Những tỷ phú mới của cơn sốt trí tuệ nhân tạo
30/12/25
 |
| Theo chiều kim đồng hồ từ trên xuống, từ trái sang phải, đồng sáng lập Mercor, Adarsh Hiremath, Brendan Foody và Surya Midha; Alexandr Wang và Lucy Guo, đồng sáng lập Scale AI; Winston Weinberg (trái) và Gabriel Pereyra, đồng sáng lập Harvey; và Brett Adcock, người sáng lập Figure AI. Ảnh: Carolyn Fong/The New York Times; Mike Blake/Reuters; Shuran Huang/The New York Times; Amir Hamja/The New York Times; Stella Kalinina/The New York Times. |
Cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ khiến những tỷ phú công nghệ đình đám như Jensen Huang – CEO Nvidia, hay Sam Altman – CEO OpenAI, trở nên giàu có hơn. Làn sóng này còn tạo ra một lớp tỷ phú hoàn toàn mới, phần lớn đến từ các start-up non trẻ, với khối tài sản được định giá hàng tỷ USD, ít nhất là trên giấy tờ.
Giống như các chu kỳ công nghệ trước đây – từ cơn sốt dot-com cuối thập niên 1990 cho đến làn sóng mạng xã hội đầu những năm 2010 – AI đang sản sinh ra những cá nhân có khả năng trở thành các “ông trùm quyền lực” tiếp theo của Thung lũng Silicon. Trong quá khứ, nhiều tỷ phú hình thành từ những chu kỳ như vậy đã dùng vốn và ảnh hưởng của mình để dẫn dắt các làn sóng công nghệ tiếp theo. Lần này, AI có thể đang lặp lại kịch bản đó, nhưng với tốc độ nhanh hơn rất nhiều.
Tỷ phú AI “trên giấy”
Danh sách những tỷ phú mới nổi của kỷ nguyên AI bao gồm Alexandr Wang và Lucy Guo, hai nhà sáng lập Scale AI – công ty chuyên gắn nhãn dữ liệu cho các mô hình AI – sau khi Meta đầu tư 14,3 tỷ USD vào doanh nghiệp này hồi tháng 6. Nhóm sáng lập Cursor, start-up viết mã bằng AI gồm Michael Truell, Sualeh Asif, Aman Sanger và Arvid Lunnemark, cũng gia nhập hàng ngũ tỷ phú khi công ty được định giá 27 tỷ USD trong vòng gọi vốn tháng trước.
Ngoài ra, các nhà sáng lập đứng sau Perplexity (công cụ tìm kiếm AI), Mercor (start-up dữ liệu AI), Figure AI (công ty robot hình người), Safe Superintelligence (phòng thí nghiệm AI), Harvey (phần mềm pháp lý dùng AI) và Thinking Machines Lab (phòng thí nghiệm AI) đều đã chạm ngưỡng tài sản hàng trăm triệu USD, theo dữ liệu từ PitchBook và các nguồn thân cận với doanh nghiệp. Phần lớn trong số họ đạt được cột mốc này nhờ định giá công ty tăng vọt trong năm nay, biến cổ phần chưa niêm yết thành những “mỏ vàng” tiềm năng.
Jai Das, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Sapphire Ventures, ví lớp tỷ phú AI mới giống như các “ông trùm đường sắt” của Thời đại Hoàng kim cuối thế kỷ 19 – những người tận dụng làn sóng công nghệ để làm giàu. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng sự giàu có này có thể chỉ là tạm thời nếu các start-up không chứng minh được giá trị dài hạn.
Ông Das nói: “Câu hỏi lớn là công ty nào sẽ tồn tại. Và nhà sáng lập nào thực sự trở thành tỷ phú, chứ không chỉ là tỷ phú trên giấy.”
Làm giàu với tốc độ chưa từng có
So với các thế hệ trước, con đường trở thành tỷ phú của các nhà sáng lập AI diễn ra nhanh đến mức choáng váng. Elon Musk phải mất nhiều năm mới đạt cột mốc này. Sau khi trở thành triệu phú nhờ bán một công ty khởi nghiệp cho eBay năm 2002, ông chỉ thực sự trở thành tỷ phú khi Tesla tăng trưởng mạnh và SpaceX đã hoạt động ổn định.
Ngược lại, phần lớn các tỷ phú AI mới chỉ thành lập công ty chưa đầy ba năm, kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT, nhưng đã chứng kiến dòng vốn đầu tư đẩy định giá doanh nghiệp lên mức hàng chục tỷ USD.
Mira Murati, 37 tuổi, cựu lãnh đạo cấp cao của OpenAI, công bố Thinking Machines Lab vào tháng 2. Chỉ bốn tháng sau, công ty này đạt định giá 10 tỷ USD dù chưa tung ra sản phẩm nào. Ilya Sutskever, 39 tuổi, cựu lãnh đạo khác của OpenAI, thành lập Safe Superintelligence vào tháng 6/2024. Dù chưa công bố sản phẩm, công ty đã được định giá 32 tỷ USD sau khi huy động 2 tỷ USD trong năm nay.
Brett Adcock, 39 tuổi, CEO Figure AI, thành lập công ty năm 2022 và hiện có tài sản ước tính 19,5 tỷ USD. Aravind Srinivas, 31 tuổi, CEO Perplexity, cũng thành lập doanh nghiệp vào năm 2022; công ty hiện được định giá khoảng 20 tỷ USD.
Một số nhà sáng lập cho biết họ không quá bận tâm đến con số tài sản. Winston Weinberg, 30 tuổi, đồng sáng lập Harvey, nói rằng giá trị tỷ USD chủ yếu chỉ tồn tại trên giấy. Harvey đã trải qua ba vòng gọi vốn chỉ trong năm nay, nâng định giá từ 3 tỷ USD hồi tháng 2 lên 8 tỷ USD gần đây.
Trẻ, rất trẻ
Tuổi trẻ luôn là đặc điểm nổi bật của các chu kỳ công nghệ. Larry Page và Sergey Brin mới ngoài 20 tuổi khi sáng lập Google; Mark Zuckerberg 19 tuổi khi lập Facebook. Làn sóng AI cũng không ngoại lệ.
Bà Margaret O’Mara, giáo sư lịch sử tại Đại học Washington, nhận định: “Giống như Thời đại Hoàng kim đầu tiên hay kỷ nguyên dot-com, AI đang khiến những người rất trẻ trở nên cực kỳ giàu có trong thời gian rất ngắn.”
Các nhà sáng lập Mercor là ví dụ điển hình. Brendan Foody, CEO 22 tuổi, bỏ học Đại học Georgetown năm 2023 để lập công ty cùng hai người bạn thời trung học. Mercor được định giá 10 tỷ USD trong vòng gọi vốn tháng 10.
Nhóm sáng lập Cursor cũng đều ở độ tuổi đôi mươi. Michael Truell, CEO 25 tuổi, cùng các đồng sáng lập gặp nhau tại MIT và tốt nghiệp năm 2022. Chỉ hai năm sau, công ty của họ đạt định giá 27 tỷ USD.
Sự thiếu vắng của phụ nữ
Dù AI được coi là công nghệ mang tính đột phá toàn cầu, lớp tỷ phú mà nó tạo ra chủ yếu vẫn là nam giới – mô hình quen thuộc trong các chu kỳ công nghệ. Chỉ một số ít phụ nữ, như Lucy Guo hay Mira Murati, đạt đến ngưỡng tài sản hàng tỷ USD.
Theo bà O’Mara, cơn sốt AI đang làm nổi bật tính “đồng dạng” của những người hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng này, cả về giới tính lẫn xuất thân.
Tỷ phú thật hay bong bóng kế tiếp?
Lịch sử công nghệ cho thấy không phải mọi tỷ phú hình thành trong cơn sốt đều giữ được tài sản lâu dài. Sau bong bóng dot-com, nhiều ngôi sao công nghệ đã biến mất, trong khi số khác vươn lên thành những thế lực bền vững.
Với AI, câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ. Một số công ty có thể trở thành nền tảng cốt lõi của nền kinh tế số trong nhiều thập kỷ tới. Số khác có thể sụp đổ khi kỳ vọng không thành hiện thực.
Những tỷ phú AI hôm nay, vì thế, vừa là biểu tượng của cơ hội chưa từng có, vừa là lời nhắc rằng trong thế giới công nghệ, tài sản có thể tăng lên nhanh chóng và cũng có thể biến mất nhanh không kém.
shared via nytimes,
