Trump, khí đốt và canh bạc 44 tỷ USD tại Alaska
27/06/25
Giấc mộng năng lượng lớn nhất nước Mỹ
Tại một thị trấn ven biển nhỏ bé ở miền Nam bang Alaska mang tên Nikiski, một dự án năng lượng trị giá 44 tỷ USD đang khuấy động lại hy vọng của cộng đồng địa phương vốn đã suy sụp sau nhiều năm suy thoái. Với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Tổng thống Donald Trump và sự tham gia của nhà phát triển mới từ New York, giấc mộng hàng thập kỷ về việc biến Alaska thành trung tâm xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) sang châu Á đang có cơ hội trở thành hiện thực.
Alaska LNG – tên gọi chính thức của dự án không chỉ là kế hoạch cơ sở hạ tầng lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ, mà còn là biểu tượng cho tham vọng phục hồi ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch của ông Trump.
Nikiski – Vùng đất cằn cỗi chờ cơ hội bùng nổ
Nikiski, nơi chỉ có vài nghìn cư dân, tọa lạc tại bán đảo Kenai phía nam thành phố Anchorage. Đây từng là trung tâm công nghiệp dầu khí sôi động của bang Alaska, nhưng đã rơi vào tình trạng suy tàn trong nhiều thập kỷ gần đây. Những khu công nghiệp đổ nát, các cửa hàng đóng cửa và con đường chính vắng vẻ giờ đây là hình ảnh quen thuộc. “Không ai giấu giếm chuyện kinh tế Alaska đang lao dốc,” ông Peter Ribbens – đại diện Nikiski trong Hội đồng Bán đảo Kenai chia sẻ. Ông từng đến Nikiski vào năm 1997 để làm việc tại nhà máy lọc dầu, và đến nay vẫn sống trong căn nhà gỗ ông tự xây bên hồ.
Với ông Ribbens và nhiều người dân nơi đây, dự án Alaska LNG là chiếc phao cứu sinh. Nếu thành công, dòng khí đốt từ vùng Bắc Cực sẽ chảy dọc đường ống dài 800 dặm xuống Nikiski, nơi nó được hóa lỏng và vận chuyển ra thế giới mang theo hàng nghìn việc làm và cơ hội tái sinh nền kinh tế địa phương.
Một giấc mơ kéo dài từ thập niên 1980
Ý tưởng đưa khí đốt từ miền Bắc Alaska tới cảng xuất khẩu ở Nikiski không mới. Từ những năm 1980, chính quyền bang đã đề xuất dự án này. Tuy nhiên, chi phí khổng lồ để xây dựng cơ sở hạ tầng đặc biệt là đường ống xuyên băng vĩnh cửu khiến dự án liên tục bị đình trệ.
Niềm hy vọng dường như đã cạn kiệt cho đến khi ông Donald Trump bước vào Nhà Trắng năm 2017. Ngay từ những ngày đầu nhiệm kỳ, ông đã thúc đẩy Alaska LNG như một phần trong chiến lược “Độc lập Năng lượng” của mình. Các đoàn đàm phán thương mại Mỹ thậm chí đã đưa dự án này vào các cuộc trao đổi với Nhật Bản và các quốc gia châu Á – những thị trường tiêu thụ LNG lớn nhất thế giới.
Gần đây, Tập đoàn Glenfarne (trụ sở tại New York) đã tiếp quản vai trò nhà phát triển chính của dự án. Công ty cho biết hơn 50 đối tác tiềm năng đã bày tỏ sự quan tâm, và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Thái Lan (PTT) đã ký hợp đồng mua LNG kéo dài 20 năm – một bước ngoặt quan trọng.
Hồi ức vàng son: Khi Nikiski là trụ cột năng lượng
Vào thập niên 1950-60, Nikiski từng là trung tâm năng lượng thịnh vượng. Dầu mỏ được phát hiện tại vùng Cook Inlet năm 1957, và khí đốt tự nhiên theo sau chỉ hai năm sau đó. Chính nguồn tài nguyên dồi dào này đã thu hút nhà máy phân bón, nhà máy lọc dầu và cả một tổ hợp LNG đưa khí hóa lỏng đến Nhật Bản từ năm 1969.
Thị trưởng hiện tại của Bán đảo Kenai – ông Peter Micciche từng là giám đốc nhà máy LNG tại Nikiski, bắt đầu từ năm 1985. “Khi đó, chúng tôi lần đầu có đèn đường, có McDonald’s… Nhật Bản đã từng phụ thuộc vào chúng tôi,” ông nhớ lại. “Chính ngành dầu khí đã tạo ra nền kinh tế mà nơi này lẽ ra không bao giờ có được.”
Suy thoái và sự lụi tàn âm thầm
Nhưng rồi nguồn khí đốt gần Nikiski bắt đầu cạn kiệt từ đầu thế kỷ 21. Nhà máy phân bón đóng cửa năm 2007. Nhà máy lọc dầu giảm quy mô hoạt động. Và đến năm 2011, các hợp đồng xuất khẩu LNG cuối cùng chấm dứt. Cơ sở bị "niêm phong" hoàn toàn vào năm 2017.
Hiện nay, bờ biển Nikiski là những cánh tay nạp hàng khổng lồ vươn ra biển lạnh, bị bỏ hoang. Người dân đi dạo dọc bờ đá, tìm đá quý nhỏ. Các nhà hàng ven đường đóng cửa. Cộng đồng co cụm quanh vài nhà thờ và cửa hàng bán thiết bị công nghiệp. Nikiski không còn là thị trấn của những cơ hội. “Bạn sẽ cảm nhận rõ khi nền tảng kinh tế bị rút đi,” ông Ribbens nói. “Không chỉ mất việc trong nhà máy, mà là chuỗi cửa hàng ăn, trạm xăng, chợ tất cả cùng lao đao.”
Cơ hội trở lại: Trump, Glenfarne và niềm hy vọng cuối cùng
Một khu đất trống dài 1,5 dặm dọc bờ biển, ngay cạnh cơ sở LNG cũ, đã được quy hoạch cho nhà ga mới của dự án Alaska LNG. Hơn chục ngôi nhà xung quanh đã được mua lại để chuẩn bị cho công trình.
Ông Louie Oliva, 45 tuổi, là một trong những người lạc quan. Cửa hàng kim khí của gia đình ông suýt phải đóng cửa cho đến khi ông tiếp quản đầu năm nay. “Tôi đã chứng kiến Nikiski chết dần theo từng năm,” ông nói. Chị gái ông, Amber Douglas, cho biết lớp tốt nghiệp của con trai cô tại trường trung học Nikiski chỉ còn một nửa so với thời cô học.
Cha họ từng là công nhân trên tuyến đường ống dẫn dầu xuyên Alaska – một công trình hoàn thành năm 1977, mang lại 70.000 việc làm và thay đổi toàn bộ cục diện kinh tế của bang. Giờ đây, đường ống LNG mới được đề xuất có thể sẽ chạy song song với tuyến dầu khí cũ. “Dầu khí đã nuôi sống cả gia đình tôi,” ông Oliva khẳng định. “Chúng là tất cả đối với chúng tôi.” Ông tin rằng các dự án lớn như vậy có thể thay đổi vận mệnh cả một thế hệ.
Bước ngoặt quyết định: Có đủ khách hàng hay không?
Với những dự án LNG khác đang tiến triển ở Mỹ và thế giới dần chuyển sang năng lượng sạch hơn, sự ủng hộ từ ông Trump được xem là "cửa sổ cơ hội cuối cùng" để hiện thực hóa Alaska LNG.
Glenfarne dự kiến sẽ bắt đầu xây dựng phần đầu của dự án trong năm nay – đường ống nối từ các mỏ khí phía Bắc đến Anchorage. Phần này có thể tự đứng vững về mặt thương mại. Nếu đủ khách hàng nước ngoài cam kết mua khí, họ sẽ tiếp tục kéo dài đường ống thêm 30 dặm đến Nikiski và xây dựng nhà máy hóa lỏng tại đó – chiếm khoảng 22 tỷ USD trong tổng ngân sách dự án. Thị trưởng Micciche, người từng lãnh đạo nhà máy LNG cũ, cho rằng nếu dự án chỉ phục vụ thị trường nội địa thì công suất sẽ rất hạn chế. “Chúng ta có thể mất đi vai trò xuất khẩu khí đốt toàn cầu nếu không nắm lấy cơ hội này,” ông nói.
Trong văn phòng của ông ở Kenai, dưới đầu gấu được tặng bởi chủ nhà hàng địa phương, là chiếc bình sơn mài đỏ – món quà từ một cựu đối tác Nhật Bản như một minh chứng cho quá khứ huy hoàng. “Câu hỏi lúc này là liệu chúng ta có đủ nguồn lực và đầu tư để biến kinh tế thành hiện thực hay không,” ông nói. “Tôi không nghĩ Alaska còn lựa chọn nào khác.”
shared via nytimes,
