Bí quyết sống thọ của người cao tuổi: Thanh đòn thép và tinh thần thép
04/08/25
 |
| Jonathon Sullivan, người sáng lập Greysteel |
Từ phòng cấp cứu đến phòng gym: Nơi thanh đòn thép thay đổi cuộc đời
Tại Greysteel Strength and Conditioning - phòng gym nằm ở vùng ngoại ô thành phố Detroit, tiếng nhạc sôi động hòa lẫn cùng âm thanh va đập của các thanh tạ, xen lẫn là những lời cổ vũ ngắn gọn nhưng đầy năng lượng: “Cố lên! Đẩy đi!”
Trong không khí hừng hực ấy, cụ bà Ann Buszard, 84 tuổi, đeo chặt chiếc đai lưng dày, hít sâu rồi gập người nâng thanh tạ nặng 170 pound (tương đương một chiếc tủ lạnh cỡ vừa). Hành động của bà không chỉ gây ấn tượng bởi trọng lượng, mà còn bởi độ chính xác và sự kiểm soát tuyệt đối trong từng chuyển động. Sau khi hoàn tất, bà nhẹ nhàng đặt thanh tạ xuống và nở nụ cười mãn nguyện.
Từng là một y tá về hưu, bà Buszard không hề đụng đến tạ cho đến năm 74 tuổi - thời điểm bà gặp khó khăn chỉ để đứng dậy sau khi quỳ. Cảm thấy sự yếu ớt đang cản trở cuộc sống độc lập, bà tìm đến một bác sĩ địa phương có tiếng là "huấn luyện viên tạ tay trái". Và như một duyên kỳ ngộ, bà đặt chân đến Greysteel - nơi sau này không chỉ giúp bà lấy lại sức mạnh mà còn truyền cảm hứng cho hàng chục người cao tuổi khác.
Một công thức đơn giản nhưng hiệu quả: Cơ bắp mạnh, tuổi già nhẹ nhàng
Khác với các trung tâm thể hình thông thường vốn ưu tiên các bài tập nhẹ nhàng cho người già, Greysteel lại chọn hướng tiếp cận “cổ điển” với các bài tập barbell (thanh đòn) như squat, deadlift, bench press và overhead press. Triết lý đơn giản nhưng mang tính cách mạng của Greysteel: “Cơ bắp mạnh mẽ và xương chắc khỏe giúp sống thọ và sống khỏe hơn.”
Tiến sĩ Jonathon Sullivan, người sáng lập Greysteel, từng là lính thủy đánh bộ và bác sĩ cấp cứu tại Bệnh viện Detroit Receiving. Ông chưa bao giờ hứng thú với những bài tập kiểu "thỏ nhảy" - những màn chạy bộ 20 dặm hay nhảy dây không ngừng nghỉ. Trong quá trình nghiên cứu về sức khỏe não bộ, ông tình cờ biết đến cuốn Starting Strength của Mark Rippetoe - cẩm nang cơ bản về tập tạ và lập tức bị cuốn hút bởi sự tối giản và thực dụng của phương pháp.
Từ một nhà để xe cũ với vách tường mọc nấm, tiến sĩ Sullivan dần xây dựng chương trình huấn luyện riêng, điều chỉnh cho phù hợp với người cao tuổi. Ông xuất bản sách The Barbell Prescription năm 2016, tạo ra giáo án chuẩn gồm các bài tập nặng, ít lần lặp, có kiểm soát và đặc biệt tập trung vào nguyên lý “progressive overload” - tăng dần độ khó theo thời gian.
Từ năm 2018, ông chuyển hẳn sang vận hành Greysteel toàn thời gian, bỏ lại sau lưng 25 năm làm việc trong phòng cấp cứu. Giờ đây, ông huấn luyện hơn 40 học viên trong một không gian khiêm tốn với tám trạm tập, mỗi người đóng 500 USD mỗi tháng để nhận huấn luyện cá nhân hai buổi mỗi tuần, kèm các lớp yoga và võ thuật.
Cộng đồng của những người "già mà không yếu"
Điều bất ngờ là Greysteel không chỉ dừng lại ở mục tiêu thể chất. Nó nhanh chóng trở thành một cộng đồng, nơi mỗi học viên dù là 60 hay 98 tuổi đều được xem trọng như người thân. Họ gửi thiệp sinh nhật cho nhau, hỏi thăm sau mỗi ca phẫu thuật, chia sẻ kỳ nghỉ và vỗ tay mỗi khi có người phá kỷ lục cá nhân.
Trong đó, có bà Val Rosengren, 75 tuổi - người từng bị chẩn đoán mắc chứng mất cơ do tuổi già (sarcopenia) tăng được 12 pound cơ bắp sau 10 năm tập luyện. Hay bà Cathy Jozwick, 61 tuổi, đến với Greysteel vì nỗi ám ảnh từ bệnh sử của mẹ: cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu và cuối cùng là sa sút trí tuệ. “Điều tệ nhất trên đời là không còn nhớ mình là ai,” bà nói. “Tôi tập để ngăn điều đó nếu có thể.”
Tiến sĩ Nina Blachman - chuyên gia lão khoa tại Đại học NYU cho biết tập luyện là phương pháp quan trọng để phòng và kiểm soát bệnh mãn tính. Tuy vậy, bà cũng cảnh báo người cao tuổi nên bắt đầu từ mức độ phù hợp, và nếu muốn thử các bài nâng tạ nặng thì cần sự giám sát chuyên môn chặt chẽ.
Tiến sĩ Asheesh Bedi, giám đốc Y học thể thao tại Đại học Michigan, đồng tình rằng nâng tạ là một hình thức rủi ro nếu tập sai kỹ thuật. Nhưng ông cũng nhấn mạnh: “Không vận động còn nguy hiểm hơn nhiều.”
Trường hợp của bác sĩ Walter Sahijdak, 62 tuổi, là minh chứng điển hình. Sau một lần nâng tạ thất bại, ông bị rách cơ nhưng không vì thế mà bỏ cuộc. “Ngồi bàn giấy khiến tôi mệt mỏi tinh thần. Nhưng mỗi lần đến phòng gym, tôi thấy mình sống lại.”
98 tuổi, vẫn nâng tạ và sống những “năm thưởng”
Cụ ông John Claassen – 98 tuổi là học viên cao tuổi nhất tại Greysteel. Dù dùng khung tập để đến gần thanh tạ, nhưng ông vẫn đều đặn tập luyện. Hai năm trước, ông được chẩn đoán mắc bệnh túi mật nghiêm trọng, có nguy cơ tử vong. Bác sĩ phẫu thuật cuối cùng đồng ý mổ vì thấy ông đủ sức khỏe nhờ tập tạ. “Sau ca mổ, mọi năm tháng tôi có được đều là phần thưởng,” ông chia sẻ.
Với ông Claassen, Greysteel không chỉ là nơi rèn luyện. Đó là nơi ông tìm thấy mục tiêu, sự kết nối, và cảm giác được là một phần trong cộng đồng. “Chúng tôi như anh em một nhà,” ông nói. “Bạn được tái sinh nhờ vào ý chí chung mà tất cả cùng hướng tới.”
shared via nytimes,
