Bengaluru: “Thung lũng Silicon châu Á” nghẹt thở vì khát nước và kẹt xe
28/08/25
Những văn phòng sang trọng giữa khủng hoảng hạ tầng
Tại Bengaluru – thành phố miền nam Ấn Độ, trung tâm công nghệ của đất nước và thường được ví như “thung lũng Silicon của châu Á” – người ta dễ dàng bắt gặp những khuôn viên lộng lẫy của các gã khổng lồ toàn cầu như Google, Microsoft, Goldman Sachs hay Morgan Stanley. Bên trong, hệ thống nhà ăn đa ẩm thực, nhà trẻ, phòng tập thể hình hiện đại không khác gì ở New York hay San Francisco.
Thế nhưng, chỉ cần bước ra ngoài, sự hào nhoáng đó lập tức bị thay thế bởi thực tế khắc nghiệt: để đi hết quãng đường 14,5 km trong khu vực văn phòng, nhân viên có thể mất gần bốn giờ đồng hồ. Tệ hơn, ngay trong các tòa nhà văn phòng hạng A trị giá hàng trăm triệu USD, không hề có nước máy.
Các công ty phải phụ thuộc hoàn toàn vào đội xe bồn chở nước hàng ngày để phục vụ nhu cầu sinh hoạt và làm việc cho hơn một triệu nhân viên. Đây là nghịch lý trớ trêu, phản ánh khoảng cách lớn giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự chậm chạp của hạ tầng đô thị tại Ấn Độ.
Khủng hoảng nước và giao thông ngột ngạt
Khu vực Outer Ring Road, nơi tập trung hàng trăm tập đoàn đa quốc gia, là điểm nóng của sự quá tải. Dù hầu hết công ty đã đầu tư hệ thống tiết kiệm và tái chế nước, họ vẫn phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Bellandur Lake – hồ lớn nhất thành phố – giờ đây trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng nguồn nước.
Song song, hạ tầng giao thông gần như tê liệt. Một tuyến metro đang được xây dựng với kỳ vọng giảm tải, nhưng vẫn còn quá xa mới đủ đáp ứng nhu cầu thực tế. “Sự tăng trưởng quá nhanh này đã không được lường trước”, ông Manas Das, Chủ tịch Hiệp hội Các công ty Outer Ring Road (ORRCA), cho biết.
Hiệp hội, đại diện cho khoảng 500 công ty như Adobe, Boeing, Intel, ngoài việc tìm nguồn cung cấp nước còn phải vận động chính quyền mở rộng đường sá, thúc đẩy dự án metro bị trì hoãn nhiều năm. “Một khi bước vào các công viên công nghệ, bạn sẽ thấy một thế giới hoàn toàn khác. Vấn đề là làm sao đi vào và đi ra khỏi đó”, ông Das nói.
Những gì diễn ra tại Bengaluru phản ánh căn bệnh chung của nhiều thành phố Ấn Độ: phát triển quá nhanh nhưng thiếu quy hoạch.
Áp lực từ động cơ tăng trưởng công nghệ
Với nền sản xuất còn yếu, Ấn Độ đặt cược vào khu vực dịch vụ, đặc biệt là công nghệ. Ngành này trị giá gần 300 tỷ USD, đang gánh phần lớn vai trò thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Nguồn nhân lực công nghệ dồi dào và chi phí thấp đã biến Bengaluru thành “thủ phủ” của các Trung tâm Năng lực Toàn cầu (Global Capability Centres – GCCs). Các trung tâm này tuyển dụng hàng trăm nghìn kỹ sư và nhân viên công nghệ, chịu trách nhiệm vận hành các chức năng kỹ thuật số cho tập đoàn quốc tế. Trong hơn 1.800 GCCs tại Ấn Độ, Bengaluru chiếm tới một phần ba.
Xuất khẩu dịch vụ của Ấn Độ đã tăng gấp sáu lần, từ 53 tỷ USD năm 2005 lên 338 tỷ USD năm 2023, giúp thị phần toàn cầu nhảy từ 2% lên 4,5%. Nhưng trong khi dịch vụ công nghệ bùng nổ, xuất khẩu hàng hóa vẫn chưa vượt quá 2%.
Goldman Sachs cảnh báo: tốc độ tăng trưởng này không thể coi là đương nhiên. Thiếu hụt nhân tài và hạ tầng yếu kém là rủi ro lớn. “Từ góc độ môi trường, sự phát triển này đang tạo áp lực lên tài nguyên thiên nhiên của thành phố”, báo cáo của Goldman chỉ rõ, nhấn mạnh Bengaluru đang đối mặt với khủng hoảng nước.
Bùng nổ bất động sản và hệ quả đô thị
Theo công ty tư vấn Knight Frank, chỉ trong nửa đầu năm nay, Bengaluru đã ghi nhận giao dịch thuê hoặc mua tới 1,7 triệu m² văn phòng, tương đương một nửa diện tích Công viên Trung tâm New York. Con số này chiếm hơn một phần ba tổng giao dịch của cả nước, vượt mức thuê mới trong cả năm 2024.
Nhưng sự bùng nổ này khiến thành phố nghẹt thở. Các đợt ngập lụt ngày càng thường xuyên, khí hậu vốn ôn hòa nay trở nên khắc nghiệt do mất mảng xanh và tác động biến đổi khí hậu. Trong khi đó, hạ tầng vẫn ì ạch, không theo kịp tốc độ gia tăng dân số.
Một doanh nhân lớn thẳng thắn: “Chính quyền Bengaluru cần đặt trong tình trạng tổng lực chiến đấu”. Một giám đốc bất động sản thậm chí đề xuất “lệnh cấm thuê mới” để giảm áp lực.
Giáo sư TV Ramachandra, Viện Khoa học Ấn Độ, đặt câu hỏi: “Nếu không thể cung cấp nước, tại sao lại cho phép tăng trưởng? Có ích gì khi tuyên bố mình là động cơ kinh tế nhưng không đảm bảo điều kiện sống?”.
Theo ông, bất kỳ thành phố nào cũng phải “đáng sống”. Với Bengaluru, cả hạ tầng lẫn tiện ích cơ bản đều đang thiếu hụt. “Người dân đã đánh mất thành phố của mình”, ông nhận định.
Từ thị trấn yên bình đến siêu đô thị khủng hoảng
Câu chuyện của Bengaluru càng trở nên nổi bật khi nhìn lại quá khứ. Sinh ra tại đây năm 1958, ông TV Mohandas Pai – Chủ tịch quỹ đầu tư thiên thần Aarin Capital – nhớ lại một thành phố chưa đến một triệu dân, yên bình và trong lành.
“Đó từng là thị trấn nhỏ, dễ chịu, không kẹt xe, ít ô tô. Chúng tôi đạp xe đi học, chơi cricket, đến thư viện. Cuộc sống nhẹ nhàng và không phiền toái”, ông Pai kể.
Nhưng từ đầu thập niên 1990, ngành công nghệ kéo đến, biến Bengaluru thành trung tâm mới của thế giới. Wipro – vốn chỉ là hãng dầu thực vật – cùng nhiều công ty khác chuyển hướng sang gia công phần mềm, mở ra thời kỳ bùng nổ. Bengaluru nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự “lột xác” kinh tế Ấn Độ.
Song, cùng với đó là làn sóng xây dựng thiếu kiểm soát. Theo nghiên cứu của Viện Khoa học Ấn Độ, năm 1973 diện tích phủ xanh chiếm tới 68% thành phố. Ngày nay, 88% diện tích đã bị bê tông hóa. Hậu quả là môi trường xuống cấp, giao thông tắc nghẽn, hạ tầng không đáp ứng nổi nhu cầu cơ bản.
Thách thức sống còn cho tương lai
Bengaluru hiện có dân số hơn 14 triệu người, tăng gấp 14 lần so với nửa thế kỷ trước. Đây là minh chứng sống động cho mặt trái của tăng trưởng nóng, khi tốc độ đô thị hóa vượt xa khả năng quản trị.
Sự hiện diện của hàng loạt “ông lớn” toàn cầu cùng lực lượng lao động tri thức hùng hậu giúp Bengaluru trở thành trung tâm kinh tế chiến lược. Nhưng đồng thời, thành phố cũng là ví dụ rõ ràng cho thấy một đô thị công nghệ hàng đầu có thể nhanh chóng rơi vào khủng hoảng nếu không kịp đầu tư hạ tầng bền vững.
Các doanh nhân, nhà đầu tư và giới chuyên gia đều nhất trí: để duy trì vai trò “động cơ tăng trưởng” của Ấn Độ, Bengaluru không thể tiếp tục phụ thuộc vào nước bồn chở hàng ngày hay để nhân viên mất bốn giờ cho quãng đường 14,5 km. Nếu không có giải pháp triệt để, nghịch lý này sẽ trở thành điểm nghẽn lớn nhất cho tương lai của “thung lũng Silicon châu Á”.
shared via nytimes,
