Cuộc đua giải cứu các đài PBS và NPR trước làn sóng cắt giảm ngân sách
20/08/25
 |
| Bà Maher, giám đốc điều hành của NPR, và bà Kerger, giám đốc điều hành của PBS, tại phiên điều trần của quốc hội về việc tài trợ cho phát thanh truyền hình công cộng |
Nguy cơ “vòng xoáy diệt vong” của truyền thông công cộng Mỹ
Tháng Sáu vừa qua, ngay trước khi Hạ viện Mỹ bỏ phiếu tước đi 500 triệu USD tài trợ liên bang dành cho hệ thống truyền hình và phát thanh công cộng, một nhóm các nhà hảo tâm đã khẩn cấp tập trung tại Philadelphia. Trong cuộc gặp, Tim Isgitt - giám đốc một công ty tư vấn truyền thông công cộng đưa ra cảnh báo về kịch bản “doom loop”, tức vòng xoáy diệt vong: việc mất nguồn tài trợ liên bang có thể khiến khoảng 115 đài truyền hình và phát thanh địa phương phải đóng cửa. Sự sụp đổ này sẽ làm nguồn tài chính toàn hệ thống suy giảm, kéo theo nguy cơ nhiều đài khác buộc phải ngừng hoạt động theo dây chuyền.
Để đối phó với nguy cơ đó, một số quỹ và tổ chức từ thiện đang nỗ lực tạo lập quỹ khẩn cấp 50 triệu USD. Ngay trong giai đoạn đầu, nhóm công bố khoản bơm vốn 26,5 triệu USD nhằm hỗ trợ những đài đang ở tình trạng nguy hiểm nhất. Maribel Pérez Wadsworth - Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Knight Foundation nhấn mạnh: “Chúng tôi tin cần có một hành động chung, phối hợp để đảm bảo các đài truyền thông quan trọng nhất có con đường tiếp cận nguồn lực kịp thời.”
Tập trung vào các đài địa phương thay vì tổ chức quốc gia
Điều đáng chú ý, nguồn tiền cứu trợ này không dành cho PBS hay NPR - hai tổ chức quốc gia lớn vốn có khả năng tự duy trì. Thay vào đó, trọng tâm là các đài nhỏ, vốn phụ thuộc nặng nề vào Công ty Truyền thông Công cộng (Corporation for Public Broadcasting - CPB). Nhiều đài trong số này từng nhận tới hơn 30% ngân sách từ CPB. Sau khi CPB buộc phải đóng cửa do ngân sách liên bang bị cắt, các đài ở vùng nông thôn, hẻo lánh như Alaska hay Kansas trở thành đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Đây là những khu vực mà người dân hầu như không có lựa chọn khác để tiếp cận thông tin và tin tức địa phương.
Knight Foundation cam kết đóng góp 10 triệu USD cho quỹ, dự kiến phân bổ trước cuối năm nay. Cùng với Knight, các tổ chức lớn như Ford Foundation, MacArthur Foundation, Schmidt Family Foundation, Pivotal Ventures và Robert Wood Johnson Foundation đã cam kết gần 27 triệu USD cho sáng kiến mang tên Public Media Bridge Fund. Riêng MacArthur Foundation còn công bố thêm khoản 10 triệu USD ngoài quỹ, dành riêng để hỗ trợ truyền thông công cộng.
Những kế hoạch khẩn cấp sau quyết định gây sốc
Ngay khi rủi ro cắt giảm ngân sách liên bang trở nên hiện hữu, các nhà điều hành truyền thông công cộng đã bí mật xây dựng phương án dự phòng. Sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, ông Isgitt hợp tác với Erik Langner - giám đốc tổ chức phi lợi nhuận Information Equity Initiative nhằm soạn thảo chiến lược ứng phó. Trong vòng bảy tháng, ông Isgitt đã trực tiếp báo cáo với Paula Kerger, Giám đốc điều hành PBS, và Katherine Maher, Giám đốc điều hành NPR, đồng thời phối hợp cùng nhiều quỹ từ thiện để tìm giải pháp.
Thời gian đang là yếu tố quyết định. Nhiều đài phải sa thải nhân sự ngay khi ngân sách liên bang bị đe dọa. Bà Wadsworth - từng là nhà xuất bản của USA Today kêu gọi các quỹ hành động nhanh chóng, “di chuyển với tốc độ của tin tức.” Ngày 20 tháng Bảy, bà gọi cho ông Isgitt để bàn cách tổ chức quỹ cứu trợ và lôi kéo thêm nhà tài trợ. Sau đó, bà tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến nhằm thuyết phục thêm các nhà hảo tâm tham gia. “Tôi muốn họ hiểu rõ những gì đang bị đe dọa,” bà chia sẻ.
Cách thức vận hành quỹ “cầu nối”
Public Media Company - công ty do ông Isgitt điều hành sẽ trực tiếp quản lý và xét duyệt hồ sơ xin hỗ trợ từ các đài. Tiêu chí lựa chọn đang được xây dựng, nhưng ưu tiên chắc chắn sẽ dành cho các đài từng phụ thuộc lớn vào CPB và đóng vai trò là nguồn tin tức duy nhất trong cộng đồng. Ông Langner sẽ giữ vai trò giám đốc điều hành quỹ.
Theo bà Wadsworth, phần lớn các đơn xin cứu trợ sẽ đến từ những vùng nông thôn. Một ví dụ điển hình là KUCB tại Unalaska (Alaska). Vào đúng thời điểm Thượng viện Mỹ tranh luận về việc cắt giảm ngân sách, đài này phát cảnh báo sóng thần cho người dân. Tuy nhiên, để tồn tại qua năm tới, bà Mollie Kabler - Giám đốc CoastAlaska, đơn vị hỗ trợ các đài phát thanh công cộng ở bang đang phải gây quỹ khẩn cấp 15 triệu USD. Bà so sánh tình trạng này với một trận cháy rừng: “Những cây lớn sẽ sống sót sau đám cháy, còn cây nhỏ thì bị thiêu rụi và phải bắt đầu lại từ đầu.”
Trong khi đó, PBS và NPR cũng bắt đầu có những động thái hỗ trợ. Hai tổ chức đã giảm phí hội viên cho các đài nhỏ và cập nhật thường xuyên về tiến trình lập quỹ cầu nối.
Tương lai bất định và nhu cầu cải tổ toàn diện
Dù dòng tiền cứu trợ tạm thời đang chảy đến, cả bà Wadsworth và ông Isgitt đều khẳng định đây không thể là giải pháp lâu dài thay thế cho nguồn ngân sách liên bang. Ông Isgitt nhấn mạnh, hệ thống truyền thông công cộng cần một cuộc cải tổ toàn diện: nhiều đài buộc phải sáp nhập hoặc chia sẻ tài nguyên để giảm chi phí. Theo ước tính, cần ít nhất 100 triệu USD trong hai năm tới để ngăn chặn làn sóng đóng cửa hàng loạt. Nếu không, các đài sẽ mất tần số phát sóng vào tay những nhà đầu tư khác - những người không có cam kết duy trì tin tức và dịch vụ khẩn cấp địa phương.
“Chúng tôi sẽ làm hết khả năng với nguồn lực hiện có để duy trì dịch vụ truyền thông địa phương,” ông Isgitt khẳng định. “Nhưng nếu không thể huy động đủ vốn, chắc chắn sẽ có những khoảng trống không thể lấp đầy.”
shared via nytimes,
