.”
Sean Klimczak, người đứng đầu mảng hạ tầng toàn cầu tại Blackstone, cho biết có thể bán lẻ từng trung tâm dữ liệu, hoặc đơn giản là không cần bán vì các quỹ của Blackstone cho phép giữ tài sản vô thời hạn.
Người sáng lập QTS rút lui sau thương vụ 3 tỷ USD
Tháng 3/2025, Chad Williams – người sáng lập QTS từ năm 2003 – thông báo sẽ từ nhiệm chức CEO. Trong thông báo, ông cho biết sẽ quay lại điều hành Quality Group of Companies và cảm ơn Blackstone vì sự hợp tác phát triển vượt bậc.
Theo nguồn tin nội bộ, Blackstone đã đồng ý trả cho ông Williams khoản thanh toán lên tới 3 tỷ USD như một phần của thỏa thuận rút lui. Đây được coi là một trong những khoản “exit” cá nhân lớn nhất trong ngành hạ tầng công nghệ.
shared via nytimes,
