“Bán nước Mỹ” trở thành giao dịch mới trên phố Wall
02/02/26
 |
| Thị trường chứng khoán Mỹ đã chững lại tính theo USD kể từ đầu năm và bắt đầu giảm khi đo bằng các loại tiền tệ khác. Ảnh: Karsten Moran |
Ngay khi bước sang năm 2026, một luận điểm đầu tư mới đang lan rộng trên các thị trường tài chính toàn cầu. Sau hơn một thập kỷ xây dựng chiến lược xoay quanh vị thế trung tâm của nước Mỹ, ngày càng nhiều nhà đầu tư lựa chọn cách tiếp cận ngược lại: bán các tài sản gắn với Mỹ.
Bắt đầu manh nha từ tháng 4/2025, xu hướng này thường được gọi là giao dịch “ex-America” hay “Sell America”, khi cú sốc thuế quan ở mức rất cao khiến thị trường cổ phiếu và trái phiếu Mỹ chao đảo. Tuy nhiên, xu hướng chỉ thực sự tăng tốc trong những tuần gần đây, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump theo đuổi các chính sách khiến giới đầu tư lo ngại, bao gồm những phát ngôn đe dọa tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang và nguy cơ bùng nổ cuộc chiến thương mại mới với châu Âu.
Tại hội nghị đầu tư toàn cầu của New York Life Investments tổ chức hồi đầu tháng, chủ đề “giảm phụ thuộc vào Mỹ” xuất hiện với tần suất dày đặc, theo bà Lauren Goodwin, nhà kinh tế học của công ty.
Bà Goodwin cho biết: “Các đồng nghiệp châu Âu thực sự sửng sốt trước mức độ sẵn sàng của các nhà đầu tư Mỹ trong việc đa dạng hóa danh mục ra khỏi nước Mỹ.”
Theo bà và nhiều nhà quản lý tài sản khác, “bán nước Mỹ” không có nghĩa là rút toàn bộ vốn khỏi Mỹ. Thay vào đó, nó phản ánh nỗ lực phòng ngừa rủi ro, điều chỉnh tỷ trọng danh mục hiện hữu và cân nhắc kỹ lưỡng hơn nơi phân bổ dòng tiền mới.
Đồng USD suy yếu, vàng lên ngôi
Dù vậy, trong tháng qua, chính xu hướng giao dịch này đã góp phần tạo ra hàng loạt biến động đáng chú ý: đồng USD giảm giá, thị trường chứng khoán Mỹ chững lại, chi phí vay nợ của chính phủ tăng lên và giá các kim loại quý như vàng leo thang mạnh.
Việc Kevin Warsh được đề cử làm Chủ tịch tiếp theo của Fed, cùng thỏa thuận vào phút chót để tránh việc chính phủ Mỹ đóng cửa, đã giúp đồng USD hồi phục nhẹ vào cuối tuần. Tuy nhiên, tính chung cả tháng, đồng bạc xanh vẫn giảm 1,2% sau hai tuần liên tiếp tụt hạ, khi so với euro, bảng Anh và yên Nhật. Trong vòng 12 tháng qua, đồng USD đã mất khoảng 10% giá trị – mức giảm rất lớn đối với đồng tiền vốn được xem là mạnh và ổn định.
Vàng và bạc, những tài sản tích trữ truyền thống trong thời kỳ bất ổn, đều lập đỉnh mới. Ngay cả sau phiên điều chỉnh mạnh vào cuối tuần, giá vàng và bạc trong tháng 1 vẫn tăng lần lượt 24% và 19%. So với một năm trước, giá vàng đã cao hơn tới 75%.
Sau nhiều năm tăng liên tục, thị trường chứng khoán Mỹ cũng bắt đầu chững lại từ đầu năm và giảm giá khi quy đổi sang các đồng tiền khác.
Adam Turnquist, chiến lược gia kỹ thuật tại LPL Financial, nhận định: “Đây gần như là sự thay đổi mang tính mô hình đối với đồng USD.” Với nhà đầu tư quốc tế, sự thay đổi này đặc biệt rõ nét. Ông nói: “Trước đây, cổ phiếu Mỹ hưởng lợi khi đồng USD mạnh lên. Giờ thì mối quan hệ đó đã bị phá vỡ.”
Tín hiệu trái chiều từ Washington
Trong bối cảnh đó, những phát biểu từ Nhà Trắng càng khiến thị trường thêm bối rối. Hôm thứ Ba, Tổng thống Donald Trump ca ngợi việc đồng USD suy yếu vì điều này giúp hàng hóa Mỹ rẻ hơn với người mua nước ngoài. Phát biểu này khiến giới đầu tư lo ngại, bởi trong nhiều thập kỷ, chính sách nhất quán của Mỹ là ủng hộ đồng tiền mạnh.
Ngày hôm sau, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cố gắng trấn an thị trường rằng chính phủ Mỹ vẫn ủng hộ đồng USD mạnh và kỷ nguyên “chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ” – nền tảng cho các chiến lược đầu tư suốt hơn một thập kỷ – vẫn chưa chấm dứt.
Ông Bessent nói: “Nếu chúng ta có chính sách đúng đắn, dòng vốn sẽ tự khắc chảy vào.”
Không ai phủ nhận vai trò trung tâm của Mỹ trong nền kinh tế toàn cầu. Kinh tế Mỹ vẫn là trụ cột của tăng trưởng thế giới, thị trường tài chính Mỹ có quy mô và thanh khoản vượt trội, đồng USD tiếp tục là huyết mạch của thương mại quốc tế.
Tuy nhiên, xu hướng giảm tiếp xúc với Mỹ đang được thúc đẩy bởi những lo ngại mang tính nền tảng hơn: bất an về độ an toàn của thị trường Mỹ trong bối cảnh địa chính trị biến động, các mối đe dọa nhằm vào ngân hàng trung ương, gánh nặng nợ công ngày càng lớn và cả những câu hỏi xoay quanh nguyên tắc thượng tôn pháp luật.
Chi phí vay tăng, cổ phiếu kém hấp dẫn
Một yếu tố khác khiến giới đầu tư dè dặt là cảm giác bị “quăng quật” bởi các quyết sách kinh tế khó lường từ Nhà Trắng.
Bà Goodwin nói: “Tôi không nói về chính trị. Nhưng thực sự rất mệt mỏi. Những trụ cột trong chương trình kinh tế của chính quyền này mâu thuẫn với nhau.”
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, thước đo chi phí vay nợ của chính phủ, đã tăng lên 4,25%, từ mức dưới 4% hồi tháng 10. Mức tăng này tương đương với một đợt nâng lãi suất tiêu chuẩn của Fed, đi ngược lại mong muốn của Tổng thống Trump.
Chính quyền Mỹ cho rằng một phần nguyên nhân đến từ làn sóng bán tháo trái phiếu Nhật Bản lan sang thị trường Mỹ. Tuy vậy, giới đầu tư vẫn lo ngại tác động chính trị bổ sung.
Ông Steve Englander, chiến lược gia tiền tệ tại Standard Chartered, nhận xét: “Bạn có thể thích đồng USD yếu hơn, nhưng không ai thích lãi suất cao hơn. Nếu điều đó còn kéo theo nhu cầu yếu đi đối với cổ phiếu Mỹ, điều đó lại càng không tốt.”
Khi thế giới tìm kiếm lựa chọn thay thế
Trong 10 năm qua, 1 USD đầu tư vào chỉ số S&P 500 đã tăng giá gấp bốn lần. Nếu đầu tư số tiền đó vào cổ phiếu châu Âu theo chỉ số Stoxx 600, mức sinh lời chỉ bằng khoảng một nửa.
Chính sự vượt trội kéo dài này đã khiến tỷ trọng cổ phiếu Mỹ trong các chỉ số toàn cầu tăng mạnh. Hiện cổ phiếu Mỹ chiếm khoảng 70% chỉ số MSCI All World, so với gần 50% cách đây một thập kỷ, khiến nhà đầu tư toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào diễn biến của phố Wall.
Điều đó bắt đầu khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi định giá cổ phiếu Mỹ đã lên rất cao nhờ kỳ vọng về trí tuệ nhân tạo, dù chưa thành sự thực. Đồng USD suy yếu cũng đang bào mòn lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài tại Mỹ, đồng thời khiến cổ phiếu nước ngoài trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư Mỹ.
Trong 12 tháng qua, chỉ số Stoxx 600 đã tăng gần 30% khi tính bằng USD, gấp đôi mức tăng của S&P 500, phần lớn nhờ đà giảm của đồng bạc xanh.
Vàng và kim loại quý thay thế vai trò tích trữ
Các phiên bản sớm hơn của giao dịch “bán nước Mỹ” chủ yếu xuất hiện ở các ngân hàng trung ương, khi họ tìm cách giảm phụ thuộc vào Mỹ sau khi Nga bị đóng băng tài sản bằng USD sau cuộc xung đột tại Ukraine.
Sự kiện đó khiến nhiều quốc gia phải đánh giá lại mức độ an toàn của các tài sản từng được xem là bất khả xâm phạm. Ông Ryan McIntyre, Chủ tịch Sprott Inc., nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực vàng, cho biết: “Độ an toàn của tài sản Mỹ bắt đầu bị xem xét lại.”
Trung Quốc đã giảm nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ trong gần một thập kỷ, với tốc độ nhanh hơn kể từ năm 2021, từ 1,1 nghìn tỷ USD xuống dưới 700 tỷ USD cuối năm 2025. Brazil và Ấn Độ cũng cắt giảm mạnh lượng trái phiếu Mỹ nắm giữ.
Việc bán trái phiếu đồng nghĩa với việc không cần giữ nhiều USD. Không có đồng tiền pháp định nào nổi lên rõ rệt thay thế USD. Thay vào đó, dòng tiền chủ yếu chảy vào vàng và các kim loại quý khác. Giá vàng gần như tăng gấp đôi trong vòng 12 tháng.
Dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy lượng vàng mua vào của các ngân hàng trung ương đã tăng gấp đôi sau khi tài sản Nga bị phong tỏa và tiếp tục tăng mạnh vào cuối năm ngoái.
Ông McIntyre nói: “Thế giới từng nhìn Mỹ như một biểu tượng của dân chủ và pháp quyền, điều đó đang thay đổi phần nào. Đây không phải là tìm kiếm rủi ro, mà là đa dạng hóa và đánh giá lại rủi ro.”
shared via nytimes,
