Robotaxi của Tesla và tham vọng lâu năm của Elon Musk
19/06/25
Austin vốn nổi tiếng với nhạc sống, trường đại học công lập hàng đầu Texas và là nơi quy tụ của các công ty công nghệ. Giờ đây, thành phố này cũng đang trở thành phòng thí nghiệm cho các phương tiện tự hành.
Tại đây, các taxi không người lái của Waymo - công ty con thuộc Alphabet, tập đoàn mẹ của Google thường xuyên đưa đón thực khách đến các quán thịt nướng nổi tiếng. Những robot giao hàng hình hộp bốn bánh do Avride vận hành một startup hợp tác cùng Uber Eats đang giao món Thái tại khu trung tâm. Zoox (thuộc sở hữu của Amazon) và Volkswagen cũng đang thử nghiệm taxi tự hành tại Austin.
Tesla, công ty xe điện có trụ sở chính tại Austin, mới đây đã chính thức gia nhập cuộc chơi, khi tung ra dòng xe Model Y tự lái bước chuẩn bị cho dịch vụ taxi không người lái dự kiến sẽ bắt đầu đón khách sớm nhất vào Chủ Nhật tới. Những chiếc xe này, được gọi là Robotaxi, là một phần trong nỗ lực táo bạo của CEO Elon Musk nhằm vượt lên trên Waymo công ty hiện đang chiếm ưu thế trong ngành dịch vụ taxi tự hành non trẻ nhưng có tiềm năng mang lại hàng chục tỷ USD doanh thu trong tương lai, thậm chí hơn nữa.
Tuy nhiên, những con phố đông đúc của Austin cũng cho thấy Tesla sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và nhiều thách thức khác. Họ sẽ cần thời gian thử nghiệm và hiệu chỉnh công nghệ một cách cẩn trọng – điều mà một số chuyên gia trong lĩnh vực xe tự hành cho rằng Tesla chưa làm đầy đủ như Waymo hay các đối thủ khác.
Thêm vào đó, Tesla đang bước vào cuộc đua với xuất phát điểm thấp hơn. Waymo đã chở hành khách trả phí trong nhiều năm tại Phoenix, San Francisco và Los Angeles, và đã khởi động dịch vụ thương mại tại Austin từ tháng 3, hợp tác cùng Uber. Vào thứ Tư, Waymo cho biết đang nộp đơn xin giấy phép hoạt động có người lái tại New York City. Để vận hành xe hoàn toàn tự lái tại đây, cần có sự thay đổi trong luật bang.
Một đội xe nhỏ Robotaxi của Tesla sẽ bắt đầu đón khách tại Austin từ ngày 22/6, theo ông Musk đăng trên X tuần trước, dù ông cũng lưu ý rằng công ty có thể hoãn lịch khai trương. Các chuyên gia phân tích cho rằng dịch vụ này ban đầu sẽ chỉ dành cho nhân viên công ty hoặc khách mời được chọn, và sẽ chưa mở rộng cho công chúng trong vài tháng tới.
Tesla đang điều chỉnh phần mềm hỗ trợ lái xe tiên tiến nhất của mình hiện đã có sẵn dưới dạng tuỳ chọn trên các xe đang bán để vận hành hoàn toàn không cần sự can thiệp của con người. Nếu thành công, công ty có thể nhanh chóng mở rộng dịch vụ taxi không người lái trên toàn cầu.
Ông Musk tuyên bố rằng chỉ với một bản cập nhật phần mềm, hàng trăm nghìn thậm chí hàng triệu xe Tesla hiện có thể được biến thành taxi tự lái, cung cấp các chuyến đi giá rẻ mà không cần tài xế.
Tuy nhiên, cách tiếp cận của Tesla lại rất khác biệt. Các công ty như Waymo đã dành nhiều năm để phát triển công nghệ, tỉ mỉ lập bản đồ từng tuyến đường và huấn luyện phần mềm để tránh va chạm với người đi bộ, xe đạp, xe rác, xe cứu hỏa và mọi chướng ngại trên đường phố. Một số chuyên gia nghi ngờ việc Tesla có thể vượt mặt họ nhanh chóng.
“FSD là một hệ thống chưa trưởng thành,” theo ông Matthew Wansley, giáo sư Trường Luật Cardozo ở New York, nói về phần mềm "Full Self-Driving (Supervised)" của Tesla.
Tesla không phản hồi yêu cầu bình luận. Ông Musk lâu nay vẫn khẳng định phần mềm hỗ trợ lái xe của Tesla an toàn hơn người lái. “Chúng tôi cực kỳ cẩn trọng về mặt an toàn,” ông viết trên X tuần trước.
Một số hãng khác lại thận trọng hơn. Volkswagen đang thử nghiệm xe van điện tự lái ID.Buzz tại Austin lên kế hoạch bắt đầu chở khách trả phí tại Los Angeles vào cuối năm sau, hợp tác với Uber. Tuy nhiên, giai đoạn đầu các xe vẫn sẽ có tài xế an toàn đi kèm để can thiệp khi cần. Volkswagen không kỳ vọng sẽ cung cấp chuyến đi hoàn toàn tự lái trước năm 2027, theo bà Katrin Lohmann người đứng đầu mảng xe tự hành của hãng tại Mỹ. “Chúng tôi tiếp cận một cách thận trọng,” bà nói.
Ông Musk đã dự đoán trong gần một thập kỷ rằng xe tự lái hoàn toàn đang ở rất gần và sẽ đưa Tesla trở thành công ty giá trị nhất thế giới. Nhiều nhà đầu tư tin vào tầm nhìn đó và đẩy định giá của Tesla lên cao hơn hẳn so với các hãng xe truyền thống.
Một trong số những người tin tưởng đó là ông Sam Korus - giám đốc nghiên cứu mảng công nghệ tự hành và robot tại ARK Investment Management. Theo ông, nhờ dữ liệu thu thập từ hàng triệu xe Tesla đang lưu thông, công ty có thể nhanh chóng cải thiện phần mềm bằng trí tuệ nhân tạo. Cổ phiếu Tesla là một trong những khoản đầu tư lớn nhất của quỹ ARK.
Ông Korus cho rằng Tesla còn có lợi thế vượt trội về khả năng sản xuất hàng loạt xe taxi tự lái với chi phí thấp hơn đáng kể. “Chi phí cấu trúc thấp hơn sẽ khiến việc cạnh tranh với Tesla cực kỳ khó khăn,” ông nói.
Austin là điểm đến hấp dẫn cho các công ty công nghệ tự hành một phần vì Texas có ít quy định hơn so với các bang như California. Luật Texas còn cấm các chính quyền địa phương kiểm soát việc triển khai xe tự hành trong thành phố của họ.
Tuy nhiên, một số người dân lại lo ngại. “Lịch sử của công nghệ đột phá thường là chúng ta để nó tràn qua mình và sau đó mới cố gắng khắc phục hậu quả,” ông Adam Greenfield giám đốc vận động của nhóm Safe Streets Austin chia sẻ.
Sự hiện diện của Elon Musk càng khiến tình hình căng thẳng, ngay cả tại một thành phố nơi Tesla đang sử dụng hơn 20.000 lao động và góp phần lớn vào kinh tế địa phương. Nhà máy của Tesla tại Austin hiện đang sản xuất Model Y và Cybertruck.
Thứ Năm tuần trước, một nhóm nhỏ biểu tình đã tụ tập tại công viên ở Austin, dựng hình nộm khổng lồ của ông Musk. Cô Blythe Christopher giơ tấm biển viết: “Chúng tôi không cần Robotaxi chết tiệt nào cả.” “Tôi rất lo sợ về việc chúng tràn ngập khu trung tâm,” cô nói.
Một thách thức khác với Tesla là hệ thống tự lái của họ đang bị cơ quan liên bang điều tra. Cơ quan An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia (NHTSA) đang xem xét liệu công nghệ của Tesla có phải là nguyên nhân gây ra các vụ tai nạn trong điều kiện sương mù, bụi, ánh sáng mạnh hoặc bóng tối hay không. Một trong số đó khiến một người đi bộ tử vong.
Các xe của Waymo và Zoox tại Austin được trang bị cảm biến laser và radar để tránh va chạm. Xe ID.Buzz của Volkswagen sở hữu 13 camera, 9 cảm biến laser và 5 cảm biến radar. Trong khi đó, Tesla chỉ dựa vào camera loại rẻ hơn nhưng “có thể gặp vấn đề trong điều kiện thiếu sáng,” theo giáo sư kỹ thuật giao thông Kara Kockelman tại Đại học Texas, Austin.
Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng mối quan hệ giữa ông Musk và Tổng thống Trump sẽ giúp Tesla giảm áp lực từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên, khả năng này giảm đi sau khi hai người xảy ra xung đột và công kích nhau trên mạng xã hội trong tháng này. Cuộc điều tra của cơ quan an toàn giao thông vẫn đang tiếp tục.
NHTSA cũng đã gửi danh sách câu hỏi chi tiết cho Tesla về dự án tại Austin bao gồm cách giám sát từ xa và cách can thiệp khi xe gặp tình huống ngoài tầm xử lý. Tesla phải trả lời trước thứ Năm.
Ngoài cuộc điều tra liên bang, Tesla còn đang bị kiện bởi gia đình của những nạn nhân thiệt mạng trong các vụ tai nạn liên quan đến xe tự hành. Một số vụ đã được Tesla dàn xếp ngoài tòa.
Gần khu biểu tình tuần trước, tổ chức Dawn Project một nhóm chỉ trích Tesla mạnh mẽ, được tài trợ bởi doanh nhân công nghệ Dan O’Dowd đã trình diễn thử nghiệm để cảnh báo rủi ro từ phần mềm tự hành. Một chiếc Model Y cài đặt bản FSD mới nhất đã phóng qua một xe buýt trường học đang bật tín hiệu dừng và cán qua một hình nộm mô phỏng trẻ em.
“Tôi lo ngại về mức độ an toàn của nó,” ông Krishna Patwari một kỹ sư nghỉ hưu chia sẻ khi đang đi dạo cùng hai cháu trai. “Các công ty luôn tìm cách cắt giảm chi phí để tối đa hóa lợi nhuận.”
Tuy nhiên, ông Patwari cũng nói rằng mình vẫn giữ thái độ cởi mở, và nhận xét: “Tesla sản xuất những chiếc xe rất tuyệt.”
Và có vẻ như một bộ phận người dân Austin cũng dần chấp nhận sự hiện diện của xe tự hành. Chỉ vài giờ sau cuộc biểu tình, một robot giao hàng tự động của Avride lặng lẽ rời bãi đỗ vỉa hè gần các nhà hàng Thái, sushi và burrito. Màn hình kỹ thuật số của nó nhấp nháy hình trái tim khi len qua dòng người đi bộ.
Robot của Avride cũng đang hoạt động tại Jersey City (New Jersey), khuôn viên Đại học Bang Ohio và ở Hàn Quốc, Nhật Bản. Startup này cũng đang hợp tác với Hyundai để phát triển taxi tự hành tại Austin.
“Một con robot dễ thương quá!” một phụ nữ thốt lên khi gặp robot tại lối sang đường. Một số người khác thì gần như không chú ý đến phương tiện nhỏ bé này.
shared via nytimes,
