“Mẹo” hợp pháp để tiết kiệm thuế khi mua... xúc xích và xông hơi giá 9.000 USD?
24/07/25
 |
| Truemed giúp cung cấp cho mọi người các lá thư chứng thực nhu cầu y tế của họ đối với các sản phẩm như bột nước dùng xương, tai nghe và xúc xích. Nguồn: Jens Mortensen/ The New York Times |
Một start-up do trợ lý của Kennedy hậu thuẫn đang tái định nghĩa thế nào là “chi phí y tế hợp lệ”. Và giới nhà giàu Mỹ đang hưởng lợi.
Một gói xúc xích bò để trị mất ngủ. Một thẻ tập MMA để trị mụn trứng cá. Một tạ tay từ Nike để phục hồi sau gãy tay... Tất cả đều có điểm chung: chúng đi kèm với “giấy chỉ định y tế” – thứ cho phép người mua dùng tiền không chịu thuế thu nhập liên bang để thanh toán.
Đó là mô hình kinh doanh đang gây tranh cãi nhưng ngày càng phổ biến ở Mỹ, do Truemed – một start-up chăm sóc sức khỏe thành lập cách đây ba năm – dẫn đầu. Đồng sáng lập Calley Means, hiện là cố vấn thân cận của Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr., đã nhanh chóng vươn lên thành nhân vật có ảnh hưởng trong giới hoạch định chính sách y tế Mỹ.
Hoạt động ở một ngách ít người biết trong hệ thống y tế trị giá gần 5.000 tỷ USD của Mỹ, Truemed cung cấp “thư xác nhận nhu cầu y tế” để người dùng có thể mua từ đèn đỏ trị liệu, xe đạp Peloton cho đến phòng xông hơi 9.000 USD – và thanh toán qua tài khoản tiết kiệm y tế (HSA) hoặc tài khoản chi tiêu linh hoạt (FSA). Hai loại tài khoản này cho phép người Mỹ dành một phần thu nhập trước thuế để chi cho chi phí y tế “hợp lệ”.
Theo ước tính, việc này có thể giúp người dùng tiết kiệm tới 30% chi phí – tương đương hàng nghìn USD mỗi năm.
Biến chi tiêu cá nhân thành chi phí y tế?
Tuy nhiên, các cựu quan chức thuế cho rằng cách làm của Truemed đang lách luật và làm lu mờ các nguyên tắc cốt lõi của Cục Thuế vụ Mỹ (IRS). Điều tra cho thấy một số thư chỉ định được ký gần như ngay lập tức sau khi người dùng điền biểu mẫu trực tuyến – đôi khi còn kèm thông tin sai lệch hoặc dư thừa.
Dù IRS đã cảnh báo về mô hình kinh doanh này từ năm ngoái, Truemed lại đang được hưởng lợi từ các đề xuất chính sách mới của chính quyền Trump – bao gồm dự luật “One Big Beautiful Bill” mở rộng quyền truy cập vào HSA, giúp hàng triệu người thêm điều kiện tham gia.
Trả lời về xung đột lợi ích, Nhà Trắng khẳng định tất cả quan chức sẽ tuân thủ các quy định đạo đức. Ông Means cũng khẳng định công việc chính phủ của ông không liên quan đến Truemed.
Về phần mình, Truemed cho biết họ đã “chuẩn hóa quy trình khám từ xa theo đúng quy định vào đầu năm 2024” và quy trình này ngang với các nền tảng bán thuốc kê đơn trực tuyến.
“Không có lý do chính đáng nào để chỉ trích chúng tôi, khi hàng triệu người Mỹ đang dùng telehealth mỗi ngày để cải thiện sức khỏe,” Truemed phản bác. “Chúng tôi đang giảm thiểu thủ tục rườm rà, giúp người dân tiếp cận các biện pháp phòng ngừa hợp lý và dựa trên bằng chứng.”
Phóng viên vào vai khách hàng: Mua tạ, đồng hồ, thịt, thẻ tập bằng tiền miễn thuế
Phóng viên đã thử sử dụng dịch vụ của Truemed để hiểu rõ quy trình. Với chẩn đoán mất ngủ, họ nhận được thư đề xuất mua... đồng hồ báo thức, tai nghe và cả thịt bò xay. Một chấn thương bàn chân cũ được “xác nhận y tế” cho phép mua bồn ngâm lạnh.
Một thử nghiệm khác: Khi mua máy lọc nước, hệ thống hỏi liệu bạn có “tiếp xúc với nước ô nhiễm” không. Sau khi tích chọn, vài phút sau, thư y tế với đúng nội dung đó được gửi về.
Một số yêu cầu của phóng viên cũng bị từ chối – ví dụ như mua thực phẩm PlantStrong hay thẻ tập leo núi.
Truemed chủ yếu thu phí từ các đối tác bán hàng. Năm ngoái, công ty đã cấp khoảng 500.000 thư chỉ định.
Từ phê phán thuốc kê đơn đến “lách luật” hợp pháp
Ông Calley Means nhiều lần chỉ trích hệ thống y tế Mỹ phụ thuộc thuốc kê đơn và kêu gọi chuyển sang các biện pháp phòng ngừa như thực phẩm lành mạnh và thể dục – cũng là những thứ có thể mua qua Truemed.
Tuy nhiên, mô hình này lại bị đánh giá là thiên về lợi ích cho người giàu – những người có đủ thu nhập để trích lập HSA hoặc FSA và tận dụng ưu đãi thuế. Trong khi đó, người thu nhập thấp có thể bị thiệt do ngân sách cho các chương trình y tế công bị cắt giảm.
“Đây là một khoản giảm thuế cho tầng lớp trung lưu khá giả,” theo giáo sư Sherry Glied, Trường Chính sách Công Wagner, NYU. “Người nghèo và bệnh nặng sẽ phải trả nhiều hơn để người giàu và khỏe mạnh được trả ít đi.”
Khi một chiếc xe đạp ảo cũng thành chi phí y tế
James Popp, giám đốc doanh nghiệp 44 tuổi ở Michigan, muốn mua chiếc xe đạp Zwift trị giá 800 USD. Hệ thống gửi email nói rằng anh có thể tiết kiệm 30% nếu dùng FSA qua Truemed. Popp nhớ ông bà từng bị bệnh tim, nên tích chọn “tiền sử gia đình có bệnh tim”.
Chỉ vài phút sau, anh nhận được thư ký xác nhận cần xe đạp để “phòng ngừa bệnh tim” – với ngôn ngữ được lựa chọn kỹ để đáp ứng định nghĩa chi phí y tế hợp lệ của IRS.
“Tôi không chắc là mình mua vì lý do y tế thật sự,” anh chia sẻ. “Chỉ là một người đàn ông trung niên thích đồ chơi công nghệ để tập thể dục.”
IRS phản pháo: Thức ăn, thể dục, bổ sung sức khỏe không phải “y tế”
Tháng 3/2024, IRS ban hành cảnh báo rõ ràng: “Các chi tiêu cá nhân cho sức khỏe tổng quát không được coi là chi phí y tế theo luật thuế.” Họ chỉ trích các công ty như Truemed cung cấp giấy tờ “tự khai” biến các món hàng hóa thông thường thành chi phí y tế.
Ví dụ, một phóng viên khai bị thừa cân và được cấp thư để mua 16 gói nước cốt xương từ Bare Bones. Một thư khác xác nhận việc ăn xúc xích giúp trị mất ngủ – dù nghiên cứu được viện dẫn chỉ áp dụng cho người béo phì đang giảm cân.
Những lá thư trong 60 giây và bác sĩ “bấm ký”
Truemed hợp tác với OpenLoop – một công ty khám từ xa – để cấp thư xác nhận. Phóng viên nhận được thư y tế trong chưa đầy một phút – không có bất kỳ cuộc trò chuyện hay kiểm tra nào.
Một trường hợp, thư xác nhận việc mua tạ từ Nike để phòng ngừa tái gãy tay – dù chỉ khai chung chung là “đã từng bị gãy xương”. Thư lại sử dụng mã bệnh liên quan đến gãy sọ và mặt – hoàn toàn không đúng với tiền sử thực tế.
Trong một thư khác, phần nội dung về bổ sung giấc ngủ xuất hiện nhầm trong đơn mua bột protein.
Truemed nói những lỗi này do phần mềm, và đã sửa chữa. Công ty khẳng định không dùng trí tuệ nhân tạo để tạo thư.
Tuy nhiên, các chuyên gia luật y tế cảnh báo: “Ký giấy y tế chỉ dựa trên biểu mẫu là không đủ tiêu chuẩn chăm sóc. Đó không phải khám bệnh, mà chỉ là đánh dấu ô kiểm.”
Trò chơi “xếp hình luật pháp” kiểu công nghệ
Mô hình của Truemed gợi nhớ chiến lược “lấn sân pháp lý” của Uber hay Airbnb. Họ tận dụng các kẽ hở để đi trước luật pháp – rồi buộc hệ thống phải thích nghi.
Truemed đã ký hợp tác với Navia – một công ty quản lý FSA – để cung cấp “quy trình nhận thư y tế liền mạch”. Navia từng từ chối thư của Truemed, nhưng sau đó đã chấp nhận sau khi Truemed sửa đổi quy trình và hợp đồng.
Hiện thị trường đang dần sôi động, với các đối thủ mới như Flex và Sika Health xuất hiện.
Ai sẽ ngăn lại? Có thể là… không ai cả.
Cơ quan thuế không truy tố. Nhà cung cấp dịch vụ thì ngại từ chối người dùng. Nhà tuyển dụng thì không muốn rắc rối. Và người tiêu dùng – đặc biệt là giới “biohacker” – đang hân hoan chia sẻ cách tận dụng Truemed để mua xe Peloton, nệm thông minh, thực phẩm hữu cơ... mà không phải đóng thuế.
Theo chuyên gia William Sweetnam, cựu cố vấn thuế Bộ Tài chính: “Giấy của bác sĩ không biến món hàng thành chi phí y tế. IRS lo ngại rằng những giấy này không dựa trên kiểm tra thực sự – chỉ là hình thức để chuyển chi tiêu cá nhân thành chi phí hợp lệ.”
shared via nytimes,
