Người Mỹ lớn tuổi đồng loạt bỏ thuốc giảm cân: Khi “thần dược” GLP-1 va chạm thực tế chi phí và tác dụng phụ
31/12/25
 |
| Ảnh: Dóra Kisteleki |
Nhiều năm liền, bà Mary Bucklew đều đặn bàn bạc với y tá về chuyện giảm cân. “Chúng tôi thử tập thể dục, mỗi ngày đi bộ 35 phút. Rồi thử đến hàng chục nghìn chế độ ăn kiêng khác nhau,” bà Bucklew, 75 tuổi, một người nghỉ hưu ngành giao thông công cộng tại bang Delaware, kể lại. Nhưng kết quả luôn giống nhau: giảm được vài cân rồi tăng trở lại.
Mọi thứ chỉ thay đổi vào năm 2023, khi chỉ số khối cơ thể (BMI) của bà vượt ngưỡng 40 – mức được xếp vào béo phì nghiêm trọng. Khi đó, y tá đề nghị bà thử một loại thuốc mới, với điều kiện bảo hiểm chấp nhận chi trả. Đó là Ozempic, loại thuốc thuộc nhóm GLP-1.
Medicare chỉ chi trả Ozempic cho bệnh tiểu đường type 2, không dành cho giảm cân. Giá thuốc lên tới hơn 1.000 USD/tháng nếu tự trả. Tuy nhiên, bất ngờ là gói Medicare Advantage của bà Bucklew vẫn đồng ý chi trả, với mức đồng chi trả chỉ 25 USD/tháng dù bà không mắc tiểu đường.
Sau khi dùng thuốc, cảm giác thèm pizza, pasta hay rượu vang đỏ gần như biến mất. Bà nói: “Thuốc làm thay đổi hoàn toàn thứ tôi muốn ăn.” Sáu tháng sau, bà giảm được hơn 11 kg. Bà ít mệt hơn, vận động nhiều hơn, đi bộ và đạp xe thường xuyên.
Rồi một thông báo đến từ công ty bảo hiểm: thuốc sẽ không còn được chi trả. Những cuộc gọi và thư từ của đội ngũ y tế, khẳng định Ozempic là cần thiết cho sức khỏe của bà, đều không có tác dụng. Không đủ khả năng tự chi trả, bà Bucklew buộc phải dừng thuốc.
Bà trở thành một phần trong làn sóng ngày càng lớn: người cao tuổi bắt đầu dùng GLP-1 và các thuốc tương tự – vốn được xem là bước ngoặt trong điều trị tiểu đường, béo phì và nhiều bệnh nghiêm trọng khác – nhưng rồi bỏ thuốc chỉ sau vài tháng.
Tỷ lệ bỏ thuốc cao đáng báo động
Hệ quả của việc ngừng thuốc thường rất rõ ràng: cân nặng tăng trở lại, cùng với sự mất đi của các lợi ích sức khỏe như hạ huyết áp, cải thiện cholesterol và chỉ số A1c – thước đo đường huyết trung bình dài hạn.
Semaglutide (Ozempic, Wegovy, Rybelsus), tirzepatide (Zepbound, Mounjaro) và các thuốc GLP-1 liên quan thường được miêu tả như “thần dược”. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã phê duyệt chúng cho nhiều chỉ định mới, từ bệnh thận, ngưng thở khi ngủ đến phòng ngừa nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Ông Timothy Anderson, nhà nghiên cứu dịch vụ y tế tại Đại học Pittsburgh, nhận định: “Chúng đang được nghiên cứu cho hầu như mọi mục đích có thể nghĩ ra.” Tuy nhiên, các thử nghiệm cho thấy thuốc không có tác dụng đối với sa sút trí tuệ.
Theo bác sĩ John Batsis, chuyên gia lão khoa và béo phì tại Đại học North Carolina, người trên 65 tuổi là nhóm mục tiêu quan trọng. Tỷ lệ béo phì ở nhóm này vào khoảng 40%. Tỷ lệ tiểu đường type 2 cũng tăng theo tuổi, lên gần 30% ở người trên 65 tuổi.
Thế nhưng, một nghiên cứu trên tạp chí JAMA Cardiology cho thấy khoảng 60% người Mỹ trên 65 tuổi mắc tiểu đường đã ngừng dùng semaglutide trong vòng một năm. Một nghiên cứu khác, theo dõi hơn 125.000 người thừa cân hoặc béo phì, phát hiện gần 47% người có tiểu đường và gần 65% người không có tiểu đường bỏ thuốc GLP-1 trong vòng 12 tháng.
Người trên 65 tuổi có khả năng bỏ thuốc cao hơn 20–30% so với nhóm trẻ, và ít có xu hướng quay lại điều trị.
Tác dụng phụ và nỗi lo mất cơ
Một phần nguyên nhân nằm ở tác dụng phụ. Khoảng 20% bệnh nhân gặp các vấn đề tiêu hóa như buồn nôn, nôn, đầy bụng và tiêu chảy.
Bà Linda Burghardt, 79 tuổi, bắt đầu dùng Wegovy với hy vọng giảm đau khớp gối và hông. Chỉ sau một tháng, bà phải chịu những cơn đau dạ dày kéo dài hàng giờ. Bà kể: “Tôi khóc trên sàn phòng tắm.” Bà dừng thuốc ngay lập tức.
Một mối lo khác, đặc biệt nghiêm trọng ở người cao tuổi, là mất khối cơ. Nhiều thử nghiệm cho thấy 35–45% trọng lượng giảm khi dùng GLP-1 không phải mỡ, mà là “khối nạc” – bao gồm cơ và xương.
Ông Bill Colbert, 78 tuổi, một người đam mê tái hiện các trận chiến trung cổ, cho biết sau khi dùng Mounjaro, ông giảm 8,2 kg trong hai tháng và kiểm soát tốt đường huyết. Nhưng sức cơ suy giảm rõ rệt khiến ông không còn đủ thể lực cho sở thích kéo dài 50 năm. Ông quyết định ngừng thuốc.
Bác sĩ Zhenqi Liu, Đại học Virginia, nói: “Ở người lớn tuổi, chúng ta vốn đã giảm cơ theo thời gian. Với thuốc GLP-1, quá trình này diễn ra nhanh hơn nhiều.”
Mất cơ làm tăng nguy cơ suy yếu, té ngã và gãy xương, buộc bác sĩ phải khuyến nghị tập luyện sức mạnh và bổ sung đủ protein khi dùng thuốc.
Chi phí: Rào cản lớn nhất
Ngoài tác dụng phụ, chi phí là nguyên nhân then chốt. Một nghiên cứu của Cleveland Clinic cho thấy gần một nửa số bệnh nhân ngừng dùng semaglutide hoặc tirzepatide vì giá thuốc hoặc vấn đề bảo hiểm.
Chính quyền Tổng thống Biden đã áp trần chi phí tự trả thuốc theo Medicare (2.100 USD vào năm 2026) và cho phép đàm phán giá với các hãng dược. Ozempic, Wegovy và Rybelsus sẽ được áp dụng mức giá mới từ năm 2027, khi chi phí tự trả hằng tháng dự kiến giảm xuống khoảng 68,5 USD.
Ngoài ra, các thỏa thuận gần đây giữa chính quyền Trump và các hãng Eli Lilly, Novo Nordisk có thể tiếp tục kéo giá xuống thấp hơn.
Câu hỏi lớn là liệu Medicare có sửa đổi quy định từ năm 2003, vốn cấm chi trả thuốc giảm cân. Bà Stacie Dusetzina, chuyên gia chính sách y tế tại Đại học Vanderbilt, nhận định: “Đây là một chính sách lỗi thời.” Chính quyền Trump đã phát tín hiệu mở rộng chi trả GLP-1 cho béo phì, có thể sớm từ mùa xuân năm nay, nhưng chi tiết vẫn chưa rõ ràng.
Bài toán y tế – tài chính chưa có lời giải
Nhiều bác sĩ cho rằng Medicare nên chi trả thuốc chống béo phì. Ông Ezekiel Emanuel nói: “Mỹ vẫn nghĩ tiểu đường là bệnh, còn béo phì là vấn đề cá nhân. Sai. Béo phì là một bệnh, làm giảm tuổi thọ và hủy hoại sức khỏe.”
Tuy nhiên, mở rộng chi trả đồng nghĩa với áp lực lớn lên ngân sách và phí bảo hiểm. Với người cao tuổi – nhóm ít được đại diện trong các thử nghiệm lâm sàng – vẫn còn nhiều câu hỏi: có thể dùng liều duy trì thấp hơn không? Giãn cách liều dùng? Kết hợp vật lý trị liệu và dinh dưỡng để hạn chế mất cơ?
Bà Bucklew hiện đủ điều kiện dùng Zepbound nhờ chẩn đoán ngưng thở khi ngủ, với mức đồng chi trả 50 USD/tháng. Sau ba tháng, bà chưa giảm cân. Nhưng bà vẫn quyết định tiếp tục: “Tôi sẽ kiên trì và cho nó thêm cơ hội.”
Câu chuyện của bà Bucklew phản ánh một thực tế đang dần hiện rõ: GLP-1 có thể thay đổi cuộc chơi y tế, nhưng với người cao tuổi, lợi ích y học, khả năng chi trả và rủi ro dài hạn vẫn là một phép toán chưa dễ cân bằng.
shared via nytimes,
