Vải thiều và cuộc cách mạng công nghệ nông nghiệp: Drone, robot, AI và 5G tạo nên mùa vàng tại Quảng Đông
23/06/25
Bước chuyển đổi công nghệ trong ngành nông nghiệp vải thiều
Mùa vải tại Quảng Đông bắt đầu từ tháng 5 và dự kiến kéo dài đến cuối tháng 7, đánh dấu giai đoạn cao điểm thu hoạch. Vùng đất này sở hữu 4 triệu mẫu vải, chiếm hơn 50% diện tích và sản lượng vải của Trung Quốc, tương đương một phần ba toàn cầu nghĩa là, cứ ba quả vải trên thế giới thì có một đến từ Quảng Đông.
Năm nay, điều kiện thời tiết thuận lợi với nhiệt độ thấp trong thời kỳ ra hoa và ấm áp trong giai đoạn kết trái đã tạo nền tảng lý tưởng cho một vụ mùa bội thu. Sản lượng vải dự kiến tăng khoảng 30% so với mức trung bình. Tuy nhiên, thách thức vẫn đến từ đặc thù của vải: tính mùa vụ cao, chu kỳ tiêu thụ ngắn và yêu cầu khắt khe về bảo quản sau thu hoạch. Để đảm bảo nông dân “được mùa lại được giá”, tỉnh Quảng Đông đã thúc đẩy một quá trình chuyển đổi số sâu rộng trong chuỗi sản xuất – thu hoạch – phân phối.
Giám sát vườn vải theo mô hình “trên không - mặt đất”
Một trong những giải pháp đột phá là hệ thống giám sát lập thể hợp tác không – mặt đất, giúp số hóa toàn bộ quá trình quản lý và chăm sóc vườn vải:
- Trên không, các drone tự động hoạt động như những “bác sĩ bay”. Nhờ vào định vị độ chính xác cao và AI phân tích hình thái cây trồng, drone có thể quét toàn bộ một khu vườn rộng 0,6 ha chỉ trong 30 phút, đánh giá trạng thái sinh trưởng của tán cây và phát hiện kịp thời các dấu hiệu sâu bệnh.
- Dưới mặt đất, robot di chuyển giữa các gốc cây, được trang bị camera đa phổ và công nghệ lidar (quét laser), có thể quét xuyên tán lá, phát hiện các dấu hiệu vi mô như đốm sương mốc hay suy giảm sinh trưởng bên trong mà mắt thường không nhìn thấy.
Toàn bộ dữ liệu từ drone và robot được truyền theo thời gian thực qua mạng 5G về trung tâm điều phối, nơi AI sẽ tiếp nhận, phân tích và kết hợp với:
- Kiến thức chuyên gia nông học
- Dữ liệu sâu bệnh lịch sử
- Thông tin khí tượng thời gian thực
Từ đó, hệ thống có thể tự động chẩn đoán, cảnh báo sớm và đưa ra hướng dẫn chăm sóc chính xác cho từng khu vườn cụ thể.
AI hỗ trợ trồng vải: từ chẩn đoán bệnh đến robot hái quả
Ngày 19/6, Đại học Nông nghiệp Hoa Nam đã phối hợp cùng các đơn vị đối tác ra mắt mô hình AI dành riêng cho vườn vải, tích hợp hệ sinh thái thiết bị và dữ liệu nông nghiệp chính xác.
Hệ thống AI bao gồm ba chức năng chính:
- Hỏi đáp thông minh
- Hướng dẫn kỹ thuật nông nghiệp theo ngữ cảnh
- Nhận diện hình ảnh theo thời gian thực
Nông dân chỉ cần chụp ảnh vị trí có dấu hiệu bất thường trong vườn, tải lên nền tảng cùng mô tả. Hệ thống AI sẽ ngay lập tức nhận diện bệnh hại, đưa ra tư vấn phòng trị chính xác và gợi ý cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý dựa trên mô hình học máy, kiến thức chuyên gia và dữ liệu môi trường.
Tự động hóa khâu thu hoạch với robot hái vải đa năng
Trên các sườn đồi của vườn vải, một thế hệ robot hái vải thông minh đang được triển khai. Hệ thống do Giáo sư Hùng Tuấn Đào từ Đại học Nông nghiệp Hoa Nam dẫn dắt nghiên cứu, tích hợp:
- Cánh tay robot sáu bậc tự do
- Bộ kẹp mềm mô phỏng sinh học
Robot có thể vận hành liên tục trong môi trường đồi núi, nhận diện trái chín và hái với độ chính xác cao. Đáng chú ý, đầu kẹp có thể thay đổi, cho phép robot thu hoạch đa dạng loại trái cây như vải, kiwi, ổi… Công nghệ này đã được thử nghiệm tại 5 thành phố tỉnh Quảng Đông, chủ yếu theo hình thức cho thuê theo mùa vụ, giúp nông dân giảm chi phí nhân công đáng kể.
Hậu thu hoạch: Làm lạnh tức thì và logistics tối ưu
Ngay sau khi thu hoạch, vải được đưa vào xưởng sơ chế tại chỗ. Tại đây, thiết bị làm mát nhanh di động kết hợp phun sương tích trữ lạnh sẽ giúp giảm nhiệt độ trái vải từ 30°C xuống 5°C chỉ trong 10 phút
Theo Giáo sư Quách Gia Minh từ Học viện Công trình – Đại học Nông nghiệp Hoa Nam, giải pháp này kéo dài thời gian bảo quản thêm 4 ngày, cho phép vải có thể được vận chuyển đường bộ tốc độ cao thay vì phải dùng đường hàng không, giảm mạnh chi phí logistics và carbon footprint.
Drone vận chuyển và vệ tinh Bắc Đẩu
Tại thị trấn Bình Sơn, thành phố Cao Châu, drone nông nghiệp bay thấp được triển khai để vận chuyển vải từ các sườn núi về trung tâm chuỗi lạnh cách đó 1 km.
Drone hoạt động với:
- Độ chính xác định vị tới từng centimet
- Kết nối định vị bằng vệ tinh Bắc Đẩu
- Vận hành mạng 5G không gián đoạn
Hệ thống này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, duy trì độ tươi của sản phẩm và đảm bảo chuỗi cung ứng "nóng" trong mùa cao điểm.
Lễ hội và chiến lược thị trường mới
Ngày 6/6, Quảng Đông tổ chức lễ hội "Toàn cầu thưởng thức vải Quảng Đông" tại Quảng Châu, giới thiệu các mô hình bán hàng mới và sản phẩm kết hợp: nước ngọt vải, bánh vải, ngỗng sốt vải… nhằm tiếp cận nhóm khách hàng trẻ.
Hiện tại, các doanh nghiệp vải Trung Quốc đang mở rộng xuất khẩu sang Nga, Trung Đông, đồng thời thúc đẩy giao thương với Việt Nam, Thái Lan.
Sản lượng vải năm 2025 (ước tính):
- Tây Quảng Đông: 1,03 triệu tấn (chiếm hơn 50% tổng sản lượng toàn tỉnh, gồm các giống chín sớm bắt đầu từ giữa tháng 5)
- Vùng Châu Giang: 290.000 tấn
- Vùng Đông Quảng Đông: 260.000 tấn
Hiện tại, các doanh nghiệp vải của Trung Quốc đang tích cực mở rộng xuất khẩu sang các thị trường như Nga, Trung Đông, đồng thời xúc tiến giao thương với Việt Nam, Thái Lan và các quốc gia Đông Nam Á khác.
