Doanh nghiệp nhỏ đối mặt mối đe dọa mới: Bị tống tiền bằng đánh giá xấu giả mạo
15/09/25
 |
| Đánh giá tiêu cực có thể làm giảm xếp hạng sao của doanh nghiệp |
Những chiêu thức tống tiền tinh vi
Vào một ngày tháng Sáu, khi đang bận rộn điều hành công ty xây dựng tổng thầu tại Los Angeles, Natalia Piper bất ngờ nhận được một tin nhắn lạ trên WhatsApp. Nội dung ngắn gọn:
“Có người đặt tôi đăng đánh giá tiêu cực về doanh nghiệp của bạn. Tôi nhận đơn hàng 20 đánh giá.”
Tin nhắn này xuất phát từ một số điện thoại tại Pakistan. Khi Piper phản hồi để hỏi thêm, cô không ngờ rằng hành động đơn giản này lại đẩy mình vào vòng xoáy lừa đảo đang lan rộng khắp thế giới, nhắm thẳng vào các doanh nghiệp nhỏ.
Theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp và dữ liệu từ một tổ chức giám sát, kẻ gian hiện nay đang đòi hàng trăm USD từ các doanh nghiệp bằng cách dọa tung đánh giá xấu giả mạo trên Google Maps hoặc trực tiếp đăng những đánh giá 1 sao rồi yêu cầu trả tiền để xóa.
Các mục tiêu chính là những doanh nghiệp phụ thuộc nặng nề vào đánh giá trực tuyến để duy trì khách hàng, điển hình như công ty vận chuyển, dịch vụ sửa mái nhà, sửa chữa thiết bị. Chỉ vài đánh giá tiêu cực cũng đủ kéo tụt xếp hạng sao, làm tổn hại uy tín và gây thiệt hại hàng nghìn USD doanh thu. Vấn đề ở chỗ, một khi đã được đăng lên Google, những đánh giá này vô cùng khó gỡ bỏ.
Những nạn nhân đầu tiên
Piper cho biết cô từng phải trả 150 USD cho một người dùng số điện thoại từ Bangladesh để xóa loạt đánh giá giả. Sau đó, người từ Pakistan tiếp tục liên lạc và buộc cô trả thêm 100 USD. Nhưng chỉ vài tuần sau, 10 đánh giá giả khác lại xuất hiện. Lần này, Piper từ chối chi tiền và kiên trì báo cáo lên Google. Cuối cùng, nền tảng này đã gỡ bỏ các đánh giá.
Trong khoảng thời gian đó, xếp hạng Google của công ty Build Solutions mà Piper gây dựng suốt tám năm đã tụt từ 5.0 xuống còn 3.6 sao.
“Chỉ một cá nhân cũng có thể phá hủy uy tín mà tôi mất cả gần một thập kỷ xây dựng, chỉ trong vòng một ngày,” Piper chia sẻ.
Câu chuyện của cô không phải cá biệt. Nhiều doanh nghiệp nhỏ khác cũng trở thành nạn nhân. Nick Betourney, chủ công ty vận chuyển Budget Moving Services tại Georgia, từng giữ vững 5 sao trên Google Maps sau nhiều năm nỗ lực kêu gọi khách hàng để lại phản hồi tích cực. Nhưng vào tháng Tám, anh nhận tin nhắn cảnh báo sẽ có 20 đánh giá 1 sao được đăng. Ngay sau đó, loạt bình luận giả với nội dung “có chủ đích phá hoại đồ đạc” xuất hiện. Dù anh báo cáo và Google nhanh chóng gỡ bỏ, chỉ hôm sau năm đánh giá giả khác lại được thêm vào.
Hệ sinh thái đánh giá giả mạo
Nhiều người tiêu dùng coi đánh giá trực tuyến là nguồn tham khảo đáng tin cậy trước khi ra quyết định mua hàng hay chọn dịch vụ. Tuy nhiên, trên thực tế, hệ thống này đang bị thao túng nặng nề. Google và Amazon mỗi năm phải xóa hàng trăm triệu đánh giá giả, song vẫn không thể chặn đứng hoàn toàn.
Kẻ lừa đảo lợi dụng lỗ hổng này trong nhiều năm, và sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo càng khiến tình hình nghiêm trọng. AI cho phép tạo ra hàng loạt bình luận với văn phong tự nhiên, khó phân biệt thật giả, từ đó nâng quy mô lừa đảo lên mức chưa từng có.
Kay Dean, cựu điều tra viên liên bang và hiện sáng lập tổ chức Fake Review Watch, theo dõi các vụ việc này suốt nhiều tháng. Bà cho biết hơn 150 doanh nghiệp trên toàn cầu bị tấn công bằng chiêu thức tương tự. Theo Dean, đây là một “thế giới ngầm” vận hành ngay sau lớp vỏ bề ngoài của những gì người dùng nhìn thấy trực tuyến.
Trách nhiệm của các nền tảng
Các tổ chức giám sát và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng Google cùng các nền tảng đánh giá chưa làm đủ để bảo vệ đối tác. Quy trình kiểm duyệt thiếu minh bạch, công cụ hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát danh tiếng trực tuyến gần như không tồn tại.
“Các doanh nghiệp này đang bị tống tiền, và Google chưa thực sự hành động quyết liệt,” Dean nhận định.
Năm 2024, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) ban hành quy định mới nhằm siết chặt vấn nạn mua đánh giá tích cực giả. Tuy nhiên, quy định này hầu như không đề cập đến việc bảo vệ doanh nghiệp khỏi đánh giá tiêu cực giả, cũng không đưa ra trách nhiệm mới cho các nền tảng như Google, Yelp hay Amazon. Theo Đạo luật Mục 230, các công ty này vẫn được hưởng quyền miễn trừ rộng đối với nội dung do người dùng đăng tải.
FTC khẳng định “mọi đánh giá phải phản ánh ý kiến trung thực của người viết” và những ai tạo đánh giá giả có thể bị phạt hơn 53.000 USD cho mỗi lần vi phạm. Dù vậy, việc thực thi thường gặp khó khăn vì kẻ gian thường hoạt động ở nước ngoài.
Trong khi đó, Google cho phép doanh nghiệp báo cáo đánh giá giả, nhưng lại không cung cấp kênh liên hệ trực tiếp với nhân sự hỗ trợ. Piper cho biết cô từng thử liên hệ qua nhiều bộ phận, kể cả bộ phận quảng cáo mà cô chi hàng nghìn USD mỗi tháng, nhưng đều không nhận được sự hỗ trợ đáng kể.
“Cho đến khi những đánh giá đó bị gỡ, khách hàng ngừng gọi, và không ai muốn thuê bạn,” cô nói.
Đáp lại, phát ngôn viên Google khẳng định công ty xóa “đa số nội dung gian lận trước khi người dùng nhìn thấy” và chặn hơn 900.000 tài khoản vi phạm chính sách nhiều lần. Đại diện Google cho biết hãng không dung thứ cho các trò lừa đảo, đồng thời đang phát triển công cụ mới để giúp doanh nghiệp báo cáo khi bị nhắm mục tiêu, song chưa công bố chi tiết.
Chiến thuật ứng phó và lời cảnh báo
Piper cho rằng việc gỡ số điện thoại cá nhân khỏi trang thông tin doanh nghiệp giúp cô chấm dứt loạt tin nhắn lừa đảo trên WhatsApp. Cô khuyên những doanh nghiệp khác trong mạng lưới cũng nên làm tương tự.
Theo dữ liệu do Dean thu thập, một tài khoản đăng đánh giá giả lên doanh nghiệp của Piper cũng từng nhắm đến hơn 30 công ty khác, từ một công ty làm tường khô tại bang Washington đến một thợ khóa ở Thụy Sĩ.
Những mẫu hình này cho thấy nhiều tài khoản giả đang “công kích hàng loạt” doanh nghiệp ở các lĩnh vực và địa điểm khác nhau trong cùng một khoảng thời gian ngắn. Dean nhấn mạnh đây là dấu hiệu rõ ràng mà Google hoàn toàn có thể phát hiện để xử lý tự động. Thế nhưng, trên thực tế, nhiều đánh giá vẫn tồn tại cho đến khi từng doanh nghiệp đơn lẻ báo cáo.
“Đây là cả một đại dương thông tin sai lệch,” Dean nói. “Và các doanh nghiệp nhỏ đơn độc gần như không có đủ thời gian và nguồn lực để phân biệt thật giả.”
shared via nytimes,
