Meta ra mắt vòng đeo tay điều khiển máy tính bằng cử chỉ tay
30/07/25
 |
| Chỉ cần chạm ngón cái vào ngón trỏ, bạn có thể mở ứng dụng trên máy tính để bàn khi sử dụng vòng đeo tay thử nghiệm có chức năng đọc các tín hiệu điện chạy qua cơ khi bạn cử động ngón tay. Ảnh: Reality Labs, Meta |
Cuộc cách mạng tương tác không chạm
Meta – công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp – vừa công bố một thiết bị nguyên mẫu trông như chiếc đồng hồ thông minh cỡ lớn. Tuy nhiên, thiết bị này không dùng để xem giờ. Thay vào đó, chiếc vòng cho phép người dùng điều khiển máy tính hoặc điện thoại từ xa chỉ bằng các cử động tay.
Chẳng hạn, chỉ cần xoay nhẹ cổ tay, người dùng có thể di chuyển con trỏ trên màn hình laptop. Gõ ngón tay cái vào ngón trỏ, ứng dụng sẽ lập tức mở ra trên máy tính. Nếu bạn viết tên mình trong không khí như thể đang cầm bút, chữ sẽ hiện lên trên màn hình điện thoại. Tất cả chỉ nhờ vào một vòng đeo tay thông minh đọc được tín hiệu điện truyền qua cơ khi người dùng cử động ngón tay.
Thiết bị đeo này là thành quả nghiên cứu của nhóm tại Meta Reality Labs, và được công bố trong một bài báo khoa học trên tạp chí Nature. Công nghệ này sử dụng kỹ thuật điện cơ đồ bề mặt (EMG) để ghi nhận tín hiệu từ các cơ ở cẳng tay – nơi chứa hàng triệu sợi cơ được điều khiển bởi các nơ-ron vận động từ tủy sống.
Không cần phẫu thuật, không cần chạm, chỉ cần “ý định”
Không giống như các thiết bị đòi hỏi phẫu thuật cấy ghép vào não như chip của Neuralink (Elon Musk) hay thiết bị đặt trong mạch máu của Synchron, vòng đeo tay của Meta hoàn toàn không xâm lấn. Bất kỳ ai cũng có thể đeo và sử dụng ngay.
Thomas Reardon, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu tại Meta, cho biết: “Bạn không cần thực sự cử động. Chỉ cần có ý định di chuyển là thiết bị đã nhận ra.”
Điểm đột phá của Meta nằm ở khả năng tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải mã khối lượng dữ liệu khổng lồ thu thập từ hơn 10.000 người tham gia thử nghiệm. Nhờ hệ thống học máy được huấn luyện với lượng dữ liệu đa dạng này, vòng đeo tay có thể nhận diện các mẫu tín hiệu điện đặc trưng tương ứng với từng cử động – dù là của người dùng hoàn toàn mới.
Tiến sĩ Patrick Kaifosh, Giám đốc khoa học tại Reality Labs và là đồng sáng lập công ty Ctrl Labs (được Meta mua lại năm 2019), nhấn mạnh: “Thiết bị hoạt động ngay lập tức với người dùng mà chưa từng thấy dữ liệu của họ trước đó.”
Từ cử chỉ tay tới điều khiển bằng “suy nghĩ”
Với thiết kế đặc biệt, thiết bị EMG của Meta không chỉ nhận biết được cử chỉ mà còn có thể nhận diện được cả “ý định” trước khi hành động xảy ra. Khi người dùng nghĩ đến việc di chuyển ngón tay, não sẽ gửi tín hiệu đến cơ tương ứng – tín hiệu này xuất hiện sớm hơn cả chuyển động thực sự. Vòng đeo tay sẽ đọc được tín hiệu này và xử lý như thể đó là một hành động thật.
“Chúng tôi có thể thấy được tín hiệu điện trước cả khi ngón tay bắt đầu cử động,” ông Reardon cho biết. “Thiết bị không đọc suy nghĩ mà chỉ hiểu ý định hành động và dịch thành lệnh điều khiển.”
Công nghệ EMG vốn đã được ứng dụng trong các thiết bị giả tay cho người khuyết tật. Tuy nhiên, việc sử dụng như một giao diện điều khiển máy tính hoặc thiết bị thông minh vẫn còn khá mới mẻ và đang dần đạt tới độ chính xác chưa từng có nhờ sự hỗ trợ của AI.
Ông Dario Farina, giáo sư công nghệ sinh học tại Đại học Imperial College London, người đã thử nghiệm công nghệ này, nhận xét: “Ý tưởng này đã tồn tại hàng thập kỷ. Nhưng Meta đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích lượng dữ liệu khổng lồ, từ đó đạt được độ ổn định và hiệu suất mà trước đây chưa từng có.”
Tính ứng dụng rộng mở, đặc biệt cho người khuyết tật
Dù còn đang trong giai đoạn thử nghiệm, thiết bị của Meta được kỳ vọng sẽ được tích hợp vào các sản phẩm tiêu dùng trong vài năm tới. Mùa thu năm ngoái, Meta từng trình diễn cách thiết bị đeo tay này kết nối với kính thông minh thử nghiệm – có thể chụp ảnh, quay video, phát nhạc và miêu tả môi trường xung quanh.
Bên cạnh đó, tiềm năng của công nghệ này trong lĩnh vực hỗ trợ người khuyết tật là rất lớn. Tại Đại học Carnegie Mellon, các nhà nghiên cứu đang thử nghiệm thiết bị với người bị chấn thương tủy sống. Dù không thể di chuyển tay chân, nhiều bệnh nhân vẫn có thể kích hoạt một số sợi cơ, đủ để thiết bị đọc được tín hiệu não và cho phép họ điều khiển máy tính hoặc điện thoại.
Giáo sư Douglas Weber, chuyên ngành kỹ thuật cơ khí và thần kinh tại Carnegie Mellon, cho biết: “Chúng tôi có thể thấy ý định gõ phím của họ. Dù họ không thực sự làm được điều đó, thiết bị vẫn có thể hiểu.”
Với người bình thường, điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần luyện tập đủ lâu, người dùng có thể học cách kích hoạt một lượng nhỏ sợi cơ để đưa ra lệnh điều khiển mà không cần thực hiện cử động vật lý nào.
“Chúng tôi có thể lắng nghe một nơ-ron duy nhất. Chúng tôi đang làm việc ở mức nguyên tử của hệ thần kinh,” ông Reardon chia sẻ thêm.
Lịch sử phát triển và bước tiến vượt bậc
Trước Meta, từng có một số công ty khởi nghiệp theo đuổi ý tưởng này. Năm 2012, ba doanh nhân Canada thành lập Thalmic Labs, cho ra đời chiếc vòng Myo có thể chuyển cử chỉ tay thành lệnh điều khiển đơn giản như lật trang thuyết trình PowerPoint. Tuy nhiên, sản phẩm đã bị dừng sau vài năm.
Ctrl Labs – công ty do ông Reardon đồng sáng lập cùng hai nhà khoa học thần kinh khác sau chương trình tiến sĩ tại Đại học Columbia – là bước phát triển tiếp theo. Khi Meta mua lại công ty vào năm 2019, các nỗ lực nghiên cứu được mở rộng và đẩy mạnh trong khuôn khổ Reality Labs.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở việc ứng dụng AI để phân tích EMG – điều mà trước đây công nghệ chưa đủ mạnh để làm hiệu quả. Với các mạng nơ-ron tương tự như những gì đứng sau ChatGPT, nhóm nghiên cứu có thể trích xuất được mẫu tín hiệu chung cho các cử chỉ phức tạp, giúp thiết bị hoạt động chính xác và linh hoạt với mọi người dùng.
“Điều khiển thiết bị không cần chạm là xu hướng tất yếu,” ông Reardon kết luận. “Chúng tôi đang tiến gần đến một tương lai nơi máy móc hiểu bạn muốn gì trước cả khi bạn kịp ra lệnh.”
shared via nytimes,
