Khi Streaming không đủ: Lý do nhiều người vẫn quyết gắn bó với DVD
23/07/25
 |
| Hamel cho biết: "Mọi người đang dần nhận ra rằng bạn không thực sự sở hữu những thứ kỹ thuật số mà bạn được cho là sở hữu, và cách duy nhất để bạn thực sự sở hữu một thứ gì đó là sở hữu về mặt vật lý". Ảnh: Ye Fan |
Xu hướng ngược dòng giữa thời đại số
Một buổi chiều gần đây, tại cửa hàng Night Owl ở khu Williamsburg, Brooklyn, một người đàn ông trẻ tuổi đã bước vào và dành vài phút lướt qua các kệ đĩa DVD, Blu-ray và băng VHS. Anh dừng lại ở một bản phát hành đẹp mắt của The Royal Tenenbaums trong bộ sưu tập Criterion – bộ phim Wes Anderson đầu tiên mà anh từng xem.
“Noah Snyder”, 27 tuổi, chia sẻ rằng anh từng có rất nhiều DVD khi còn nhỏ. Nhưng khi chứng kiến cách các nền tảng streaming hiện nay đối xử với phim và chương trình truyền hình – đặc biệt là việc một số nội dung bị gỡ bỏ hoàn toàn khỏi nền tảng – anh quyết định quay lại với đĩa vật lý. Snyder dẫn ví dụ về nữ diễn viên Cristin Milioti và chương trình Made for Love, không chỉ bị hủy mà còn biến mất hoàn toàn khỏi HBO Max.
“Tôi không muốn những gì mình yêu quý lại bị xóa sổ chỉ vì quyết định của một vài CEO,” anh nói.
Sự suy giảm của đĩa vật lý và tín hiệu hồi sinh
Trong một hoặc hai thập kỷ qua, đĩa vật lý gần như trở thành di tích. Blockbuster biến mất, Netflix ngừng dịch vụ gửi đĩa qua thư, Best Buy ngưng bán đĩa tại cửa hàng, và nhiều nhà sản xuất đã ngừng làm đầu phát. Theo Hiệp hội Giải trí Kỹ thuật số (Digital Entertainment Group), doanh thu từ các sản phẩm giải trí gia đình vật lý đã giảm xuống dưới 1 tỷ USD trong năm ngoái.
Tuy nhiên, giữa làn sóng streaming áp đảo, một sự phản kháng âm thầm nhưng thực sự đang dần hình thành. Alex Holtz – chuyên gia phân tích tại International Data Corporation – so sánh Blu-ray với đĩa vinyl. Anh vẫn nghe nhạc mới qua streaming khi đi bộ, nhưng những bản thu yêu thích thì anh mua đĩa vật lý. “Chúng ta đang sống trong khoảnh khắc ‘trở lại tương lai’,” Holtz nhận định.
Tương tự như vậy, một bộ phận người yêu điện ảnh bắt đầu đầu tư trở lại vào việc sở hữu bản sao vật lý. Không chỉ chất lượng hình ảnh và âm thanh tốt hơn, mà điều quan trọng hơn là, một khi đã sở hữu, nội dung đó thuộc về bạn – trừ khi bị trộm cắp hoặc cho mượn nhầm người.
Quyền sở hữu trong thế giới số: Thực hay ảo?
Các nhà sản xuất phim Hundreds of Beavers từng viết trong một tuyên ngôn lan truyền rằng: “Hãy nghĩ đến bộ phim bạn yêu thích. Giờ thì nghĩ lại: Bạn có bản sao riêng của nó không? Bạn ‘stream’ nó từ một máy chủ xa lạ nào đó – nhưng AI sở hữu máy chủ ấy? AI quyết định cái gì được giữ lại và cái gì bị xóa?”
Tuyên ngôn kết luận: “Blu-ray là tự do trong kỷ nguyên kiểm soát số.”
Ngày càng có nhiều người đồng tình với quan điểm này. Aaron Hamel, đồng sáng lập cửa hàng Night Owl cho rằng: “Mọi người đang dần hiểu ra những gì họ ‘mua’ dưới dạng số thật ra không thuộc về họ. Sở hữu thực sự chỉ đến khi bạn nắm giữ bản sao vật lý trong tay.”
Không chỉ có những người sưu tầm hay chuyên gia kỹ thuật. Ngày càng nhiều khán giả trẻ và không rành công nghệ cũng tìm lại đĩa phim đầu tiên họ yêu, như Twin Peaks, hoặc những phim gắn liền với tuổi thơ.
Avery Coffey, 25 tuổi, dẫn chương trình podcast Unbound & Rewound về sách và phim kinh dị, gần đây đã mua bản DVD của High School Musical để “cho lũ trẻ trong gia đình xem những thứ từng quan trọng với tôi”.
Bản quyền kỹ thuật số: Những giới hạn khó tránh
Khi bạn stream Casablanca, bạn chỉ đang thuê quyền truy cập tạm thời – phụ thuộc vào việc nền tảng còn giữ phim ấy hay không. Ngay cả khi bạn mua bản kỹ thuật số từ Amazon hay Apple, bạn cũng chỉ đang “thuê bản quyền sử dụng” – quyền có thể bị thu hồi bất kỳ lúc nào.
Khách hàng của Funimation – nền tảng anime – đã gặp phải điều này khi công ty bị mua lại và nhiều giấy phép kỹ thuật số cũ không còn được công nhận. Một vụ kiện tập thể nhằm vào Amazon hiện vẫn đang được xét xử, với cáo buộc rằng người dùng không hiểu rõ về bản chất “sở hữu số” khi mua nội dung kỹ thuật số.
Ngoài ra, nội dung kỹ thuật số có thể bị chỉnh sửa. George Lucas từng thêm hiệu ứng CGI vào Star Wars và thay đổi cảnh đấu súng kinh điển giữa Han Solo và Greedo – phiên bản trên Disney+ hiện không còn là bản gốc. Một số nền tảng đã gỡ bỏ cảnh khỏa thân, hình ảnh thuốc lá, hay xóa bỏ tập phim có yếu tố gây tranh cãi theo yêu cầu tác giả.
“Người tiêu dùng nghĩ rằng khi mua nội dung, họ có quyền giữ vĩnh viễn, cho mượn, bán lại,” giáo sư luật Aaron Perzanowski từ Đại học Michigan nói. “Nhưng thực tế thì không và điều đó khiến họ giận dữ.”
Giá cả và sự bền vững của streaming
Dịch vụ streaming không có kho nội dung vô hạn. Nhiều phim bị gỡ mỗi tháng. Trong khi đó, giá thuê bao các nền tảng lớn không hề rẻ. Năm nay, tổng phí thuê bao không quảng cáo cho Netflix, HBO Max, Hulu và Criterion Channel lên tới hơn 700 USD.
Jonathan Marlow – giám đốc điều hành Scarecrow Video, tổ chức phi lợi nhuận chuyên lưu trữ phim tại Seattle – cho biết họ có khoảng 150.000 tựa phim, trong khi Netflix chỉ có khoảng 16.000. “Người ta hay nói ‘mọi thứ đều có online’, nhưng không phải vậy,” ông nói. “Scarecrow tồn tại vì người xem không hài lòng với những lựa chọn đang có.”
Công nghệ cũ nhưng giá trị thật
Nhiều người nhận ra đĩa Blu-ray hoặc DVD chuẩn trên một TV chất lượng sẽ cho hình ảnh và âm thanh vượt trội so với streaming – vốn bị nén để truyền qua internet dễ dàng hơn.
Douglas McLaren – chuyên gia lưu trữ phim tại Đại học Chicago – cho biết trung tâm nghiên cứu điện ảnh của trường không đăng ký dịch vụ streaming nào mà chỉ dùng thư viện hơn 7.000 đĩa và hơn 3.000 bản phim nhựa.
Khi chất lượng là ưu tiên, đĩa vật lý vẫn chiếm ưu thế.
Từ đam mê đến phong cách sống
Richard Lorber – CEO của Kino Lorber, công ty có cả dịch vụ streaming lẫn phân phối đĩa vật lý – cho biết doanh thu mảng đĩa tăng 15% trong năm nay. Criterion Collection, đơn vị phân phối phim danh giá, cho rằng nền tảng Criterion Channel của họ đang đóng vai trò như “cánh cổng đưa người xem trở lại với sưu tầm đĩa vật lý”.
Bên cạnh đó, xu hướng này đang trở nên… “cool”. Các video “Criterion Closet” – nơi các nhà làm phim nổi tiếng chọn đĩa yêu thích từ kho Criterion – đang trở thành hiện tượng mạng. Việc Williamsburg – khu phố nổi tiếng về xu hướng – có một cửa hàng bán đĩa phim cũng khiến nhiều người ngạc nhiên.
Aaron Hamel từ Night Owl nói: “Chúng tôi là thế hệ millennial đời đầu. Và chúng tôi thật sự bất ngờ khi thấy sinh viên đại học vào cửa hàng, mua vài đĩa DVD giá 5 USD về nhà cùng nhau xem phim.”
shared via nytimes,
