Khởi nghiệp trong thời bão thuế: Doanh nhân bánh mì Mỹ vật lộn vì chính sách thương mại
11/07/25
Từ bếp bánh thủ công đến giấc mơ công nghiệp
Erik Fabian, doanh nhân 49 tuổi tại Asheville, Bắc Carolina, từng tin rằng sản phẩm mới của mình – DoughBed, thiết bị giữ nhiệt lý tưởng cho quá trình lên men bánh sourdough – đã có thể có mặt trong các gian bếp Mỹ từ mùa xuân năm nay. Nhưng thực tế, lô hàng đầu tiên vẫn đang lênh đênh trên biển, trên một tàu container từ Trung Quốc tới cảng Houston, trễ ba tháng so với kế hoạch.
Khởi nghiệp của ông – Sourhouse – hiện không còn tập trung vào phát triển sản phẩm hay mở rộng thị trường. Mọi tâm trí của ông đang bị chiếm trọn bởi nỗi lo về sự tồn tại: xoay sở tài chính, tìm tín dụng, trì hoãn marketing, và gồng mình đối phó với một tương lai bất định.
Nguyên nhân sâu xa đến từ những biến động khó lường của cuộc chiến thương mại do Tổng thống Donald Trump khởi xướng. Những lần thay đổi thuế suất chóng mặt – tăng rồi lại giảm, rồi lại thay đổi – khiến tính toán chi phí sản xuất trở thành một trò chơi rủi ro. Với hàng triệu chủ doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, lựa chọn giờ đây là: chấp nhận mức thuế cao, hoặc chờ đợi hy vọng... và tổn thất doanh thu.
Lựa chọn tạm hoãn và cái giá phải trả
Tháng 4/2025, khi chuẩn bị chuyển hàng, ông Fabian đối mặt với mức thuế nhập khẩu từ Trung Quốc lên tới 145% – mức không thể chịu được. Ông quyết định chờ đợi. Đến cuối tháng 5, khi thuế giảm còn 30%, ông mới cho tàu rời cảng. Nhưng quyết định này lại đẩy thời điểm ra mắt sản phẩm từ mùa xuân – thời điểm lý tưởng cho thiết bị làm bánh – sang mùa hè, thời điểm người tiêu dùng ít bật lò nướng nhất.
Chiến dịch marketing bị lùi sang mùa thu. Trong khi đó, các đơn đặt hàng từ Kickstarter – nền tảng gọi vốn cộng đồng đã giúp ông huy động vốn ban đầu – vẫn phải được giao đúng hạn. Những khách hàng đầy kỳ vọng tìm đến website, chỉ để thấy dòng chữ: “Đã bán hết.” Điều này tạo ra hiệu ứng ngược, làm giảm hứng thú và niềm tin từ thị trường.
“Chúng tôi đang mất đà,” ông Fabian chia sẻ. “Ông đã dành hơn một năm để chuẩn bị cho thời điểm ra mắt này. Và thời điểm đó... ông không thể tạo lại được lần nữa.”
150.000 USD và câu hỏi về tương lai
Đến một buổi sáng gần đây, ông Fabian vẫn đang đau đầu tìm cách xoay xở 150.000 USD để trả thuế nhập khẩu cho các lô hàng từ nay đến mùa thu. Ông cũng không rõ mục đích thực sự của các mức thuế này. Gần như toàn bộ linh kiện ông đặt từ Trung Quốc không thể tìm được ở Mỹ – hoặc nếu có thì chi phí cao gấp 3–4 lần.
Sự gián đoạn về kế hoạch sản xuất đã đẩy doanh nghiệp vào thế bí. “Thay vì nghĩ đến những cải tiến mới như làm thìa, thiết bị báo hiệu hay khay nướng, tôi lại phải ngồi nghĩ về Trump,” ông than. “Tôi bị buộc phải theo những thay đổi thất thường của ông ấy.”
Khởi đầu từ đại dịch
Trước khi sáng lập Sourhouse, ông Fabian từng làm tiếp thị tại Moleskine, thương hiệu sổ tay cao cấp. Nhưng khi đại dịch Covid-19 bùng phát, ông trở thành ông bố nội trợ, chăm hai con nhỏ tại nhà cha mẹ vợ ở Jacksonville, Florida. Trong thời điểm đó, ông nảy ra ý tưởng kinh doanh mới: tận dụng cơn sốt làm bánh tại gia.
Là người đam mê bánh sourdough, ông hiểu rõ nỗi khổ của những người mới bắt đầu: nuôi men starter không ổn định vì nhiệt độ phòng quá thấp. Ông bắt đầu thử nghiệm chế tạo thiết bị giữ nhiệt ổn định từ 75–82°F (khoảng 24–28°C) – mức lý tưởng cho vi sinh vật trong starter phát triển.
Với sự hỗ trợ của bạn thân là nhà thiết kế công nghiệp Jennifer Yoko Olson ở Brooklyn, họ tạo ra sản phẩm đầu tay – Goldie – thiết bị sưởi cho hũ men. Sau nhiều đêm thức trắng, họ ra mắt nguyên mẫu đầu tiên vào tháng 5/2022.
Gia đình ông khi đó đã chuyển về Asheville, Bắc Carolina. Nhờ kinh nghiệm của vợ – một cựu nhân viên của Kickstarter – họ tổ chức chiến dịch gây quỹ. Kết quả vượt mong đợi: hơn 100.000 USD từ Kickstarter, và thêm 30.000 USD từ nền tảng Indiegogo, đủ để sản xuất lô hàng đầu tiên.
Dây chuyền sản xuất phụ thuộc Trung Quốc
Để hiện thực hóa ý tưởng, họ hợp tác với Platform88, mạng lưới các nhà máy Trung Quốc chuyên làm hàng cho startup. Đây là hệ sinh thái được sáng lập bởi Jacob Rothman, doanh nhân Mỹ sống tại Thượng Hải với hơn 20 năm kinh nghiệm sản xuất hàng tiêu dùng.
Sản phẩm Goldie được chuyển đến tay người dùng cuối năm 2022. Sang giữa năm 2023, đội ngũ bắt tay vào phát triển DoughBed.
Fabian từng cố gắng tìm nhà sản xuất thủy tinh và vải muslin trong nước để làm hũ đựng starter và “chăn bánh” (bread blankets). Nhưng mọi phương án đều đắt gấp 4 lần so với Trung Quốc. Với ngân sách startup, sản xuất tại Mỹ là điều bất khả thi.
Trong khi các tập đoàn như Apple hay Walmart đang chuyển một phần sản xuất sang Ấn Độ hay Mexico để giảm rủi ro địa chính trị, các doanh nghiệp nhỏ lại không có khả năng như vậy. Họ vẫn phải dựa vào các nhà máy đối tác tại Trung Quốc – như trường hợp của Sourhouse.
Mặc dù Rothman đã mở rộng mạng lưới sang Ấn Độ và Campuchia, những nước này hiện chưa đủ năng lực sản xuất các linh kiện điện tử tinh vi mà sản phẩm của Sourhouse đòi hỏi. Điều này buộc ông Fabian tiếp tục phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ Trung Quốc.
Sự thiếu hụt chính sách nhất quán
Với bối cảnh trên, nhiều chuyên gia cho rằng chiến lược ép chuỗi sản xuất quay lại Mỹ là ảo tưởng, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ.
“Không thể tái thiết ngành sản xuất tại Mỹ trong một sớm một chiều,” theo Susan Helper, chuyên gia chuỗi cung ứng tại Đại học Case Western Reserve, từng cố vấn kinh tế cho chính quyền Biden và Obama. “Các mức thuế thay đổi liên tục không tạo ra được môi trường ổn định để đầu tư dài hạn.”
Chính sự bất ổn đó khiến các doanh nghiệp như Sourhouse rơi vào trạng thái sống còn. Gần đây, Fabian tham dự một sự kiện tại Bắc Carolina với Kelly Loeffler, cựu Thượng nghị sĩ Cộng hòa và hiện là lãnh đạo Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ Mỹ (SBA). Ông trình bày tình trạng của mình và hỏi liệu có thể được miễn giảm thuế.
Bà Loeffler lắng nghe nhưng không đưa ra giải pháp cụ thể. Thay vào đó, bà chỉ ông đến danh sách nhà cung ứng nội địa của SBA – những lựa chọn mà ông Fabian đã từng khảo sát và loại bỏ vì giá cả không phù hợp.
Theo người phát ngôn của SBA, bà Maggie Clemmons, chính quyền Trump “đang triển khai các biện pháp mang tính lịch sử để đưa sản xuất về lại nước Mỹ”, bao gồm các ưu đãi trong đạo luật công nghiệp vừa được Quốc hội thông qua. Bà nhấn mạnh: “Chúng tôi tiếp tục khuyến khích các doanh nghiệp tìm kiếm đối tác thay thế Trung Quốc.”
Nguy cơ sụp đổ mô hình
Để đối phó chi phí tăng vọt vì thuế, Fabian buộc phải tăng giá sản phẩm 30% trên toàn bộ danh mục. Tuy nhiên, ông lo ngại khách hàng sẽ không chấp nhận. Nếu Trump tái đắc cử và tiếp tục tăng thuế với hàng Trung Quốc, điều này có thể buộc ông khai tử luôn sản phẩm DoughBed.
“Cả mô hình kinh doanh của chúng tôi đang bị đe dọa,” Fabian nói. “Có thể DoughBed sẽ không sống sót qua năm nay, vì chi phí bán ra quá cao.”
shared via nytimes,
