Cách YouTube thay đổi văn hóa súng ở Mỹ
22/07/25
 |
| Ông Osse bắt đầu tự quay cảnh bắn súng mục tiêu khoảng một năm trước để đăng các video ngắn lên YouTube. Ảnh: Lindsay D'Addato |
Sự trỗi dậy của Guntube – Nền tảng văn hóa mới
Vào một ngày lạnh giữa tháng 11, Joseph Osse lái chiếc sedan đen ra sa mạc phía tây thành phố Salt Lake, mang theo vài khẩu súng, bia sắt và giá đỡ điện thoại để quay video. Ở tuổi 32, Osse đã quay hơn 300 video ngắn về súng để đăng lên YouTube. Những tiêu đề lạ mắt như “Plinking Steel”, “Art of the Mag Dump” hay “First Person Rifle Cam” thu hút hàng trăm đến hàng nghìn lượt xem mỗi video.
Từng học cách bắn súng thông qua các video YouTube, Osse – với biệt danh Graizen Brann – giờ đây tự mình trở thành một guntuber: nhà sáng tạo nội dung chuyên về súng. Anh nói: “Tôi thích điều mình đang làm. Nếu có ai đó ngoài kia cũng có cùng niềm đam mê với súng như tôi, họ có thể theo dõi kênh của tôi để xem mọi chuyện diễn ra thế nào.”
Sự xuất hiện của một thế hệ chủ sở hữu súng mới – trẻ hơn, đa sắc tộc hơn và quan tâm đến tự vệ, huấn luyện chiến thuật – đã tạo ra sự bùng nổ về nội dung súng đạn trên YouTube. Theo dữ liệu chưa công bố của Viện Đối thoại Chiến lược và Phòng nghiên cứu pháp y số của Hội đồng Đại Tây Dương, các video về súng trên nền tảng này đã thu hút hơn 29 tỷ lượt xem. Văn hóa “guntube” đang dần định hình một cộng đồng đông đảo và ảnh hưởng sâu rộng tại Mỹ.
Từ giải trí đến thị trường hàng tỷ USD
Dưới góc nhìn của nhiều người, các video này đơn giản chỉ là một sở thích như đạp xe hay chơi guitar: giới thiệu súng, thử nghiệm phụ kiện, hướng dẫn kỹ năng bắn. Nhưng thực tế, guntube đã phát triển thành một hệ sinh thái riêng biệt, với những người sáng tạo có lượng người hâm mộ trung thành, các giải thưởng ngành như Gundies – phiên bản hài hước của Dundies trong phim The Office.
Ngành công nghiệp súng đạn tài trợ trực tiếp cho các guntuber, từ đó thúc đẩy doanh số vũ khí và hàng loạt phụ kiện liên quan. Giống như các streamer game nổi tiếng, một số guntuber có thể kiếm hàng chục nghìn USD cho mỗi video. Một số thậm chí tham gia tranh cử chính trị.
Tuy nhiên, không giống các sở thích thông thường, súng đạn kéo theo không ít tranh cãi – đặc biệt về đối tượng được phép xem và nội dung bị kiểm soát. Kẻ ám sát hụt Tổng thống Trump vào tháng 7/2024 khi đang tranh cử đã mặc áo phông của một kênh guntube khi bị bắn hạ bởi lính bắn tỉa. Năm 2022, trước khi sát hại 10 người tại một siêu thị ở Buffalo, tay súng Payton S. Gendron từng khoe trên mạng xã hội rằng hắn xem hàng loạt video huấn luyện súng chiến thuật trên YouTube.
Hệ quả, Google (công ty mẹ của YouTube) và Reddit đang phải đối mặt với các vụ kiện liên quan đến việc cho phép nội dung cực đoan lan truyền. Dưới áp lực từ nhóm vận động an toàn súng Everytown, YouTube hồi tháng 6 tuyên bố cấm các video hướng dẫn độ chế súng và hạn chế nội dung súng đạn cho người dùng dưới 18 tuổi. Một số guntuber tên tuổi thậm chí đã rời nền tảng để tạo ra dịch vụ stream súng riêng biệt.
Guntube: Hệ sinh thái tự vận hành
Joseph Osse – nhập cư từ Haiti từ thập niên 1990 – lớn lên cùng người cha đơn thân làm cơ khí cho Không quân Mỹ. Giống nhiều người thuộc thế hệ Millennials, Osse tiếp cận súng đạn qua trò chơi điện tử và mua khẩu Glock đầu tiên trong đại dịch COVID-19. Hiện anh làm công việc nhập dữ liệu với mức lương tối thiểu và xoay xở tài chính qua các công việc phụ để duy trì đam mê học bắn, tự vệ và dạy lại người khác.
Một trong những kênh Osse thường theo dõi khi mới học bắn là T. Rex Arms – biểu tượng trong thế giới guntube. Kênh này do Lucas Botkin thành lập, khởi đầu bằng các video bắn bia và tự chế bao súng bằng nhựa nhiệt dẻo trong lò nướng. Giờ đây, T. Rex Arms có hơn 1 triệu người đăng ký, sở hữu podcast hằng tuần, ứng dụng huấn luyện và công ty thiết bị chiến thuật với khoảng 90 nhân viên.
Isaac Botkin – anh trai Lucas và là người dẫn podcast T. Rex Talk – cho rằng nguồn gốc guntube bắt đầu từ loạt đĩa DVD huấn luyện chiến thuật phát hành năm 2008, trùng thời điểm Mỹ đang tham chiến ở Iraq – Afghanistan và game Call of Duty 4: Modern Warfare ra mắt. “Huấn luyện chiến thuật không còn là tri thức bí mật mà trở nên phổ biến, dễ tiếp cận.”
Với guntuber Chris Charles, game chính là cầu nối từ thế giới số sang thực tế. “Call of Duty 4 thực sự đã thay đổi mọi thứ,” anh chia sẻ. Ở tuổi 26, Charles sống tại ngoại ô Atlanta, làm kiểm định khí thải xe hơi và học truyền thông kỹ thuật số. Bắt đầu bắn súng sau khi được anh trai tặng phần trên của khẩu AR-15, Charles học cách lắp ráp thông qua video YouTube. Sau cái chết của mẹ, bắn súng dần thay thế các thú vui khác như chơi đàn, đá bóng hay leo núi, trở thành cách để vượt qua nỗi đau.
Kênh của anh – Kit, Guns, & Gear – ra đời cách đây một năm và đã thu hút một nhóm người theo dõi ổn định. Dù một số kênh guntube lớn lồng ghép thông điệp chống chính phủ hoặc bảo vệ Tu chính án thứ hai (quyền sở hữu súng), Charles cho rằng anh chỉ coi súng là sở thích cá nhân, dù “thỉnh thoảng cũng bị ảnh hưởng.”
Thayđổi nhân khẩu học trong cộng đồng súng
Ngay trước cuộc bầu cử Tổng thống tháng 11, Charles cùng 10 người bạn – đa phần trong độ tuổi 20–30 – tham gia thi đấu bắn súng ngắn tại một câu lạc bộ, đồng thời quay video cho kênh cá nhân. Mark Leeber, người giám sát cuộc thi, cho biết ông đã bắn súng từ những năm 1990 và nhận thấy nhóm của Charles phản ánh sự thay đổi văn hóa rõ rệt.
“Theo tôi, thay đổi lớn nhất là ở thành phần sắc tộc,” Leeber nói. “Ngày càng có nhiều người Mỹ gốc Phi đến trường bắn, cả nam lẫn nữ. Trước đây chỉ toàn đàn ông da trắng trung niên. Giờ thì khác.”
Tuy đa phần guntuber là nam giới, nhưng một số người nổi bật lại nằm ngoài khuôn mẫu đó. Ví dụ, kênh Tacticool Girlfriend với hơn 62.000 người theo dõi, do một phụ nữ chuyển giới điều hành. Cô giấu danh tính do lo sợ bị theo dõi, và từng gọi guntube là “nơi độc hại tràn đầy nam tính thái quá và định kiến.” Dù vậy, cô tin rằng giáo dục về súng vẫn có vai trò quan trọng với các cộng đồng thiểu số chưa từng có mặt tại trường bắn.
“Tôi muốn thấy nhiều người làm nội dung này hơn. Tác động mà tôi tạo ra đã ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều cộng đồng,” cô nói.
Từ game thủ tới cảnh sát tương lai
Call of Duty: Modern Warfare 2 – phát hành năm 2009 – là khởi nguồn đam mê của Tim Stuckey. Là công nhân nhà máy thép, Stuckey bắt đầu với súng Nerf, sau đó là súng BB rồi chuyển sang khẩu shotgun của cha. Kênh YouTube Gear And Guns của anh ra đời năm 2022, hiện có hơn 9.000 người theo dõi.
Nội dung của anh bao gồm cách lắp ráp AR-15, chọn ống ngắm phù hợp, chia sẻ lỗi sai khi sử dụng thiết bị. Tháng 10/2024, Stuckey nhận được khoản tiền đầu tiên từ YouTube: 219,23 USD. Là người theo đạo và mong muốn trở thành cảnh sát, anh cho rằng quyền sở hữu súng liên quan trực tiếp đến “việc bảo vệ sự sống”.
“Tôi chia sẻ kinh nghiệm để giúp những người khác tránh lặp lại lỗi của mình,” anh nói.
Điều thú vị là các cá nhân dân sự như Stuckey đang ngày càng chiếm lĩnh cộng đồng vốn từng do giới quân sự và cảnh sát thống trị.
Góc nhìn từ người đồng hành
Tại ngôi nhà kiểu nông trại ở rìa thành phố Fort Wayne, bang Indiana, vợ của Stuckey – Grace, một y tá hồi sức tích cực – cho biết mối quan hệ của cô với súng rất khác chồng. Cô lớn lên không có súng, thậm chí từng chứng kiến hậu quả của bạo lực súng khi làm việc tại bệnh viện. Tuy nhiên, dần dần cô chấp nhận sở thích của chồng khi thấy anh dành toàn bộ thời gian rảnh cho việc bắn súng và chia sẻ kiến thức lên mạng.
“Cầm súng đồng nghĩa với khả năng lấy mạng người – tôi vẫn luôn nhớ điều đó,” cô nói khi ngồi trong phòng khách, chú thỏ Schmoogs của cặp đôi chạy loanh quanh. “Nhưng tôi nghĩ, chồng tôi đang giúp đỡ người khác. Hôm qua anh ấy còn khoe những bình luận trên Facebook: ‘Anh đang giúp một người thật sự đấy.’”
shared via nytimes,
