Ván cược thuế quan của Trump và nguy cơ rạn nứt quan hệ Mỹ – Ấn
07/08/25
 |
| Tổng thống Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Nhà Trắng vào tháng 2. Ảnh: Eric Lee/The New York Times |
Mục tiêu lớn: Nga, thương mại và một cái giá chiến lược
Tổng thống Donald Trump đang đặt cược lớn vào cam kết "chấm dứt chiến tranh Ukraine trong 24 giờ", và động thái mới nhất để thực hiện lời hứa ấy là đòn trừng phạt nhằm vào Ấn Độ – quốc gia đông dân nhất thế giới và là đối tác chiến lược ngày càng quan trọng của Mỹ ở châu Á.
Hôm thứ Tư, Trump tuyên bố tăng gấp đôi thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ Ấn Độ, lên mức 50%, với lý do nước này kiên quyết không ngừng mua dầu từ Nga. Theo ông, việc mua dầu Nga giúp Moscow tài trợ chiến tranh Ukraine – một hành động mà Washington muốn ngăn chặn. Đáp lại, New Delhi chỉ trích các mức thuế này là “không công bằng, vô lý và không thể chấp nhận được”, đồng thời chỉ ra rằng nhiều quốc gia khác cũng mua dầu Nga mà không hề bị trừng phạt.
Đòn trừng phạt này không chỉ mang tính kinh tế, mà còn là phép thử với mối quan hệ Mỹ - Ấn vốn đang phát triển trên nền tảng lợi ích chung và cùng lo ngại về ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc.
Liên minh đang bị đe dọa
Ấn Độ và Mỹ, hai nền dân chủ lớn nhất thế giới, đã xây dựng mối quan hệ thân thiện nhưng không quá gắn bó. Những năm gần đây, hai bên xích lại gần nhau vì lo ngại chung về Trung Quốc, sự hội nhập kinh tế và hợp tác an ninh. Tuy nhiên, bước đi cứng rắn của Trump có nguy cơ làm xói mòn nền tảng đó.
Ông Atul Keshap, cựu ngoại giao Mỹ và Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Ấn, nhận định: “Chúng ta sẽ mạnh hơn khi ở cùng nhau. Mối quan hệ này đã mang lại lợi ích kinh tế và chiến lược to lớn suốt 25 năm qua – đáng để bảo vệ”.
Ấn Độ là thành viên chủ chốt của liên minh “Bộ Tứ” (Quad) cùng với Mỹ, Nhật Bản và Úc – cấu trúc ngoại giao nhằm kiềm chế ảnh hưởng của Bắc Kinh ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. New Delhi dự kiến tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Quad trong năm nay, với kỳ vọng Trump sẽ tham dự. Sau động thái áp thuế, sự tham gia của ông hiện vẫn chưa rõ ràng.
Cái giá với New Delhi
Đối với Thủ tướng Narendra Modi, quyết định của Trump là một thách thức chính trị và kinh tế nan giải. Nga hiện cung cấp tới 45% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ. Nếu ngừng mua dầu Nga, nền kinh tế Ấn sẽ chịu cú sốc lớn vì giá năng lượng leo thang, gây tổn thất với cử tri và doanh nghiệp trong nước.
Nhưng nếu tiếp tục mua dầu Nga và đối mặt với thuế quan của Mỹ, tác động kinh tế còn nghiêm trọng hơn. Viện Nghiên cứu Thương mại Toàn cầu (Global Trade Research Initiative) cảnh báo, xuất khẩu từ Ấn Độ sang Mỹ – hiện vượt 86 tỷ USD/năm – có thể giảm một nửa. Với tỷ trọng gần 20% GDP đến từ xuất khẩu, và Mỹ là đối tác thương mại lớn nhất, cú đánh từ Washington sẽ khiến nền kinh tế Ấn Độ rung chuyển.
Hơn nữa, Ấn Độ cũng coi trọng sự hậu thuẫn từ Mỹ trong tham vọng trở thành cường quốc toàn cầu. Ông Modi từng ca ngợi Trump là “người bạn chân thành” và tích cực thắt chặt quan hệ trong nhiệm kỳ đầu tiên. Tuy nhiên, cũng như nhiều đồng minh khác của Mỹ, New Delhi đang nhận ra rằng tình bạn có thể dễ dàng nhường chỗ cho ưu tiên chính trị nội địa của Trump.
Những bất đồng âm ỉ và nguy cơ đổ vỡ
Sự kiên định của Trump không chỉ giới hạn ở dầu mỏ. Dù đã đạt được các thỏa thuận thương mại với Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu trong những tuần gần đây, nhưng đàm phán với Ấn Độ vẫn bế tắc. New Delhi từ chối nhượng bộ trong các lĩnh vực nhạy cảm như nông nghiệp và sản phẩm từ sữa – những vấn đề quan trọng về mặt chính trị trong nước.
Thêm vào đó, Ấn Độ từng công khai bác bỏ tuyên bố của Trump rằng ông đã đứng ra làm trung gian hòa giải giữa Ấn Độ và Pakistan sau một cuộc đụng độ kéo dài bốn ngày vào tháng 5. Ấn Độ nhấn mạnh lệnh ngừng bắn là kết quả của đàm phán song phương, không có vai trò của Mỹ.
Phép thử giới hạn của chính sách trừng phạt
Hiện chưa rõ mức thuế mới có thực sự được thực thi. Trong sắc lệnh hôm thứ Tư, Trump nói thuế sẽ có hiệu lực trong vòng một tháng, nhưng có thể điều chỉnh nếu “tình hình thay đổi”. Lệnh này cũng đề cập đến khả năng xem xét hành vi mua dầu Nga của các quốc gia khác.
Tuy nhiên, đến nay chưa có dấu hiệu nào cho thấy Trump sẽ áp dụng cách tiếp cận tương tự với Trung Quốc – quốc gia mua nhiều dầu Nga nhất. Mỹ và Trung Quốc hiện đang trong quá trình đàm phán thương mại nhạy cảm, sau những đợt áp thuế trả đũa từng khiến kinh tế toàn cầu chao đảo.
Với Ấn Độ, nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh nhất thế giới, việc bị đặt ra ngoài danh sách ưu tiên có thể là một đòn giáng cả về tâm lý và chiến lược. Trump vẫn tập trung vào các mục tiêu lớn: một thỏa thuận với Trung Quốc, duy trì áp lực với Nga, và có thể là một hội nghị thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo Nga và Ukraine.
Mỹ được gì, mất gì?
Khó có thể định lượng chính xác Mỹ sẽ mất bao nhiêu nếu quan hệ với Ấn Độ nguội lạnh. Nhưng rõ ràng, Ấn Độ là đối trọng quan trọng với Trung Quốc tại châu Á, là thị trường tiềm năng cho nhiều tập đoàn Mỹ, trong đó có Apple – hãng đã chuyển một phần sản xuất từ Trung Quốc sang Ấn Độ.
Ông Ajay Srivastava, cựu quan chức thương mại tại Viện Nghiên cứu Thương mại Toàn cầu, nhận định: “Hành động này của Mỹ sẽ buộc Ấn Độ xem xét lại định hướng chiến lược, và có thể xích lại gần Nga, Trung Quốc cùng các nước khác”.
Nếu điều đó xảy ra, Washington có thể mất đi một đối tác quan trọng, không chỉ trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc mà còn trong thế trận địa chính trị toàn cầu đang ngày càng bất ổn.
shared via nytimes,
