Keen Footwear: Bản lĩnh doanh nghiệp Mỹ trước bẫy thuế quan toàn cầu
20/08/25
 |
| Trung tâm phân phối của Keen bên ngoài Louisville |
Bước đi sớm để giảm rủi ro chuỗi cung ứng
Keen Footwear, thương hiệu giày dép nổi tiếng của Mỹ với các dòng sandal và giày leo núi bền bỉ, từng tin mình đã chuẩn bị đủ tốt. Cách đây hơn một thập kỷ, trước khi chiến tranh thương mại nổ ra và trước khi đại dịch Covid-19 làm đảo lộn toàn cầu, công ty này đã nhìn thấy nhu cầu cần hạn chế phụ thuộc vào những biến động kinh tế thế giới.
Từ rất sớm, Keen rời bỏ các nhà máy ở Trung Quốc vốn là nơi sản xuất chủ lực. Hãng chuyển dần sang các cơ sở tại Đông Nam Á, Ấn Độ, rồi mở thêm nhà máy ở Cộng hòa Dominica. Tháng 6 vừa qua, Keen khai trương nhà máy mới tại Kentucky, khẳng định thông điệp nay đã in rõ trên vỏ hộp sản phẩm: “American Built” - Sản xuất tại Mỹ.
Dẫu vậy, bản sắc thương hiệu “Mỹ” này vẫn gắn chặt với chuỗi cung ứng toàn cầu. Keen nỗ lực tìm nhà cung cấp địa phương để giảm thiểu rủi ro, nhưng nhiều bộ phận vẫn phải di chuyển vòng quanh thế giới trước khi được lắp ráp thành phẩm. Và chính sự dịch chuyển đó lại bị chi phối bởi một loạt thuế quan Mỹ không ngừng thay đổi, khiến chiến lược đa dạng hóa khu vực sản xuất của Keen vẫn chưa đủ để tránh khỏi cơn bão chính sách thương mại từ chính quyền Trump.
Đối diện với biến động thuế quan
Tại nhà máy gần Louisville, Kentucky, Giám đốc điều hành (COO) Hari Perumal liên tục phải xoay sở trước các “nước cờ” mới từ Nhà Trắng. Mới đây nhất, ông đối mặt với quyết định nâng thuế nhập khẩu từ Ấn Độ lên 50%. Song song, ông còn phải tính toán lại tác động của hiệp định thương mại Mỹ - Việt Nam vừa công bố, cũng như cân nhắc việc chuyển sản xuất phần thân giày từ Thái Lan (thuế 20%) sang Cộng hòa Dominica (thuế 10%).
Ông Perumal thừa nhận tình hình gây phiền toái, nhưng tự tin Keen đủ linh hoạt để ứng phó, nhờ triết lý luôn có phương án dự phòng thay vì phụ thuộc nặng nề vào một thị trường giá rẻ như Trung Quốc. “Nó thay đổi từng ngày,” ông nói, “và chắc chắn kiểu gián đoạn này không có lợi cho kinh doanh.”
Keen cam kết không tăng giá trong năm nay, song ngành công nghiệp giày dép nói chung đã bắt đầu chịu áp lực lạm phát. Matt Priest, CEO Hiệp hội các nhà phân phối và bán lẻ giày dép Mỹ, cảnh báo thuế quan của Trump thực chất là “một khoản thuế đánh trực tiếp vào mọi gia đình Mỹ đang mua sắm trong mùa tựu trường”.
Lịch sử thích ứng của Keen
Ông Hari Perumal, 58 tuổi, lớn lên ở miền nam Ấn Độ, hiện sống tại Vùng Vịnh San Francisco. Từ những năm 1996, ông đã quen thuộc với các xưởng sản xuất giày dép Trung Quốc. Khi gia nhập Keen vào 2009, công ty này vẫn phụ thuộc đáng kể vào Trung Quốc. Nhưng khi chi phí nhân công tại đây leo thang, ông nhanh chóng thúc đẩy việc mở rộng sản xuất sang nhiều địa điểm khác.
Chiến lược trọng tâm là rút ngắn khoảng cách giữa nhà máy và khách hàng Mỹ – nơi chiếm hơn nửa doanh thu toàn cầu. Keen từng vận hành một cơ sở tại León, Mexico, nhưng đại dịch buộc phải ngừng sản xuất. Ngay lập tức, hãng chuyển dây chuyền sang Dominica, nơi gần thị trường Mỹ hơn. Nhờ vậy, Keen có thể nhân đôi sản lượng trong khi nhiều doanh nghiệp khác bị tê liệt bởi khủng hoảng chuỗi cung ứng.
Dẫu quen ứng phó khủng hoảng, Keen vẫn khó mà lường trước các quyết định thương mại bất ngờ từ chính quyền Trump. Ví dụ, ông Perumal từng tính toán dựa trên mức thuế 25% đối với Ấn Độ, cho rằng vẫn có thể gánh vác khi nhà cung cấp chia sẻ một phần chi phí. Thế nhưng khi mức thuế bị đột ngột nâng gấp đôi để trừng phạt việc Ấn Độ mua dầu từ Nga, mọi kịch bản trước đó sụp đổ.
Ấn Độ, Trung Quốc và sự dịch chuyển toàn cầu
Với nhiều tập đoàn đa quốc gia, Ấn Độ từng là cứu cánh thay thế Trung Quốc. Walmart đã dịch chuyển một phần lớn sản xuất sang đây, còn Apple cũng đầu tư mạnh để đưa dây chuyền iPhone ra khỏi Trung Quốc. Nhưng thuế quan Mỹ áp lên Ấn Độ khiến bài toán trở nên phức tạp.
Riêng Keen, phần lớn sản phẩm từ Ấn Độ được chuyển sang Anh. Giờ đây, công ty tính toán đẩy thêm sang Nhật Bản - nơi có hệ thống cửa hàng sẵn có. Với thị trường Mỹ, các đơn hàng từ Ấn Độ có thể được chuyển hướng sang Thái Lan, Campuchia hay Việt Nam.
Dẫu vậy, một phần áp lực được giảm nhẹ nhờ nhà máy mới tại Kentucky. Cơ sở này tiếp nhận máy móc từ Portland (Oregon), nơi khó tuyển lao động. Louisville còn là trung tâm phân phối toàn quốc của Keen, đồng thời là điểm trung chuyển hàng không của UPS. Việc đặt nhà máy sát trung tâm phân phối giúp giảm đáng kể khí thải carbon - yếu tố quan trọng trong chiến lược marketing nhấn mạnh cam kết bảo vệ môi trường.
Nhà máy Kentucky và “giấc mơ Mỹ” giới hạn
Keen đặt mục tiêu nâng tỷ trọng sản xuất tại Mỹ từ 5% lên 9% doanh số toàn cầu trong vòng 18 tháng, và đạt 15% vào năm 2030. Nhà máy Kentucky tập trung sản xuất giày bảo hộ cho công nhân xây dựng, với dây chuyền tự động hóa cao: cánh tay robot nâng giày lên băng chuyền khổng lồ, nơi robot khác bơm polyurethane kết nối thân giày với đế. Cứ mỗi 22 giây, một đôi giày hoàn thiện rời khỏi dây chuyền.
Tuy nhiên, ông Perumal coi sản xuất nội địa chỉ là một phân khúc “ngách”, không phải giải pháp toàn diện. Sự khác biệt lớn về chi phí lao động khiến khó có thể đưa toàn bộ ngành sản xuất giày quay lại Mỹ. “Chúng ta sẽ tìm đâu ra lao động?” ông đặt câu hỏi. “Có ai ở Mỹ sẵn sàng nhận mức lương công xưởng không?”
Sự phụ thuộc toàn cầu vẫn hiện hữu: hộp giấy in màu cờ Mỹ cho sản phẩm “American Built” thực chất nhập từ Campuchia với giá chỉ bằng một phần ba so với sản xuất tại Mỹ. Da thuộc làm thân giày từ Thái Lan cũng chất đầy trong kho, sẵn sàng đưa vào dây chuyền. Dù Keen tìm được nguồn da tốt tại Mississippi, chi phí để nhập kèm các phụ kiện khác - dây giày, chỉ, khuy, lớp chống thấm - phần lớn vẫn sản xuất ở châu Á, khiến giá thành tại Mỹ đắt gấp 5-6 lần.
Tìm lối thoát từ hiệp định thương mại khu vực
Một hướng đi sáng sủa hơn là khai thác các hiệp định thương mại khu vực. Với Cộng hòa Dominica, Keen có thể nhập linh kiện từ châu Á, lắp ráp thành thân giày, rồi xuất sang Mỹ miễn thuế theo thỏa thuận khu vực. Đây được coi là giải pháp khôn ngoan để giảm thiểu rủi ro thuế quan.
Dù vậy, ông Perumal hiểu rõ không có công thức nào đảm bảo miễn nhiễm trước những biến số khó lường từ chính sách thương mại. “Chúng tôi chỉ có thể kiểm soát những gì nằm trong tầm kiểm soát,” ông nói, “và phạm vi đó ngày càng thu hẹp.”
shared via nytimes,
