Ngành taxi Hong Kong trước nguy cơ thoái trào: Khi truyền thống đối đầu hiện đại hóa
31/07/25
 |
| Các công ty taxi đang gặp khó khăn trong việc thu hút tài xế trẻ tuổi |
Những tay lái già, những chiếc xe đỏ và nếp sống xưa cũ
Tại một góc phố yên tĩnh của khu Prince Edward – nơi vẫn còn giữ nét bụi bặm giữa lòng Hong Kong hiện đại – khói thuốc lá và những tiếng chửi thề bằng tiếng Quảng Đông hòa quyện trong không khí. Khoảng nửa tá tài xế đang tụ họp cạnh những chiếc taxi đỏ rực biểu tượng. Đây là thời điểm giao ca – khi những người lái ban ngày bàn giao xe cho ca đêm.
Những xấp tiền mặt được đưa cho một người phụ nữ trung niên – “đại tỷ” trong giới taxi người thu tiền thuê xe, sắp lịch và đôi lúc xen vào bằng vài lời khuyên về việc nên bỏ thuốc hay tập thể dục. Nhưng những tài xế lâu năm chỉ vẫy tay cho qua.
Ở Hong Kong – thành phố hơn 7 triệu dân với nhịp sống vội vã – thay đổi thói quen của giới tài xế taxi là điều gần như bất khả. Họ thường nóng tính, lái xe như chạy đua và chỉ chấp nhận tiền mặt – một thói quen kỳ lạ mà du khách vẫn thường bị bất ngờ, nhất là khi không có nhân viên sân bay nhắc trước rằng phải mang theo tiền giấy nếu muốn đi taxi.
Áp lực từ phía chính quyền và yêu cầu thay đổi
Chính phủ Hong Kong đang quyết liệt chấn chỉnh ngành taxi, không chỉ vì những phàn nàn kéo dài mà còn nhằm phục hồi hình ảnh du lịch. Trong mùa hè, chính quyền phát động chiến dịch kêu gọi tài xế cư xử văn minh hơn. Họ đưa ra hệ thống chấm điểm, theo đó những hành vi như chặt chém hay từ chối khách sẽ bị ghi nhận và có thể dẫn đến việc thu hồi giấy phép.
Đến tháng 12, đề xuất mới được công bố: tất cả taxi bắt buộc phải chấp nhận thanh toán thẻ tín dụng và ví điện tử trước cuối năm 2025, và phải lắp đặt camera giám sát trước cuối năm 2026.
Dự đoán không sai, làn sóng phản đối ngay lập tức xuất hiện trong giới tài xế. “Ai mà muốn bị theo dõi suốt ngày?” – Lau Bing-kwan, một tài xế 75 tuổi tóc bạc lưa thưa, người chỉ nhận tiền mặt, chia sẻ. “Chính phủ ra lệnh quá nhiều.”
Chuyến xe đầy rủi ro giữa một thành phố quy củ
Nếu những quy định mới được áp dụng, đó sẽ là dấu chấm hết cho một thời kỳ đặc biệt của ngành taxi – lĩnh vực luôn có phần “lạc quẻ” so với hệ thống giao thông công cộng tinh gọn, hiện đại của Hong Kong. Hằng ngày, hàng triệu người di chuyển bằng tàu điện ngầm trơn tru hoặc xe buýt hai tầng mát lạnh.
Nhưng taxi thì khác. Bước lên một chiếc Toyota Crown Comfort – mẫu xe bốn cửa đã trở thành biểu tượng – hành khách có thể gặp một bác tài ngoài 60 tuổi, phía trước là hàng loạt điện thoại di động gắn khắp bảng điều khiển. Chúng vừa được dùng để định vị, vừa để theo dõi kết quả đua ngựa.
Sự chào đón? Gần như không có. Đạp ga là ưu tiên. Người ngồi sau sẽ phải bám chặt tay vịn, tránh trượt khỏi ghế vinyl xanh đậm khi xe lượn nhanh qua các con phố chật hẹp. Trước khi đến nơi, hành khách sẽ rút sẵn tiền lẻ, để tránh làm phiền bác tài với thao tác trả tiền mất thời gian.
“Khi họ thả bạn xuống, bạn phải bước ra thật nhanh,” Sylvia He, giáo sư ngành đô thị học tại Đại học Trung Hoa Hong Kong, nói. “Tôi không muốn làm trễ cuốc tiếp theo của họ.”
Kinh tế mong manh, đời sống bấp bênh
Sự vội vàng và cộc lốc của các tài xế taxi không phải vì thô lỗ bẩm sinh. Đó là cách sống trong một ngành đang dần mất đi sức hút kinh tế. Lau Man-hung, một tài xế 63 tuổi, nói rằng ông phải bỏ bữa, nhịn vệ sinh để lái đủ giờ, kiếm khoảng 2.500 USD mỗi tháng – vừa đủ để cầm cự tại một trong những thành phố đắt đỏ nhất thế giới.
“Khách hàng phiền phức quá,” ông nói, dùng từ "mafan" trong tiếng Quảng Đông – ám chỉ những người rắc rối. “Họ cứ phàn nàn đường đi, rồi lại bảo phải đi nhanh hơn.”
Trước kia, lái taxi là một nghề ổn định. Nhưng giờ đây, công việc ngày càng khó khăn. Khách du lịch thưa dần do kinh tế Trung Quốc giảm tốc. Các khu giải trí từng nhộn nhịp vào ban đêm giờ cũng ảm đạm.
Ngay cả thị trường giấy phép taxi – vốn bị chính phủ giới hạn số lượng – cũng rơi vào khủng hoảng. Cách đây một thập kỷ, giá giấy phép bị đẩy lên gần 1 triệu USD. Khi bong bóng vỡ, nhiều người lỗ nặng. Hiện nay, giá trị chỉ còn khoảng hai phần ba.
Doanh nghiệp taxi vật lộn trong khó khăn
Tin Shing Motors – công ty gia đình chuyên quản lý tài xế, cho thuê xe và cung cấp bảo hiểm – cũng đang “chìm” trong nợ nần. Chris Chan, 47 tuổi, là thế hệ thứ ba của công ty. Ông cho biết Tin Shing đang ôm nhiều khoản vay được ký thời giá giấy phép còn cao ngất.
Để cắt giảm nợ, ông Chan phải cho thuê tối đa số xe mình có. Nhưng tìm người lái ngày càng khó. Nhiều tài xế đã lớn tuổi, còn giới trẻ thì không mấy ai muốn lao vào công việc mệt mỏi, thu nhập bấp bênh. Bên cạnh đó, chi phí bảo hiểm đã gần như tăng gấp đôi, còn Uber – dù hoạt động trong vùng xám về pháp lý tại Hong Kong – vẫn hút mất một lượng lớn khách hàng. “Kiếm tiền ngày càng khó,” ông nói.
Với các tài xế – trong đó khoảng một nửa trên 60 tuổi – nghỉ hưu là điều xa vời. Họ phải kiếm được tối thiểu 14 USD mỗi giờ để đủ trả tiền xăng và thuê xe. Đối với họ, nhận tiền mặt ngay tại chỗ tốt hơn nhiều so với việc đợi hệ thống chuyển khoản điện tử mất vài ngày.
Văn hóa tài xế: Khi sự cộc cằn phản ánh nhịp sống
Căng thẳng giữa công chúng và tài xế taxi cũng là câu chuyện song phương. Khi chính quyền phát động chiến dịch khuyến khích lịch sự, một tài xế đã lên truyền hình phản bác: “Chính khách hàng mới là người thô lỗ.”
Theo Hung Wing-tat – giáo sư đã nghỉ hưu, từng nghiên cứu ngành taxi – các tài xế chỉ đang phản ánh văn hóa lao động cường độ cao, thực tế, không màu mè của tầng lớp lao động Hong Kong. Tại các quán cha chaan teng – nơi phục vụ mì ăn liền và trà sữa đặc nổi tiếng – người phục vụ cũng vậy: không nhẹ nhàng, nhưng nhanh và hiệu quả.
“Một trải nghiệm tệ có thể khiến khách nhớ mãi,” giáo sư Hung nói. “Và họ đánh đồng toàn bộ ngành taxi là xấu. Trong khi phần lớn tài xế chỉ muốn làm ăn đàng hoàng, không muốn rắc rối.”
shared via nytimes,
