Cơn sốt đầu tư AI đang nâng đỡ cả nền kinh tế thực
28/08/25
Dòng tiền khổng lồ chảy vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo
Những ngày này, thị trường phố Wall đang chờ đợi báo cáo lợi nhuận của Nvidia – gã khổng lồ chip bán dẫn – như một thước đo cho cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu sự kỳ vọng về lợi nhuận khổng lồ từ AI giúp thị trường chứng khoán bùng nổ, thì những tháng gần đây, tác động của dòng vốn đầu tư AI đã lan sang cả nền kinh tế thực.
Điều đáng chú ý là sự khởi sắc này chưa đến từ việc ứng dụng rộng rãi AI trong doanh nghiệp, mà chủ yếu nhờ vào quy mô đầu tư khổng lồ cho hạ tầng: các trung tâm dữ liệu, nhà máy sản xuất chip và nguồn cung năng lượng. Những khoản chi phí để xây dựng năng lực tính toán phục vụ AI tạo ra một chuỗi hoạt động kinh tế đủ lớn để thúc đẩy tăng trưởng toàn bộ nền kinh tế trong nước.
Theo ước tính của UBS, chi tiêu toàn cầu cho hạ tầng AI sẽ đạt 375 tỷ USD trong năm 2025, và tăng lên 500 tỷ USD vào năm sau. Riêng trong quý vừa qua, đầu tư vào phần mềm và thiết bị máy tính (không tính chi phí xây dựng trung tâm dữ liệu) đã đóng góp tới 25% tổng mức tăng trưởng kinh tế của Mỹ, theo dữ liệu từ Bộ Thương mại.
Con số này có lẽ vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực tế, bởi dữ liệu thống kê khó nắm bắt được giá trị của số lượng chip và thiết bị máy tính mà các tập đoàn công nghệ lớn như Meta hay Alphabet tự đầu tư và vận hành, thay vì thuê thầu phụ.
Các tập đoàn công nghệ vẫn là nguồn tài chính chủ lực cho cơn sốt này, song các quỹ đầu tư tư nhân cũng nhanh chóng nhập cuộc. Brookfield Asset Management – một trong những nhà quản lý bất động sản lớn nhất ước tính hạ tầng AI sẽ hút tới 7.000 tỷ USD trong 10 năm tới.
Trung tâm dữ liệu vượt bất động sản truyền thống
Dòng tiền đầu tư đổ về AI xuất hiện đúng lúc tác động của gói hỗ trợ hạ tầng thời Biden đang giảm dần, thuế quan thất thường khiến doanh nghiệp ngần ngại ra quyết định, và lãi suất cao kìm hãm các dự án bất động sản kém lợi nhuận như nhà ở và kho bãi.
Theo dự báo của Dodge Construction Network, năm 2025, chi tiêu cho xây dựng trung tâm dữ liệu – chưa kể phần công nghệ bên trong sẽ vượt qua tổng vốn đầu tư vào các tòa nhà văn phòng truyền thống.
Eugenio Alemán, kinh tế trưởng tại Raymond James, nhận định: “Kỳ vọng lợi nhuận khổng lồ từ ngành công nghiệp này đang lấn át tác động tiêu cực của lãi suất cao.” Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng khả năng duy trì mức chi tiêu phụ thuộc vào việc các dự đoán lợi nhuận có trở thành hiện thực. Phần lớn các công cụ AI hiện chưa sinh lời, và để bù đắp vốn đầu tư, chúng cần tạo ra dòng tiền khổng lồ trong dài hạn. Nếu kỳ vọng bị phá vỡ, ngành này có thể phải đối diện với một đợt điều chỉnh lớn.
Trong khi đó, cơn sốt đầu tư đang lan tỏa, khiến mọi lĩnh vực liên quan đều muốn giành phần.
Doanh nghiệp chen chân vào “cơn sốt vàng dữ liệu”
Đọc qua các cuộc họp báo cáo quý của doanh nghiệp, có thể thấy sự hào hứng lan rộng. Từ công ty xây dựng, nhà cung cấp điện đến nhà sản xuất thiết bị điện tử, tất cả đều tìm cách chen chân vào làn sóng này.
- Duos Technologies, vốn chuyên về phân tích và hình ảnh cho ngành đường sắt, đã mở rộng sang xây dựng trung tâm dữ liệu nhỏ. CEO Charles Ferry khẳng định công ty “đang ở vị thế tuyệt vời để tận dụng nhu cầu bùng nổ từ cuộc đổ xô vào điện toán trung tâm dữ liệu”.
- BioLargo, doanh nghiệp dịch vụ môi trường, quảng bá hệ thống pin dung lượng lớn phục vụ nhu cầu “không bao giờ thỏa mãn” về năng lượng và lưu trữ của các nhà quản lý trung tâm dữ liệu.
- NANO Nuclear Energy, đơn vị phát triển lò phản ứng hạt nhân cỡ nhỏ, cũng nắm bắt cơ hội. CEO James Walker nhấn mạnh sự kết hợp giữa tăng trưởng trung tâm dữ liệu và yêu cầu năng lượng sạch khiến “cơ hội cho năng lượng hạt nhân tiên tiến chưa bao giờ mạnh mẽ đến thế”.
Không chỉ công nghệ, ngành xây dựng truyền thống cũng coi đây là cơ hội chuyển hướng khỏi thị trường bất động sản đang trầm lắng. Skanska – tập đoàn xây dựng lớn – dự báo tăng trưởng trung tâm dữ liệu sẽ đạt mức 13,2% mỗi năm đến năm 2029, cao hơn hẳn bất kỳ lĩnh vực nào khác.
Hiệp hội Xi măng Mỹ ước tính, chỉ riêng nhu cầu xây dựng hạ tầng AI trong vài năm tới đã cần đến một triệu tấn xi măng. Amrize – nhà cung cấp vật liệu xây dựng lớn của Bắc Mỹ – phối hợp với Meta để phát triển loại bê tông “tối ưu AI” với lượng khí thải carbon thấp, và gọi mảng này là “điểm sáng” trong bức tranh kinh doanh ảm đạm của quý II.
Cơn sốt còn tạo thêm việc làm cho thợ điện, kỹ sư và công nhân vận hành thiết bị nặng. Mặc dù trung tâm dữ liệu sau khi vận hành chỉ cần số lao động hạn chế, nhưng giai đoạn xây dựng có thể huy động hàng nghìn nhân công. Đây là lý do giúp việc làm trong ngành xây dựng Mỹ duy trì ổn định, bất chấp sự sụt giảm ở các mảng nhà ở, văn phòng và kho bãi.
Bóng ma “bong bóng dot-com” và những rủi ro tiềm ẩn
Lịch sử đã để lại một bài học đắt giá: sau khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2001, ngành viễn thông – vốn đầu tư khổng lồ vào mạng cáp quang cũng sụp đổ, kéo theo làn sóng phá sản và suy thoái toàn cầu.
Hiện nay, một số dấu hiệu cảnh báo bắt đầu xuất hiện. CEO OpenAI, Sam Altman, gần đây thừa nhận ngành đang “quá phấn khích” và nhiều doanh nghiệp sẽ mất khoản tiền lớn. UBS, dù lạc quan về triển vọng dài hạn, cũng cảnh báo nguy cơ “khó tiêu hóa” từ quy mô chi tiêu khổng lồ hiện tại.
Tuy vậy, các nhà đầu tư tạm yên tâm nếu có điều chỉnh, mức độ cũng sẽ không thảm khốc. Có ba yếu tố trấn an thị trường:
- Nguồn vốn đa dạng: trung tâm dữ liệu được tài trợ bởi nhiều bên cho vay, giảm nguy cơ hệ thống ngân hàng bị tổn thương nặng.
- Hợp đồng thuê dài hạn: hầu hết trung tâm dữ liệu được ký kết với điều khoản chặt chẽ, giúp chủ đất ít rủi ro ngay cả khi khách thuê gặp khó khăn.
- Nhu cầu internet tăng trưởng bền vững: ngay cả khi AI không đạt kỳ vọng, năng lực lưu trữ dữ liệu vẫn sẽ được hấp thụ nhờ sự mở rộng nhanh chóng của internet toàn cầu.
Theo JLL – công ty dịch vụ bất động sản – tỷ lệ trống tại các trung tâm dữ liệu cho thuê gần như bằng 0. Các dự án mới thường đã được đặt trước toàn bộ công suất. Andrew Batson, trưởng bộ phận nghiên cứu trung tâm dữ liệu của JLL, dự báo tốc độ tăng trưởng khoảng 20%/năm ít nhất đến năm 2030.
“Việc tạo và lưu trữ dữ liệu đã tăng nhanh suốt nhiều thập kỷ, và xu hướng này sẽ tiếp tục,” Batson nhấn mạnh. “Sẽ có lúc nhu cầu chậm lại tự nhiên, nhưng không nằm trong dự báo ngắn hạn.”
Bài toán chi phí và phản ứng từ cộng đồng địa phương
Thách thức lớn hơn đối với làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu có lẽ nằm ở nguồn cung. Giá năng lượng, nước, lao động và thiết bị kỹ thuật đều leo thang. Đồng thời, nhiều cộng đồng từng hoan nghênh nay bắt đầu tỏ thái độ dè dặt.
Tại St. Charles, bang Missouri, Hội đồng Thành phố đã áp dụng lệnh tạm dừng một năm đối với các dự án trung tâm dữ liệu mới, viện dẫn lo ngại về ô nhiễm nguồn nước uống.
Eric Gaus, kinh tế trưởng tại Dodge Construction Network, bình luận: “Có rất nhiều tiền đang đổ vào lĩnh vực này, nhưng sớm muộn chi phí cũng sẽ trở thành gánh nặng. Người dân địa phương bắt đầu đòi hỏi rằng nếu doanh nghiệp xây dựng tại đây, họ phải làm nhiều hơn là chỉ xây xong rồi bỏ mặc.”
shared via nytimes,
