Ấn Độ kiên quyết mua dầu Nga bất chấp đe dọa từ Trump
07/08/25
 |
| Một nhà máy lọc dầu ở Guwahati, Ấn Độ |
Chính sách năng lượng độc lập của New Delhi
Chính phủ Ấn Độ tuyên bố tiếp tục mua dầu giá rẻ từ Nga, bất chấp lời đe dọa áp đặt lệnh trừng phạt từ tổng thống Mỹ Donald Trump. Động thái này phản ánh sự bất mãn ngày càng tăng trong mối quan hệ song phương từng được ca ngợi là nồng ấm nhưng hiện đang rạn nứt.
Với dân số 1,4 tỷ người và nhu cầu năng lượng khổng lồ, các nhà lãnh đạo Ấn Độ đang dần củng cố quan điểm họ không thể để các chính sách ngoại giao bất định của Mỹ chi phối các quyết định chiến lược về an ninh năng lượng.
Trong một tuyên bố, Trump cảnh báo áp dụng mức thuế 25% lên hàng hóa Ấn Độ và bổ sung thêm một hình thức trừng phạt không nêu rõ nếu nước này không cắt đứt việc nhập khẩu dầu thô từ Nga. Ông tiếp tục phát biểu trước báo giới: “Tôi nghe nói Ấn Độ sẽ không mua dầu từ Nga nữa. Tôi chưa xác nhận thông tin này, nhưng nếu đúng thì đó là tín hiệu tích cực. Hãy chờ xem điều gì xảy ra.”
Tuy nhiên, các quan chức cấp cao của New Delhi đã nhanh chóng bác bỏ khả năng thay đổi chính sách. Một trong số đó khẳng định chính phủ không đưa ra bất kỳ chỉ đạo nào yêu cầu các công ty dầu khí hạn chế mua dầu Nga.
Tại cuộc họp báo, ông Randhir Jaiswal, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ấn Độ, tuy không trực tiếp phản hồi lời đe dọa của Trump nhưng nhấn mạnh: “Quan hệ song phương giữa Ấn Độ và các nước được xây dựng trên cơ sở độc lập và không nên đánh giá qua lăng kính của bên thứ ba. Ấn Độ và Nga có mối quan hệ bền vững và đã được kiểm chứng qua thời gian.”
Động cơ và bối cảnh đằng sau sức ép từ Mỹ
Trump không nêu rõ hình phạt cụ thể nào được áp dụng nếu Ấn Độ tiếp tục mua dầu Nga. Một số nhà phân tích nhận định việc ông tập trung chỉ trích Ấn Độ có thể phản ánh sự thất vọng của ông với Moscow về việc chưa đạt được tiến triển rõ rệt trong vấn đề Ukraine. Ngoài ra, đây cũng có thể là đòn bẩy chiến lược trong đàm phán thương mại Mỹ - Ấn đang diễn ra.
Giới chức New Delhi cho rằng nếu Trump thực sự muốn gia tăng áp lực lên Nga thì hành động nhắm vào Ấn Độ là không hiệu quả. Hai quốc gia nhập khẩu dầu Nga lớn khác là Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ lại không bị Mỹ đe dọa trừng phạt tương tự. Bên cạnh đó, các hợp đồng dầu mỏ thường có tính dài hạn và đòi hỏi hệ thống hậu cần phức tạp, khó có thể thay đổi trong một sớm một chiều. Đặc biệt, bản thân Trump nhiều lần thể hiện thái độ mâu thuẫn về chính sách với Nga, làm dấy lên nghi ngờ về tính bền vững của bất kỳ biện pháp nào được ông đưa ra.
“Ngay cả khi Ấn Độ cắt giảm nhập khẩu dầu Nga về con số 0 thì Trung Quốc vẫn tiếp tục mua. Khi đó, Nga sẽ bán rẻ cho Trung Quốc, và Trung Quốc mới là bên hưởng lợi rốt cuộc,” ông Pankaj Saran, cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia và Đại sứ Ấn Độ tại Moscow nhận định.
Tăng cường nhập khẩu dầu Nga: Lợi ích và rủi ro
Kể từ khi chiến sự Ukraine nổ ra, Ấn Độ đẩy mạnh mua dầu từ Nga. Trước đó, dầu Nga chiếm chưa đến 1% lượng nhập khẩu của nước này, nhưng hiện nay đã vượt hơn 1/3, tương đương khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày. Ấn Độ hiện là nước nhập khẩu dầu Nga lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc.
Dù ban đầu chịu sức ép mạnh mẽ từ Mỹ và châu Âu, đến năm thứ hai của cuộc chiến Ukraine, quan điểm của các đồng minh phương Tây đã dịu lại. Ấn Độ dường như đã thuyết phục được việc mua dầu Nga với mức giá trần do EU và Nhóm G7 đặt ra thực chất giúp kiềm chế giá dầu toàn cầu và hạn chế doanh thu của Moscow.
Ông Eric Garcetti, cựu Đại sứ Mỹ tại New Delhi, từng tuyên bố vào đầu năm ngoái: “Ấn Độ mua dầu Nga không phải là vi phạm chính sách, mà là đúng với thiết kế ban đầu. Chúng tôi không muốn giá dầu leo thang, và Ấn Độ làm đúng phần việc của mình.”
Dữ liệu từ công ty phân tích thị trường Kpler cho thấy lượng dầu Nga nhập vào Ấn Độ có giảm trong tháng 7. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm mùa mưa và nhiều nhà máy lọc dầu tạm ngừng hoạt động để bảo trì. Kpler cho rằng mức giảm này chủ yếu diễn ra tại các công ty lọc dầu quốc doanh, có thể do họ đặc biệt nhạy cảm với các lệnh trừng phạt mới của EU và lời cảnh báo từ Trump.
Thách thức chiến lược và bài toán chi phí
Ấn Độ hiện phụ thuộc vào nhập khẩu tới gần 90% nhu cầu dầu mỏ trong nước. Chính phủ nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung từ khoảng 40 quốc gia, nhưng nhiều lần bị ảnh hưởng bởi chính sách trừng phạt của Mỹ đối với các nhà xuất khẩu lớn như Iran hay Venezuela.
Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump, New Delhi từng cắt giảm nhập khẩu dầu Iran về mức 0 để giữ gìn quan hệ với Mỹ – một hành động mà theo ông Saran, là “phi kinh tế” đối với Ấn Độ.
Việc từ bỏ dầu Nga hiện tại cũng có thể khiến Ấn Độ chịu thiệt lớn. Nguồn cung thay thế từ các quốc gia gần hơn như Saudi Arabia có giá cao hơn, do chính sách “phí bảo hiểm châu Á” mà Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp dụng cho các nước châu Á.
Một quan chức cấp cao của Ấn Độ nhấn mạnh quốc gia này cũng từng chịu thiệt hại lớn khi đầu tư vào dầu mỏ Venezuela trước khi Mỹ áp đặt trừng phạt dưới thời Trump. Sau đó, chính quyền Tổng thống Biden nới lỏng rồi lại siết chặt trừng phạt, gây bất ổn cho các khoản đầu tư dài hạn.
Trong bối cảnh đó, các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ nhiều khả năng sẽ “kiên nhẫn quan sát” thay vì phản ứng vội vàng với các tuyên bố của Trump. “Với mức độ nhạy cảm của nền kinh tế trong nước trước giá dầu, điều quan trọng là phải không chỉ đảm bảo nguồn cung đa dạng mà còn phải mua được với mức giá rẻ nhất,” ông Saran kết luận. “Đây là một yêu cầu sống còn đối với an ninh quốc gia.”
shared via nytimes,
