Trump không đánh thuế chip Đài Loan, nhưng áp lực vẫn đè nặng
26/07/25
 |
| Các loại chip tiên tiến như chip được sản xuất tại Công ty Sản xuất Bán dẫn Đài Loan là một trong những mặt hàng xuất khẩu chính của Đài Loan. Nguồn: Lam Yik Fei/ The New York Times |
Trong khi giới chức Đài Bắc vừa tỉnh giấc với tin Tổng thống Donald Trump áp thuế 32% lên hàng xuất khẩu của Đài Loan sang Mỹ, một mặt hàng trọng yếu đã may mắn thoát nạn: chất bán dẫn (chip).
Nhưng không ai ở Đài Loan dám thở phào.
Dù được miễn thuế, ngành bán dẫn Đài Loan – vốn là trung tâm không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu – giờ đối mặt với một loại áp lực khác, tinh vi hơn: sức ép đầu tư sâu hơn vào nước Mỹ.
Một ngành, hai vai: vũ khí thương mại và con tin địa chính trị
Chất bán dẫn là trụ cột xuất khẩu của Đài Loan. TSMC – nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới – đóng vai trò không chỉ kinh tế, mà còn địa chính trị: là “lá chắn silicon” giúp Đài Bắc giữ được vị thế chiến lược giữa hai siêu cường Mỹ - Trung.
Tuy nhiên, từ nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã không che giấu sự khó chịu: ông cho rằng Đài Loan “giành thế thống trị bất công trong ngành chip” và chi quá ít cho phòng vệ, dù phụ thuộc vào Mỹ về an ninh. Việc không áp thuế chip lần này không phải vì ông thay đổi quan điểm, mà vì… chưa tới lúc.
Chuỗi cung ứng chip toàn cầu quá phức tạp để đánh thuế ngay lập tức. Chip do TSMC sản xuất tại Arizona cũng phải rời Mỹ để đóng gói tại Malaysia hay Mexico, trước khi quay lại dưới dạng iPhone hoặc máy chủ AI.
“Đánh thuế chip khác hẳn đánh thuế thép,” Martin Chorzempa từ Viện Peterson nhận định. “Vấn đề nằm ở tính liên kết toàn cầu và mức độ chuyên môn hóa cực cao.”
Miễn thuế nhưng không miễn áp lực
TSMC hiện cam kết đầu tư 100 tỷ USD vào Mỹ, chủ yếu để mở rộng hoạt động tại Arizona – kế hoạch đã được khởi xướng dưới thời Trump, và được tăng tốc nhờ khoản hỗ trợ tài chính lớn dưới thời Biden.
Tuần này, khi công bố gói thuế mới, Trump đã khen ngợi TSMC vì đã đầu tư vào Mỹ. Thông điệp ngầm rõ ràng: hãy làm nhiều hơn nữa.
Bên cạnh TSMC, các “ông lớn” khác như Samsung, SK Hynix của Hàn Quốc và GlobalWafers của Đài Loan – những doanh nghiệp đã nhận trợ cấp dưới thời Biden – cũng đang chịu áp lực phải tăng cường cam kết tài chính.
Về mặt chính sách, chính quyền Trump đang “chuyển hóa” thuế quan thành công cụ buộc các tập đoàn công nghệ châu Á phải đẩy mạnh nội địa hóa. Miễn thuế chỉ là phần thưởng tạm thời – đổi lấy những cam kết cứng rắn hơn.
Tâm lý Đài Bắc: từ lạc quan sang hoài nghi
Chính phủ Đài Loan phản ứng nhanh chóng. Tổng thống Lai Thanh Đức tuyên bố đang cân nhắc mua khí thiên nhiên hóa lỏng từ dự án Alaska – động thái rõ ràng nhằm xoa dịu Washington.
Nhưng trong nội bộ, giới phân tích Đài Loan thừa nhận họ đã đánh giá sai Trump.
“Chúng ta quá lạc quan về mối quan hệ với ông ấy,” Jason Hsu – cựu nghị sĩ đối lập và hiện là chuyên gia tại Viện Hudson – nhận xét. “Chúng ta tưởng Trump sẽ ưu ái mình sau khi TSMC đầu tư ở Mỹ, nhưng điều đó quá ngây thơ.”
Theo thống kê, gần 25% xuất khẩu của Đài Loan được gửi trực tiếp sang Mỹ, chủ yếu là chip và linh kiện điện tử. Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Đài Loan đã lên tiếng: Đài Loan là đối tác không thể thay thế, và cả hai chính phủ cần củng cố mối quan hệ kinh tế.
Tuy nhiên, giấc mơ “đặc quyền công nghệ” đang dần biến mất. Khi Trump biến các khoản đầu tư thành “bằng chứng lòng trung thành”, Đài Loan – dù là đồng minh – cũng không được miễn trừ khỏi logic “có đi có lại”.
Tái định hình luật chơi
Với các nhà đầu tư và CEO, diễn biến lần này là tín hiệu quan trọng: Trump có thể không đánh chip hôm nay, nhưng sẽ tiếp tục dùng quyền lực kinh tế để tái định hình chuỗi cung ứng theo hướng “Made in USA”.
Từ thuế quan đến trợ cấp, từ công khai ca ngợi TSMC đến ngầm thúc ép đầu tư, Trump đang biến quyền lực thị trường Mỹ thành công cụ thương lượng chiến lược.
Trong một thế giới mà chip không chỉ là công nghệ mà còn là công cụ quyền lực, Đài Loan không còn được xem là “nhà cung ứng”, mà là “nút thắt phải kiểm soát”.
shared via nytimes,
