Trump công bố thỏa thuận giá thuốc với 9 hãng dược lớn: Giảm giá thật hay chỉ là điều chỉnh chiến thuật?
30/12/25
 |
| Tổng thống Trump cùng với các quan chức y tế và giám đốc điều hành các công ty dược phẩm đã công bố thỏa thuận này tại Nhà Trắng hôm thứ Sáu. Ảnh: Tierney L. Cross |
Tổng thống Donald Trump ngày thứ Sáu đã công bố các thỏa thuận giảm giá thuốc với 9 tập đoàn dược phẩm lớn, động thái mới nhất trong nỗ lực lâu dài nhằm đưa giá thuốc tại Mỹ tiến gần hơn với mức giá thấp hơn nhiều ở châu Âu. Các công ty tham gia thỏa thuận gồm Amgen, Boehringer Ingelheim, Bristol Myers Squibb, Genentech (đơn vị của Roche), Gilead, GSK, Merck, Novartis và Sanofi.
Với các thỏa thuận này, Trump đã đạt được cam kết giảm giá từ 14 trong tổng số 17 hãng dược mà ông gửi thư yêu cầu điều chỉnh giá hồi tháng 7. Trước đó, Pfizer, AstraZeneca, EMD Serono, Eli Lilly và Novo Nordisk cũng đã ký các thỏa thuận tương tự. Ba “ông lớn” còn lại – AbbVie, Johnson & Johnson và Regeneron – cho biết vẫn đang tiếp tục đàm phán.
Áp lực chính trị và nỗi lo bị siết chặt quản lý
Các hãng dược tỏ ra sẵn sàng hợp tác với chính quyền Trump trong bối cảnh lo ngại những biện pháp quản lý mang tính trừng phạt có thể làm xói mòn lợi nhuận. Tổng thống Mỹ từ lâu đã nhiều lần đe dọa áp thuế cao đối với dược phẩm nhập khẩu, dù đến nay vẫn chưa hiện thực hóa các tuyên bố này.
Trong buổi họp báo tại Nhà Trắng, Trump và các quan chức y tế cấp cao miêu tả loạt thỏa thuận như một phần trong nỗ lực tập trung vào “khả năng chi trả” cho người dân, đặc biệt khi chính quyền đang chịu nhiều chỉ trích vì chưa làm đủ để kìm hãm đà tăng của chi phí y tế.
Thông báo được đưa ra đúng thời điểm các khoản trợ cấp bảo hiểm trong chương trình Obamacare sắp hết hạn vào cuối năm, yếu tố có thể đẩy phí bảo hiểm tăng mạnh đối với hàng triệu người Mỹ.
Đe dọa ngành bảo hiểm và phản ứng của thị trường
Không dừng lại ở các hãng dược, Trump còn trực tiếp “điểm mặt” ngành bảo hiểm y tế. Tổng thống tuyên bố sẽ sớm triệu tập lãnh đạo các công ty bảo hiểm tới Florida hoặc Nhà Trắng để thảo luận về việc hạ phí bảo hiểm.
Trump nói: “Họ phải kiếm ít tiền hơn, ít hơn rất nhiều.”
Ngay sau phát biểu này, cổ phiếu của các tập đoàn bảo hiểm lớn như UnitedHealth Group, CVS và Cigna đồng loạt giảm giá. Đại diện ngành bảo hiểm nhanh chóng phản hồi. Ông Mike Tuffin, CEO của AHIP – hiệp hội thương mại lớn của các hãng bảo hiểm y tế – cho biết các công ty bảo hiểm “luôn nỗ lực bảo vệ người Mỹ khỏi chi phí y tế cao và tăng nhanh”, đồng thời sẵn sàng thảo luận các giải pháp hợp lý để giảm chi phí.
Bán thuốc trực tiếp không qua bảo hiểm
Theo các thỏa thuận mới, các hãng dược sẽ bán một số loại thuốc trực tiếp cho người tiêu dùng thông qua website riêng, cho phép người mua bỏ qua bảo hiểm và thanh toán bằng tiền túi. Các loại thuốc được đưa vào chương trình chủ yếu là những thuốc phổ biến trong chăm sóc ban đầu, thay vì các liệu pháp chuyên sâu, đắt đỏ như thuốc điều trị ung thư.
Để hỗ trợ người dân tiếp cận mô hình này, chính quyền Trump dự kiến ra mắt trang web TrumpRx.gov, đóng vai trò cổng thông tin dẫn người dùng đến các website bán thuốc của từng hãng. Một phiên bản quảng bá của TrumpRx đã được tung ra trong mùa thu, và trang web chính thức dự kiến hoạt động từ tháng 1/2026.
Một số mức giá được công bố gồm: thuốc hạ cholesterol Repatha của Amgen ở mức 239 USD/tháng; thuốc xịt hen suyễn Advair Diskus của GSK giá 89 USD/tháng; thuốc tiểu đường Januvia của Merck giá 100 USD/tháng.
Tuy nhiên, nhiều loại thuốc trong danh sách này sắp hết thời hạn bảo hộ bằng sáng chế, đồng nghĩa với việc cạnh tranh từ thuốc generic giá rẻ vốn đã buộc các hãng phải giảm giá trong thời gian tới.
Giảm giá có thật nhưng lợi ích hạn chế
Trong một số trường hợp, giá bán trực tiếp vẫn quá cao so với khả năng chi trả của phần lớn người Mỹ. Gilead sẽ bán Epclusa – liệu trình ba tháng chữa viêm gan C – với giá 2.492 USD/tháng. Trên thực tế, đa số bệnh nhân có bảo hiểm thương mại hoặc Medicare hiện chỉ phải trả từ 0–5 USD/tháng nhờ các chương trình hỗ trợ.
Các hãng dược cũng cam kết đưa thuốc mới ra thị trường Mỹ với mức giá tương đương các quốc gia giàu có khác, đồng thời bán phần lớn sản phẩm cho chương trình Medicaid với mức giá tương tự các nước này. Người tham gia Medicaid vốn đã trả rất ít, thậm chí gần như bằng 0, cho thuốc kê đơn.
Chính quyền Trump cho rằng các thỏa thuận vẫn mang lại tiết kiệm đáng kể. Bristol Myers Squibb tuyên bố sẽ cung cấp thuốc chống đông Eliquis miễn phí cho Medicaid. Tuy nhiên, các chuyên gia nghi ngờ tác động thực tế. Ông Benjamin Rome, nhà nghiên cứu chính sách y tế tại Bệnh viện Brigham and Women’s (Boston), nhận xét: “Rất có thể Medicaid đã mua Eliquis với giá miễn phí hoặc gần miễn phí từ trước.”
Tuyên bố mạnh mẽ, thực tế dè dặt
Trong buổi công bố, Trump tiếp tục đưa ra những tuyên bố gây tranh cãi, như việc giá thuốc có thể giảm tới “800%” – một con số về mặt toán học là không khả thi. Ông khẳng định đây là “chiến thắng lớn nhất cho khả năng chi trả của bệnh nhân trong lịch sử y tế Mỹ”.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng phần lớn người Mỹ sẽ không thấy thay đổi đáng kể trong chi phí tự trả. Thậm chí, trong một số trường hợp, người mua có thể trả nhiều tiền hơn nếu mua trực tiếp qua TrumpRx thay vì thông qua bảo hiểm. Ông Ameet Sarpatwari, chuyên gia chính sách dược tại Đại học Harvard, nhận định: “Điểm mấu chốt là các thỏa thuận này sẽ không làm giảm giá cho đa số người Mỹ.”
Đổi lại là miễn thuế và điều chỉnh chính sách
Đổi lấy các cam kết giảm giá, các hãng dược nhận được miễn trừ trong ba năm đối với bất kỳ mức thuế nhập khẩu dược phẩm nào mà Trump có thể áp dụng. Đây là một nhượng bộ đáng kể trong bối cảnh chính quyền liên tục nhấn mạnh khả năng dùng thuế quan như công cụ gây áp lực.
Song song đó, chính quyền Trump cũng công bố đề xuất điều chỉnh cách tính khoản hoàn trả (rebate) mà các hãng phải trả cho Medicare khi tăng giá thuốc nhanh hơn lạm phát. Thay vì dựa trên giá thuốc tại Mỹ, các chương trình thử nghiệm mới – mang tên GLOBE và GUARD – sẽ tính toán dựa trên giá tại các nước giàu khác.
Theo bà Juliette Cubanski, chuyên gia Medicare tại KFF, thay đổi này có thể mang lại “mức tiết kiệm tương đối khiêm tốn” cho Medicare và chưa đủ để tạo ra mối đe dọa lớn đối với doanh thu của ngành dược.
Giảm giá hay chỉ là điều chỉnh chiến lược?
Giá thuốc kê đơn tại Mỹ hiện cao gấp khoảng ba lần so với các quốc gia giàu có khác. Trump từ lâu cho rằng người Mỹ đang “trợ giá” cho châu Âu, một quan điểm được nhiều lãnh đạo ngành dược chia sẻ.
Tuy vậy, các thỏa thuận mới chủ yếu mang tính biểu tượng và chiến thuật, chưa động đến gốc rễ của bài toán chi phí y tế – nơi phần lớn gánh nặng vẫn nằm ở hệ thống bảo hiểm tư nhân, Medicare và cuối cùng là người tiêu dùng Mỹ thông qua thuế, phí bảo hiểm và chi phí tự trả.
Trong bối cảnh bầu cử và áp lực ngân sách ngày càng lớn, câu hỏi đặt ra là liệu đây có phải bước ngoặt thực sự trong chính sách giá thuốc của Mỹ, hay chỉ là một chương mới trong cuộc giằng co lâu dài giữa chính phủ, Big Pharma và ngành bảo hiểm.
shared via nytimes,
