Những “Ngôi sao báo đốm” trên YouTube: Đế chế kỹ thuật số từ châu Phi hoang dã
22/07/25
Từ bụi rậm đến màn hình livestream toàn cầu
Một buổi sáng sớm ở Nam Phi, khi ánh mặt trời vừa ló rạng, nhóm người trong chiếc xe địa hình chuyên dụng đang vội vã tiến đến điểm nước – nơi vừa có thông tin một “ngôi sao” xuất hiện. Chỉ vài giây trước khi biến mất vào bụi cây, bóng dáng uyển chuyển của một con báo cái hiện ra trên màn hình livestream, làm hàng chục nghìn khán giả trên toàn cầu vỡ òa rồi hụt hẫng.
Đó chính là Tlalamba – “Nữ hoàng Djuma”, cá thể báo cái sống tại khu vực giáp ranh Vườn quốc gia Kruger, Nam Phi. Tuy chỉ sở hữu lãnh địa thực sự nhỏ bé trong khu bảo tồn Djuma, nhưng Tlalamba lại là “nữ vương” của cả một cộng đồng khổng lồ trên internet, với hàng triệu lượt xem và hàng chục nghìn người hâm mộ trung thành trên Facebook và YouTube.
WildEarth: Từ camera đến đài truyền hình safari trực tuyến
Thành công của Tlalamba phần lớn nhờ vào WildEarth – kênh truyền hình safari trực tuyến đã hoạt động hơn 17 năm, chuyên phát sóng các chuyến xe đi săn từ Djuma và các khu bảo tồn hoang dã khác ở Nam Phi. WildEarth tạo nên một trải nghiệm safari tương tác độc đáo: khán giả toàn cầu đặt câu hỏi trực tiếp, được đội ngũ hướng dẫn viên trả lời trong thời gian thực.
Bên cạnh báo, các đàn sư tử và linh cẩu trong khu vực cũng có lượng người hâm mộ lớn. Tuy nhiên, với vẻ ngoài quyến rũ, lối sống đơn độc và tính cách bí ẩn, báo luôn là “nhân vật chính” thu hút nhất của chương trình.
Khác với nhiều công viên quốc gia châu Phi, nơi có thể nhìn thấy báo là rất hiếm hoi, Djuma nằm trong Khu bảo tồn Tư nhân Sabi Sand – nơi nổi tiếng với mật độ báo cao và các trại nghỉ dưỡng safari xa xỉ như Mala Mala và Londolozi. Đây là nơi đầu tiên tại Nam Phi xây dựng phương pháp theo dõi, nhận diện và đặt tên từng cá thể báo từ hơn 50 năm trước, với mức giá nghỉ dưỡng hiện nay khoảng 1.300 USD/người/đêm.
Biến safari cao cấp thành trải nghiệm đại chúng
Năm 2007, WildEarth bắt đầu phát trực tiếp các chuyến xe safari, mở rộng từ ý tưởng ban đầu là chiếc camera cố định quay Djuma (đã phát sóng từ 1998). Nhờ vậy, những trải nghiệm đắt đỏ tại châu Phi hoang dã được đưa đến mọi người chỉ bằng một kết nối internet.
Năm 2019, WildEarth bắt đầu tổ chức các chuyến safari thực tế do chính các MC nổi tiếng của kênh dẫn đoàn. Kết quả vượt kỳ vọng: tám suất tham gia chuyến đầu tiên, với mức giá khoảng 12.600 USD/người, bán hết sạch chỉ trong ba phút.
Khi đại dịch Covid-19 ập đến, các chuyến safari thực tế buộc phải hủy bỏ. Tuy nhiên, chính thời gian phong tỏa lại đẩy lượng khán giả trực tuyến của WildEarth lên đỉnh điểm. Chỉ trong một tuần, số người xem đồng thời tăng từ khoảng 1.000 lên đến 10.000. Tính đến nay, kênh đạt 7 triệu lượt xem hàng tháng – một con số ấn tượng trong thị trường truyền hình trực tuyến ngách.
Một cộng đồng toàn cầu mê đắm báo đốm
Các “fan cứng” của WildEarth nắm rõ hệ phả báo đốm ở Djuma không kém gì chính đội ngũ phát sóng. Trên mạng xã hội, người xem cập nhật liên tục về việc báo nào giao phối với báo nào, con non của ai ra đời, và những màn đấu đá tranh giành lãnh thổ được truyền hình trực tiếp hằng ngày.
Lisa Antell, 63 tuổi, sống tại Greenwich, Connecticut, là một trong những người như vậy. Bà luôn theo sát mọi diễn biến tại Djuma, cả trực tuyến và trong các chuyến đi thực tế. Đến nay, bà đã thấy hơn 100 cá thể báo ngoài đời. “Cảm giác bỏ lỡ một khoảnh khắc nào đó rất khó chịu. Thật sự là FOMO (sợ bị bỏ lỡ),” bà chia sẻ.
Một ví dụ khác là Dawn Borden, 58 tuổi, sống tại Jackson, New Jersey. Bà bắt đầu xem WildEarth cùng con trai thay vì xem hoạt hình thiếu nhi. Nhân vật yêu thích của hai mẹ con là Tingana – con báo đực có cá tính nổi bật. Năm 2019, khi WildEarth tổ chức bốc thăm tặng chuyến safari đến Djuma, bà đã may mắn trúng thưởng và lần đầu đặt chân đến châu Phi. Ngay trong giờ đầu tiên, bà đã gặp được Tingana. “Tôi rơi nước mắt ngay lập tức,” bà nói. (Lần cuối WildEarth ghi hình được Tingana là năm 2021.)
Di sản tiếp nối và hành trình thực địa mới
Gần đây, chủ sở hữu khu bảo tồn Djuma quyết định đóng cửa các trại safari thương mại nhằm giảm thiểu tác động sinh thái. Điều này buộc WildEarth phải dời trụ sở hoạt động sang một bất động sản liền kề trong Sabi Sands từ đầu năm nay. Tuy vậy, người hâm mộ vẫn tiếp tục đặt chỗ tại các lodge xung quanh được phép đưa xe vào Djuma, với hy vọng được tận mắt thấy những “nhân vật” mình yêu quý – cả loài báo lẫn đội ngũ hướng dẫn viên nổi tiếng.
Năm ngoái, WildEarth thành lập công ty du lịch riêng mang tên WildEarth Travel. Toàn bộ tour của năm 2024 đã bán hết, bao gồm cả chuyến “Grand Tour” kéo dài 8 đêm, được xem là trải nghiệm đỉnh cao cho người hâm mộ. Tour có sự góp mặt của năm MC kỳ cựu, trong đó có James Hendry – một trong những gương mặt được yêu thích nhất.
Dawn Borden đã đặt chỗ trong chuyến Grand Tour với hy vọng sẽ được gặp lại Tlalamba – con gái của Tingana, hiện cũng đang nuôi một con báo con.
Mong ước của bà đã trở thành hiện thực. Một buổi sáng, cả nhóm phát hiện một chiếc đuôi báo thò ra từ ngọn cây xa. Khi xe tiếp cận gần hơn, chính bà Borden là người đầu tiên nhận ra Tlalamba – trước cả khi hướng dẫn viên James Hendry lên tiếng xác nhận.
shared via nytimes,
