Trump, Palantir và chiến lược dữ liệu: Khi “quyền lực mềm” đến từ dữ liệu công dân
03/06/25
 |
| Alex Karp, đồng sáng lập và giám đốc điều hành của Palantir, tại một diễn đàn ở Washington |
Trong một bước đi mang tính chiến lược và gây tranh cãi, chính quyền Trump đang âm thầm xây dựng nền tảng dữ liệu toàn diện về người dân Mỹ. Trọng tâm trong kế hoạch này là Palantir Technologies, công ty công nghệ nổi tiếng với khả năng phân tích dữ liệu phức tạp và cũng là “người quen” với nhiều cơ quan an ninh và quốc phòng Mỹ.
Từ tháng 3, sau khi ông Trump ký sắc lệnh hành pháp yêu cầu chia sẻ dữ liệu liên cơ quan, nhiều chuyên gia đã cảnh báo rằng điều này có thể dẫn đến việc thiết lập một “cơ sở dữ liệu chủ” về người dân Mỹ, từ ngân hàng đến y tế, từ giáo dục đến di trú. Tính từ khi ông Trump nhậm chức, Palantir đã nhận hơn 113 triệu USD từ các hợp đồng chính phủ. Và đó chưa bao gồm hợp đồng mới trị giá 795 triệu USD từ Bộ Quốc phòng trong tuần trước, khoản tiền chưa được giải ngân.
Các hợp đồng này không chỉ giới hạn trong các cơ quan an ninh. Palantir hiện đang đưa nền tảng Foundry sản phẩm chủ lực giúp tổ chức và phân tích dữ liệu vào ít nhất bốn cơ quan liên bang, gồm Bộ An ninh Nội địa (DHS) và Bộ Y tế & Dịch vụ Nhân sinh (HHS). Đồng thời, họ đang đàm phán với Cơ quan An sinh Xã hội (SSA) và Sở Thuế vụ (IRS) để mở rộng sử dụng công nghệ.
Riêng tại IRS, kỹ sư Palantir đã bắt đầu làm việc từ tháng 4 để xây dựng một cơ sở dữ liệu tìm kiếm tập trung. Mục tiêu ban đầu là nâng cấp hệ thống, nhưng theo giới chức, phạm vi đã mở rộng đáng kể. IRS hiện đang xem xét ký hợp đồng lâu dài với Palantir.
 |
| Ông Karp vai trò của Palantir là "tìm ra những điều ẩn giấu" bằng cách sàng lọc dữ liệu |
Chính quyền Trump được cho là đã yêu cầu truy cập hàng trăm loại dữ liệu nhạy cảm: số tài khoản ngân hàng, nợ sinh viên, hồ sơ y tế, tình trạng khuyết tật… Đáng lưu ý, Palantir cũng đang hỗ trợ ICE (Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ) với một hợp đồng trị giá 30 triệu USD để xây dựng nền tảng theo dõi di chuyển người nhập cư theo thời gian thực.
Bên cạnh đó, nội bộ DHS từng thảo luận với Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) – cơ quan do Elon Musk dẫn dắt – về việc hợp nhất dữ liệu An sinh Xã hội với hồ sơ nhập cư. DOGE hiện có ít nhất 3 thành viên từng làm việc tại Palantir và 2 người khác từ các công ty được Peter Thiel đầu tư (Thiel là nhà sáng lập Palantir và nhà đầu tư nổi bật trong giới công nghệ).
Nội bộ Palantir đang rạn nứt. 13 cựu nhân viên đã ký thư kêu gọi công ty chấm dứt hợp tác với chính quyền Trump. Linda Xia, một cựu kỹ sư của công ty, nói: “Dữ liệu được thu thập cho một mục đích không nên bị tái sử dụng cho mục đích khác. Việc gộp toàn bộ dữ liệu, dù với thiện chí, cũng làm tăng nguy cơ bị lạm dụng.”
Nỗi lo về an ninh dữ liệu cũng là vấn đề lớn. Một số kỹ sư Palantir cho biết DOGE thiếu chuyên nghiệp trong quản lý bảo mật, ví dụ như không tuân thủ quy trình sử dụng thiết bị cá nhân.
Ngay cả nhân viên hiện tại cũng đang chia rẽ. Brianna Katherine Martin, chiến lược gia tại Palantir, đã rời công ty vì phản đối mở rộng hợp tác với ICE. Trên LinkedIn, cô viết: “Trước đây tôi thấy Palantir minh bạch và có đạo đức. Nhưng điều đó đã thay đổi. Đây là giới hạn tôi không thể vượt qua.”
Dù gây tranh cãi, thị trường lại phản ứng tích cực với chiến thắng của Trump: giá cổ phiếu Palantir đã tăng hơn 140% kể từ tháng 11. CEO Alex Karp – người từng ủng hộ Đảng Dân chủ – cũng quay đầu ủng hộ Trump, gọi Elon Musk là người “đủ năng lực nhất thế giới để tái thiết chính phủ Mỹ”.
Palantir, thành lập năm 2003 và IPO vào năm 2020, nổi tiếng với hai sản phẩm:
- Foundry: phân tích dữ liệu cho các cơ quan dân sự.
- Gotham: dùng trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh.
Trước đó, Palantir từng giúp CDC phân phối vaccine trong thời đại dịch theo hợp đồng ký với chính quyền Biden.
shared via nytimes,
