Mùa xoài Ấn Độ và cuộc chiến kinh doanh khốc liệt tại New Jersey
25/06/25
Cuộc đua giành từng thùng xoài
Một buổi trưa oi ả tại kho hàng sân bay Newark, New Jersey. Yakin Shah – chủ cửa hàng tiện lợi kiêm “ông trùm xoài” mùa vụ – đi lại không ngừng bên ngoài bãi đỗ, mắt dán chặt vào màn hình điện thoại. Ông chờ tin 800 thùng xoài từ Pune (Ấn Độ) quá cảnh qua Dubai, đã về đến Mỹ và chờ thông quan.
Nhưng khi thùng hàng cuối cùng đến nơi, đó là một “cú sốc”: xoài không được bảo quản lạnh, hộp bị ngấm ẩm, trái bị dập nát, hư hỏng – đặc biệt là các giống cao cấp như Kesar từ Gujarat và Alphonso từ Maharashtra. Mùi thơm ngọt lịm trộn lẫn với mùi cao su nóng, báo hiệu không chỉ sự “đắt giá” của loại trái cây này mà cả rủi ro kinh doanh rất cao.
Biên lợi nhuận mong manh và đối thủ không khoan nhượng
Xoài Ấn Độ chỉ có thể nhập khẩu vào Mỹ trong một khoảng thời gian rất ngắn – từ tháng 4 đến cuối tháng 6. Quả xoài dễ hỏng, khách hàng lại cực kỳ khó tính. Biên lợi nhuận thì chỉ khoảng 2–3 USD một thùng – nếu may mắn. Nhưng cuộc đua vẫn diễn ra gay gắt tại New Jersey – nơi tập trung cộng đồng người Ấn lớn nhất nước Mỹ và hàng chục “nhà nhập khẩu nghiệp dư” sẵn sàng lao vào cuộc chơi.
Cách đây một thập kỷ, chỉ có vài đơn vị tham gia. Giờ đây, theo Shrungi Panchel – đồng sáng lập Dil Mango More – ai cũng có thể mở công ty nhập khẩu xoài miễn là có LLC. Cuộc chơi trở thành "cạnh tranh sát phạt", theo lời Arjun Jadeja – người điều hành A1 Mangoes ngoài giờ quản lý nhà máy sản xuất.
Các chiêu trò cạnh tranh bao gồm: phá giá vào phút chót, nói xấu đối thủ, “gắn mác sai vùng trồng” để nâng giá trị. Giá xoài Ấn nhập khẩu cao gấp 3–5 lần xoài Mexico – từ 30–50 USD một thùng – nhưng khách vẫn sẵn sàng chi tiền vì hương vị gợi ký ức quê nhà.
“Yêu xoài hơn yêu lợi nhuận”
“Chúng tôi làm điều này vì tình yêu dành cho xoài,” ông Shah chia sẻ. Trong cả mùa, ông bán khoảng 10.000 thùng nhưng lợi nhuận không đáng kể.
Tại Mỹ, phần lớn xoài nhập khẩu đến từ Mexico – giá rẻ hơn, dễ bảo quản hơn. Nhưng xoài Ấn – đặc biệt là các giống như Alphonso, Kesar hay Dasheri – có vị ngọt đặc trưng và hương thơm không thể nhầm lẫn. Với người Ấn ở hải ngoại, đây là “hương vị tuổi thơ”.
Kaushal Khakkar – CEO Kay Bee Exports, đơn vị xuất khẩu xoài lớn nhất từ Ấn Độ sang Mỹ – nhận định: “Đây không phải là quyết định tiêu dùng hợp lý. Mua xoài Ấn là mua cảm xúc.”
Dipan Anarkat – quản lý CNTT tại New Jersey – ví xoài Ấn như xe BMW, còn xoài nước ngoài chỉ là Honda Accord. Apoorva Reed – kỹ sư phần mềm – cho biết mình từng bỏ ra 300–400 USD chỉ để mua xoài Dasheri, vì nhớ cây xoài ở nhà ông bà ngoại.
Từ cấm vận đến xuất khẩu hàng trăm tấn
Trước năm 2006, Mỹ cấm nhập xoài Ấn vì lo ngại côn trùng gây hại. Chính quyền Tổng thống George W. Bush dỡ bỏ lệnh cấm, cho phép nhập xoài chiếu xạ – mở ra cơ hội lớn cho ngành xuất khẩu trái cây của Ấn Độ.
Bhaskar Savani – người điều hành Savani Farms và chuỗi phòng khám nha khoa – là một trong những người đầu tiên tận dụng cơ hội này. Ông nhập khoảng 50–60 tấn xoài mỗi mùa về New Jersey và các bang lân cận. “Có rất nhiều ‘cá mập’ trong ngành,” ông nói, “nhưng miễn là xoài đến được với khách hàng, tôi không phiền.”
Ông Savani từng bị cáo buộc gian lận Medicaid và thị thực lao động – vụ án vẫn đang chờ xét xử. Tuy nhiên, ông khẳng định Savani Farms không liên quan đến các hoạt động nha khoa và sẽ tiếp tục kinh doanh xoài dù “có chuyện gì xảy ra”.
Chuỗi cung ứng “hậu trường”: gara, xe đẩy và ánh đèn huỳnh quang
Bhavik Mehta – chuyên gia công nghệ thông tin – dành thời gian ngoài giờ để vận hành kho xoài tại… gara nhà mình ở Edison, New Jersey. Khách đến lấy hàng gần như 24/7. Anh từng cố tiếp cận các chuỗi lớn như Costco, nhưng bị từ chối vì giá cao và thời hạn sử dụng ngắn.
Ngay cả bán cho siêu thị Ấn Độ cũng không dễ. Họ không cam kết với nhà cung cấp nào, ép giá và thậm chí bắt nhập khẩu hoàn tiền nếu chỉ một quả xoài hỏng – điều không áp dụng với bất kỳ loại trái cây nào khác. Nhiều siêu thị từ chối tự nhập hàng vì “không muốn gánh rủi ro đổi trả”.
Patel Brothers – chuỗi siêu thị lớn với 60 chi nhánh – bán khoảng 2.000 thùng xoài Ấn mỗi năm, nhưng gần như không có lãi. Theo Margi Patel – quản lý tại một số cửa hàng – xoài chỉ là sản phẩm “mồi câu” để kéo khách đến mua các mặt hàng có lãi cao hơn.
Liên kết thất bại và hy vọng bị trì hoãn
Một số nhà nhập khẩu từng đề xuất hợp tác. Shyam Kabaria – đồng nghiệp của Mehta – từng mời A1 Mangoes hợp tác để chia sẻ khu vực phân phối. Tuy nhiên, phía đối tác cho rằng họ “muốn chiếm thị phần”, và thương lượng thất bại.
Vì quá mệt mỏi với thị trường cạnh tranh gay gắt, ông Kabaria quyết định rút khỏi ngành. “Trước đây, ai cũng là bạn bè. Giờ thì không còn nữa.”
Ông Shah mong muốn lập một “liên minh xoài” tại New Jersey, đặt mức giá sàn cho toàn bộ thị trường để tránh việc phá giá tràn lan. Theo ông, cạnh tranh khốc liệt không chỉ ảnh hưởng đến người bán tại Mỹ mà còn gây thiệt hại cho nông dân tại Ấn Độ – những người bán xoài với giá quá thấp so với công sức bỏ ra.
Trong lúc chưa có tổ chức chính thức, gia đình ông Shah là “liên minh vận hành” hiệu quả nhất: vợ ông – bà Anuja Shah, giám đốc tại Goldman Sachs – cùng con trai 4 tuổi và họ hàng thay phiên nhau phụ trách vận chuyển và giao hàng.
“Trong lô hàng đầu tiên mỗi mùa, con trai tôi và tôi đều đến sân bay chỉ để… ngửi xoài,” bà Anuja kể.
Chặng cuối của hành trình: siêu thị nhỏ, không biển quảng cáo
Tại sân bay Newark, gia đình ông Shah chuyển hàng dưới nắng gắt, rồi thuê xe tải giao đến các siêu thị địa phương. Điểm dừng đầu tiên là Subzi Mandi ở Parsipanny, nơi hàng chục thùng xoài được đẩy vào bằng xe đẩy, đặt trực tiếp dưới ánh đèn huỳnh quang.
Không có biển quảng cáo rực rỡ, không kệ trưng bày. Chỉ là vài tờ giấy nhỏ dán trên cửa kính báo giá – nhưng người mua thì luôn sẵn sàng. “Chúng sẽ hết veo chỉ trong vài ngày,” một thu ngân nói.
shared via nytimes,
