Newport: Sàn diễn xa hoa của giới siêu giàu từ thời ‘hoàng kim’ đến hiện đại
12/08/25
 |
| Những ngôi nhà lớn trên một tiền đồn đá của Newport |
Bối cảnh xa hoa của một thời kỳ
Bối cảnh câu chuyện trong loạt phim truyền hình ăn khách của HBO The Gilded Age đang tiến tới tập cuối mùa 3 đưa khán giả trở lại nước Mỹ thập niên 1880, nơi giới giàu có phô trương quyền lực và tài sản của mình. Julian Fellowes, nhà sáng tạo của bộ phim, so sánh thời đại ấy với hiện tại: “Có những lúc tôi nghĩ rằng chúng ta đang sống trong một ‘thời đại hoàng kim’ mới, khi Richard Branson và Elon Musk ganh đua đưa tên lửa lên Mặt Trăng.”
Ông nhớ lại một giai đoạn dài khi những người giàu cố che giấu sự giàu có, nhưng hiện nay giống như các “robber barons” (tỷ phú đầu thế kỷ 20) - giới siêu giàu lại tổ chức những đám cưới xa hoa, khoe du thuyền, kim cương và dinh thự. “Họ sẵn sàng trình diễn khả năng tài chính và quyền lực, còn phần còn lại của chúng ta chỉ biết chấp nhận,” Fellowes nhận xét.
Newport biểu tượng của quyền lực tài chính
Không nơi nào ở Mỹ thể hiện rõ thái độ ấy hơn Newport, Rhode Island vùng duyên hải từng là “thánh địa” của giới thượng lưu, nơi một thế kỷ trước họ xây dựng những dinh thự mà nhà văn Joan Didion gọi là “sự di căn của vốn”. Chính tại Newport, chuỗi tình tiết rối rắm của The Gilded Age được đẩy lên cao trào trong buổi vũ hội của nhân vật Bertha Russell, quý bà đầy tham vọng do Carrie Coon thủ vai.
Newport vẫn thu hút du khách mỗi mùa hè tới chiêm ngưỡng những “biệt thự nghỉ dưỡng” khổng lồ bằng đá cẩm thạch và đá vôi như Breakers, Marble House hay Ochre Court - phần lớn được xây dựng từ những gia sản khổng lồ trong ngành đồng, bạc, dầu mỏ và than đá. Đặc biệt, trên trục Bellevue Avenue, khách tham quan vẫn thấy dấu ấn của những họ Vanderbilt, Berwind hay Astor, từng thống trị xã hội thời ấy.
“Về mặt vật lý và địa lý, nhiều ngôi nhà quan trọng vẫn đứng vững như hơn 100 năm trước,” Trudy Coxe, Giám đốc điều hành Hội Bảo tồn Quận Newport, cho biết.
Từ dinh thự cũ đến tay giới siêu giàu mới
Nhiều ngôi nhà bị phá bỏ, số còn lại tồn tại nhờ tiền du lịch, hoặc được hồi sinh bởi thế hệ siêu giàu mới. Stephen A. Schwarzman - giám đốc điều hành Blackstone năm 2021 chi 27 triệu USD mua lại Miramar, một dinh thự tân cổ điển Pháp xây năm 1912 cho gia đình Widener ở Philadelphia.
“Những nơi như vậy là sản phẩm của giới giàu mới nổi thời đó, như cách The Gilded Age khắc họa,” David Ray - cư dân lâu năm ở Newport, chủ khu Bannister’s Wharf và nhà hàng Clarke Cooke House nhận xét. “Khi ấy, cạnh tranh phô trương diễn ra bằng mọi giá.”
Ngày trước, giới giàu ở Newport tìm cách tránh xa báo chí và những “quan tòa xã hội” như Ward McAllister - nhân vật trong phim do Nathan Lane thủ vai. Một số người vẫn giữ thói quen đó. Nhà sử học Paul F. Miller, tác giả Lost Newport: Vanished Cottages of the Resort Era, cho biết: “Họ giữ gìn sự riêng tư một cách nghiêm ngặt, thậm chí không muốn bị nhắc tên.”
Dấu ấn của những quý bà cuối cùng
Cho đến gần đây, Newport vẫn còn một số nhân vật gắn liền với “thời đại hoàng kim”, tiêu biểu là những “grande dame” như Noreen Stonor Drexel, Marion Oates Charles và Nuala Pell - phu nhân của Thượng nghị sĩ Rhode Island Claiborne Pell. “Nhóm người đó giờ đã qua đời,” ông Ray nói.
Nếu con cháu họ vẫn về Newport vào mùa hè, có thể ở những ngôi nhà khiêm tốn hơn Miramar, thì họ sống “rất kín tiếng”.
Theo Nick Mele - cháu trai của Marion Oates Charles và là nhiếp ảnh gia – Newport khác biệt so với Hamptons hay Nantucket ở chỗ “nơi này từ chối thay đổi”. Cuốn sách A Newport Summer năm 2022 ghi lại hình ảnh giới thượng lưu Mỹ tại các dinh thự Newport, cho thấy cộng đồng ở đây không quên lịch sử: “Những gia đình vẫn ở trong cùng ngôi nhà, dù không đủ tiền để bảo trì; tường có vết nứt, ghế có chỗ rách, nhưng mọi thế hệ vẫn sinh hoạt cùng nhau, và người lớn tuổi nhất trong phòng vẫn được kính trọng nhất.”
Newport ký ức và thực tại
Trong nhiều ngôi nhà ở Newport cả những nơi mở cửa cho công chúng và những dinh thự không bao giờ xuất hiện trên bản đồ du lịch vẫn tồn tại các tiện ích nguyên bản như thang hàng (dumbwaiter) hay lối đi riêng cho người hầu.
Paul F. Miller cho rằng loạt phim của Julian Fellowes “khai thác hình ảnh Newport như một thánh địa của tính tò mò, ở nghĩa rộng nhất”. Du khách đến đây với kỳ vọng được chứng kiến điều đã thấy trên phim hoặc qua cách báo chí và các phòng thương mại mô tả “dù điều đó có thể tồn tại, hoặc không.”
Newport, với bề dày lịch sử và dấu ấn của tầng lớp thượng lưu, vẫn là điểm đến đặc biệt, vừa bảo tồn được ký ức “thời đại hoàng kim”, vừa phản chiếu sự vận động của giới siêu giàu qua nhiều thế hệ.
shared via nytimes,
