Trump tái khởi động chiến dịch “tách rời” Mỹ khỏi Trung Quốc
30/05/25
 |
| Một cảng ở Thượng Hải |
Tổng thống Donald Trump đang tái khởi động chiến dịch “tách rời” (decoupling) nước Mỹ khỏi Trung Quốc một cách quyết liệt hơn bao giờ hết. Với sự kết hợp giữa chiến tranh thương mại, kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao và hạn chế visa sinh viên Trung Quốc, chính quyền Trump 2.0 đang tạo ra làn sóng chấn động không chỉ giữa hai cường quốc mà còn với cả nền kinh tế toàn cầu. Động thái này có thể làm thay đổi vĩnh viễn chuỗi cung ứng, nguồn nhân lực, công nghệ và cả hệ sinh thái giáo dục – các yếu tố mà giới doanh nhân cần theo dõi sát sao.
Mỹ hiện có khoảng 277.000 sinh viên Trung Quốc, con số lớn nhất trong cộng đồng sinh viên quốc tế tại nước này. Chính quyền Trump đang đe dọa thu hồi hàng loạt visa của nhóm này, đồng thời siết chặt quá trình xét duyệt với sinh viên mới từ Trung Quốc và Hồng Kông. Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh rằng sinh viên bị thu hồi visa là những người “có liên hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc” hoặc học trong các lĩnh vực “nhạy cảm”. Tuy nhiên, ông không nói rõ những lĩnh vực đó là gì, hay tiêu chí đánh giá mối liên hệ với chính quyền Trung Quốc.
Động thái này khiến nhiều chuyên gia giáo dục và học giả Mỹ lo ngại. Michael S. Roth, hiệu trưởng Đại học Wesleyan, nhận định: “Nếu chúng ta đang cạnh tranh với khoa học và công nghiệp Trung Quốc, thì ta càng phải hiểu họ chứ không nên tự cô lập.” John Aubrey Douglass, chuyên gia giáo dục tại Đại học Berkeley, gọi chính sách này là một cuộc “Chiến tranh Lạnh học thuật mới”.
Từ tháng 4, Trump đã áp thuế lên tới 145% đối với hàng hóa Trung Quốc, gây sốc cho thị trường toàn cầu. Sau thỏa thuận tạm thời giữa hai nước, mức thuế được hạ xuống còn 30%, nhưng vẫn cao hơn rất nhiều so với trước. Đáp lại, Trung Quốc giảm thuế đối với hàng hóa Mỹ từ 125% xuống còn 10%.
Một tòa án liên bang gần đây tuyên bố nhiều loại thuế của ông Trump là bất hợp pháp, nhưng sau đó tòa phúc thẩm lại tạm thời khôi phục các mức thuế này. Hệ quả là thị trường biến động dữ dội, người tiêu dùng Mỹ chịu ảnh hưởng khi giá hàng hóa tăng cao do chi phí nhập khẩu leo thang.
 |
| Ngoại trưởng Marco Rubio đã đe dọa sẽ thu hồi thị thực của nhiều sinh viên Trung Quốc |
Marco Rubio, cho rằng các mức thuế cao sẽ kích thích sản xuất nội địa, tạo ra một cuộc hồi sinh ngành công nghiệp Mỹ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không có dấu hiệu nào cho thấy các công ty Mỹ hay quốc tế sẽ ồ ạt mở nhà máy mới trong nước.
Trump tiếp tục mở rộng kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao sang Trung Quốc, đặc biệt là trong các lĩnh vực như động cơ phản lực, chất bán dẫn, hóa chất và máy móc tinh vi. Mới đây, Mỹ còn giới hạn việc bán phần mềm thiết kế chip, một công cụ quan trọng trong sản xuất bán dẫn tiên tiến.
Trong khi đó, Trung Quốc không đứng yên. Tháng 4, Bắc Kinh cấm xuất khẩu khoáng sản và nam châm quan trọng, vốn là nguyên liệu không thể thiếu trong các sản phẩm như máy bay, xe điện và vũ khí – một đòn phản công trực diện vào chuỗi cung ứng Mỹ.
Các biện pháp này đang đẩy hai bên vào cuộc chiến chuỗi cung ứng toàn diện – nơi các công ty sẽ phải lựa chọn: ở lại trong hệ sinh thái Mỹ hoặc chuyển hướng sang Trung Quốc.
Một hệ quả đáng lo ngại khác của chính sách decoupling là chảy máu chất xám ngược: thay vì đến Mỹ, giới tinh hoa Trung Quốc sẽ chuyển hướng sang Hồng Kông, Anh, Singapore, hoặc ở lại trong nước. Bắc Kinh cũng đang đầu tư mạnh để nâng cấp chất lượng đại học nội địa và chiêu mộ các nhà khoa học Mỹ gốc Hoa nhằm giảm phụ thuộc vào phương Tây.
Ngược lại, Mỹ đang mất dần cơ hội tiếp cận với những người hiểu rõ văn hóa và tư duy Trung Quốc – điều vốn có giá trị chiến lược rất lớn, kể cả trong lĩnh vực tình báo.
shared via nytimes,
