“Ai đã giết tình yêu?” – Trò chơi gây tranh cãi phơi bày nỗi oán giận của nam giới trẻ Trung Quốc
18/07/25
Trong một xã hội đang chịu áp lực về kinh tế và mất cân bằng giới tính, trò chơi điện tử có tên Revenge on Gold Diggers (tạm dịch: Báo thù kẻ đào mỏ) trở thành hiện tượng tại Trung Quốc, không chỉ bởi lối chơi độc đáo mà còn bởi thông điệp nhức nhối về tình yêu, tiền bạc và sự bất bình đẳng giới đang âm ỉ trong lòng tầng lớp thanh niên nam giới nước này.
Từ trái tim tan vỡ đến kẻ báo thù
Cốt truyện của trò chơi xoay quanh một anh chàng giao hàng, đem lòng yêu một nữ livestreamer. Sau khi bị cô nàng quyến rũ và rút cạn túi tiền, anh rơi vào tuyệt vọng. Nhưng rồi anh vực dậy, tái sinh thành một doanh nhân thành đạt, quyết tâm trả thù những người phụ nữ như cô.
Ra mắt vào tháng 6, trò chơi nhanh chóng vươn lên vị trí đầu bảng trên Stream Trung Quốc – nền tảng game lớn nhất nước này. Với khẩu hiệu “Ai đã giết tình yêu? Chính là những kẻ đào mỏ!”, trò chơi đã khơi dậy một làn sóng tranh luận dữ dội trên mạng xã hội Trung Quốc. Người chơi vào vai những “thợ săn lừa tình”, đi qua hàng loạt mối quan hệ lãng mạn đầy nghi hoặc nhằm vừa bảo vệ ví tiền, vừa giữ vững trái tim.
Một trong những bình luận được yêu thích nhất viết: “Đây là khúc ai ca cho thế hệ đàn ông Trung Quốc chúng ta.” Một người khác tuyên bố: “Đàn ông không được lùi bước – đây là trận chiến sống còn.”
Cơn giận của một thế hệ bị bỏ rơi
Trò chơi nhanh chóng thu hút một bộ phận nam giới trẻ đang cảm thấy bị gạt ra ngoài lề xã hội, đồng thời vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các nhà phê bình vì nội dung bị cho là kỳ thị phụ nữ. Một số game thủ nam cũng nhận xét rằng trò chơi chiều lòng chính sách của chính phủ trong bối cảnh tỷ lệ kết hôn và sinh đẻ đang lao dốc.
Tuy nhiên, những tranh luận xung quanh Revenge on Gold Diggers phản ánh một thực tế sâu sắc hơn: cảm giác bị tổn thương và bất công kinh tế lan rộng trong nam giới trẻ Trung Quốc.
Tình trạng kinh tế trì trệ, giá nhà cao ngất, thị trường việc làm bấp bênh và khả năng thăng tiến xã hội hạn chế đã khiến nhiều thanh niên cảm thấy không còn lối ra. Điều này đồng thời thổi bùng nỗi lo về tình yêu, hôn nhân và vai trò đàn ông, tạo nên làn sóng tuyệt vọng mang màu sắc cảm xúc rõ nét.
Trên mạng xã hội Trung Quốc, không thiếu những lời than thở từ nam giới, ví mình như “chiếc ví biết đi” trong các mối quan hệ, thể hiện cảm giác bị biến thành nạn nhân trong tình yêu.
Những số liệu biết nói: Tình yêu và hôn nhân đang thoái trào
Trong bối cảnh nền kinh tế bất ổn, chi phí cưới xin đắt đỏ và tỷ lệ giới tính mất cân bằng nghiêm trọng, ngày càng nhiều người trẻ ngần ngại lập gia đình hoặc sinh con. Năm 2024, chỉ có 6,1 triệu cặp đôi đăng ký kết hôn – giảm 21% so với năm 2023 và chưa bằng một nửa so với năm 2013.
Một nhà sản xuất video tại Bắc Kinh (giấu tên, chỉ dùng họ là Huang vì lo ngại bị chính quyền trả đũa) chia sẻ rằng trò chơi “là sản phẩm rẻ tiền, cơ hội, nhưng đánh trúng sự mất cân bằng giới tính đang âm ỉ trong xã hội Trung Quốc.” Ông cũng cho rằng trò chơi thu hút đặc biệt những người tự nhận là incel (nam giới sống độc thân không tự nguyện) – nhóm thường quy kết phụ nữ là nguyên nhân của thất bại tình cảm.
Chuyện của một người trẻ thất nghiệp
Xi, 23 tuổi, thất nghiệp và sống cùng cha mẹ ở Trùng Khánh, chia sẻ: “Tôi ghét phụ nữ, nhưng vẫn muốn yêu, một chút thôi.” Chưa từng yêu ai, anh hy vọng trò chơi có thể “dạy” đàn ông như mình cách cư xử trong tình yêu.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Xi từng làm tại nhà máy lắp ráp điện tử và tổng đài viên, nhưng bỏ việc vì lý do sức khỏe và… chán. Phần lớn thời gian, anh sống trên mạng, tham gia các chiến dịch tẩy chay thương hiệu được cho là ủng hộ nữ quyền như JD.com – sàn thương mại điện tử từng thuê nữ diễn viên hài Dương Lệ, người từng đùa rằng “sao đàn ông trông bình thường vậy mà tự tin thế?”
JD.com buộc phải sa thải Dương Lệ sau làn sóng phản đối. Xi cho biết những quan điểm tiêu cực về phụ nữ và nữ quyền của mình chủ yếu đến từ mạng xã hội. Đôi khi, anh hối hận và xóa bình luận, nhưng nhiều lúc lại không kìm được, tiếp tục tranh cãi với phụ nữ trực tuyến.
“Đảng Cộng sản và chính phủ giờ sống ở thế giới khác. Họ mù quáng trước thực tế của chúng tôi,” Xi nói.
Cái chất, những vụ án và phẫn uất
Cảnh mở đầu trò chơi mô phỏng là một người đàn ông thừa cân, tuyệt vọng, sắp nhảy lầu tự tử – được cho là ám chỉ sự kiện năm 2024 khi một người đàn ông nhảy xuống sông Dương Tử sau khi bạn gái đề nghị “tạm thời xa nhau”.
Cảnh sát điều tra và kết luận đây là một mối quan hệ bình thường, không có sai phạm. Nhưng một số người đàn ông trên mạng gọi cô gái là “kẻ đào mỏ” và đòi truy cứu trách nhiệm pháp lý.
Một trường hợp khác gây tranh cãi là vụ án năm 2023 tại tỉnh Sơn Tây, khi người đàn ông bị kết án 3 năm tù vì cưỡng hiếp vợ chưa cưới. Luật sư bào chữa cho rằng việc đính hôn ngụ ý đồng thuận, nhất là sau khi người đàn ông đã nộp “tiền thách cưới” khoảng 14.000 USD. Tòa án không đồng ý và đưa vụ án vào kho lưu trữ của Tòa án Tối cao Trung Quốc – động thái khiến nhiều nam giới phẫn nộ, cho rằng hệ thống pháp luật đã “bị nữ quyền thao túng”.
“Tiền thách cưới”: Gánh nặng vô hình
Tâm điểm của nhiều bất bình là tục “tiền thách cưới” – truyền thống Trung Quốc cổ, khi nhà trai tặng tiền hoặc quà cho nhà gái. Ngày nay, nó thường bị xem như một giao dịch tài chính đầy áp lực.
Tại các khu vực thiếu phụ nữ, tiền thách cưới có thể lên đến hàng chục nghìn USD – trở thành gánh nặng tài chính đè nặng lên vai thanh niên. Một số người chơi gọi đây là “cướp hợp pháp”.
Tuy nhiên, các nhà nữ quyền phản biện rằng bản thân phụ nữ cũng không hưởng lợi từ hệ thống này. “Nhiều khi tiền không đến tay con gái mà được cha mẹ giữ, thậm chí dùng làm tiền cưới cho em trai cô ấy,” theo bà Lý Tư Bàn – học giả tại Đại học Stanford. “Đó là sự bóc lột không chỉ giữa thế hệ, mà còn giữa anh chị em trong gia đình.”
Bà cho rằng chính phủ chưa xử lý tận gốc vấn đề bất bình đẳng, thiếu hệ thống an sinh xã hội phù hợp cho phụ nữ, khiến sự nghi kỵ giới tính ngày càng sâu sắc.
Từ yêu mến thành phản kháng
Một số người chơi nam đã quay lưng với Revenge on Gold Diggers sau khi hãng phát triển Qianfang Studio gửi lời cảm ơn tới nữ game thủ. Họ đăng ảnh hủy đơn hàng để phản đối. Giám đốc trò chơi sau đó phải công khai xin lỗi vì “gây tổn thương cảm xúc cho người chơi.” Hãng không trả lời yêu cầu phỏng vấn.
Về phía chính phủ, phản ứng khá dè dặt. Ngay sau khi game ra mắt, tiêu đề tiếng Trung được đổi thành “Trình giả lập chống lừa tình cảm” để xoa dịu dư luận, trong khi tiêu đề tiếng Anh vẫn giữ nguyên.
Tuy nhiên, tờ Beijing Youth Daily – báo chính thống – đã đăng bài đánh giá tích cực, sau đó được Tân Hoa Xã chia sẻ, ca ngợi trò chơi như một công cụ giáo dục cộng đồng. “Các vụ lừa đảo tình cảm trực tuyến đang bùng phát,” bài báo viết. “Trò chơi này giúp người trẻ hiểu rõ thông điệp: ‘Chỉ khi biết bảo vệ bản thân, bạn mới có thể giữ lấy tình yêu đích thực.’
shared via nytimes,
