Cơn đau đầu từ cà phê và nước cam: Khi mức thuế 50% đe dọa hàng hóa từ Brazil
14/07/25
Ly cà phê sáng hay ly nước cam mát lạnh – những món đồ uống tưởng chừng quen thuộc mỗi ngày – sắp tới có thể trở thành mặt hàng xa xỉ đối với nhiều người tiêu dùng Mỹ, nếu chính sách thuế quan mới của Trump đối với Brazil được thực thi vào tháng tới. Với kế hoạch áp mức thuế nhập khẩu lên tới 50% tất cả hàng hóa từ quốc gia Nam Mỹ này, giới doanh nghiệp và người tiêu dùng đều đang lo lắng về làn sóng tăng giá mạnh và những xáo trộn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Áp lực kép lên ngành cà phê
Brazil hiện là nhà xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới, đóng góp hơn 8,1 triệu bao cà phê (mỗi bao 60kg) cho thị trường Mỹ chỉ trong năm ngoái. Trong khi đó, Mỹ lại nhập khẩu tới 99% lượng cà phê tiêu thụ, phần lớn đến từ Nam Mỹ, châu Phi và châu Á. Trong bối cảnh giá cà phê toàn cầu đã leo thang mạnh do hạn hán kéo dài ở cả Brazil lẫn Việt Nam – hai cường quốc cà phê – chính sách thuế 50% của Trump được đánh giá là "đổ thêm dầu vào lửa".
Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, đến cuối tháng 5, giá trung bình cho mỗi pound (0,45kg) cà phê rang xay tại Mỹ đã tăng lên 7,93 USD – cú nhảy vọt từ mức 5,99 USD cùng kỳ năm ngoái. Nếu mức thuế mới được áp dụng, các chuyên gia dự đoán giá cà phê bán lẻ sẽ tăng thêm 25 xu mỗi ly chỉ sau ba tháng – ảnh hưởng trực tiếp và rõ ràng tới cả người tiêu dùng lẫn các doanh nghiệp F&B.
“Chúng ta sẽ chứng kiến sự tái cấu trúc mạnh mẽ trong dòng chảy cà phê toàn cầu, đặc biệt từ Brazil sang các khu vực khác,” ông Guilherme Morya, chuyên gia phân tích cà phê tại ngân hàng Rabobank (São Paulo), nhận định. Ông cho biết các nhà cung cấp Brazil đang cố nín thở chờ đợi xem liệu có giải pháp đàm phán nào giúp họ né tránh viễn cảnh mất thị trường Mỹ.
Tác động lên các ông lớn và chuỗi cung ứng
Với các chuỗi lớn như Starbucks, mặc dù họ ký hợp đồng thu mua cà phê từ nhiều nước khác nhau với thời hạn dài, việc tăng thuế đột ngột vẫn tạo ra biến động không nhỏ. Ông Ryan Cummings, Chánh văn phòng Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Stanford, cho biết dù các doanh nghiệp lớn có thể tạm thời tránh cú sốc giá, nhưng về lâu dài, việc điều chỉnh chuỗi cung ứng để né Brazil sẽ gây ra sự hỗn loạn lớn.
“Chiến lược thuế kiểu 'đập chuột chũi' (Whac-a-Mole) của Trump khiến các nhà sản xuất cà phê bị đặt trong trạng thái bất định liên tục,” ông Cummings cảnh báo.
Chuyển hướng sang các thị trường khác như Việt Nam – nước xuất khẩu robusta lớn thứ hai thế giới – cũng không hẳn là giải pháp bền vững. Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng sản lượng giảm sút và phần lớn là robusta – loại cà phê có vị đắng hơn và chất lượng thấp hơn arabica mà Brazil vốn nổi tiếng.
Theo ông David Gantz, chuyên gia kinh tế tại Viện Chính sách Công Baker thuộc Đại học Rice, các nhà cung cấp khác khó có thể thay thế hoàn toàn Brazil trong ngắn và trung hạn. “Một số lô hàng từ Brazil sẽ ngừng hoàn toàn. Những lô còn lại sẽ tiếp tục, nhưng người tiêu dùng Mỹ chắc chắn phải trả giá cao hơn,” ông nói.
Mỹ không thể tự cung tự cấp
Mỹ sản xuất rất ít cà phê – chỉ 11.462 tấn vào năm 2024, phần lớn đến từ Hawaii, tiểu bang có chi phí lao động, nước và năng lượng cao hơn nhiều so với các nước xuất khẩu lớn. Cà phê Hawaii cũng thường là hàng đặc sản và có giá cao gấp 2–3 lần so với cà phê nhập khẩu chất lượng cao. “Chúng tôi không thể trồng đủ cà phê cho thị trường Mỹ,” ông Shawn Steiman, chủ sở hữu Công ty tư vấn Coffea tại Honolulu, thừa nhận.
Như vậy, khi chi phí đầu vào leo thang, phần lớn người tiêu dùng sẽ buộc phải chi thêm tiền cho ly cà phê sáng – hoặc lựa chọn chuyển sang loại cà phê rẻ hơn, thậm chí chuyển sang uống trà hay nước tăng lực để thỏa cơn thèm caffeine.
Không chỉ là cà phê: Nước cam cũng bị ảnh hưởng
Không dừng lại ở cà phê, chính sách thuế còn đe dọa một loại đồ uống quen thuộc khác: nước cam. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ, khoảng 90% nước cam tươi và 55% nước cam đông lạnh nhập khẩu của Mỹ đến từ Brazil. Ngoài ra, Brazil còn xuất khẩu lượng lớn bã cam cô đặc – nguyên liệu chính cho nước cam chế biến.
Trong khi đó, Florida – bang cung cấp sản lượng cam chủ lực của Mỹ – đang phải đối mặt với dịch bệnh trên cây có múi, khiến sản lượng không thể tăng để bù đắp thiếu hụt nếu nguồn hàng Brazil bị cắt giảm. “Người tiêu dùng uống nước cam sẽ chịu tác động rất lớn,” ông Gantz khẳng định.
Tín hiệu đáng lo ngại với doanh nghiệp
Đối với giới doanh nhân, đặc biệt trong lĩnh vực F&B, FMCG, chuỗi cung ứng và logistics, tác động từ mức thuế 50% không chỉ là câu chuyện tăng chi phí, mà còn là bài toán sống còn về chiến lược nguồn cung và quản trị rủi ro.
Không ai mong muốn rơi vào “thế bị động” khi một trong những nguồn nguyên liệu cốt lõi – từ cà phê đến nước cam – trở nên đắt đỏ, khan hiếm và khó kiểm soát về chất lượng. Trong bối cảnh lạm phát vẫn là mối lo chung toàn cầu, bất kỳ cú sốc giá nào cũng có thể lan nhanh tới người tiêu dùng cuối cùng và làm xáo trộn toàn bộ chuỗi giá trị.
shared via nytimes,
