“Người dàn xếp” bước vào ghế nóng
03/02/26
 |
| Kevin M. Warsh, ngồi chính giữa hàng ghế đầu, tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Busan, Hàn Quốc năm 2010 khi đang giữ chức Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ảnh: Chung Sung-Jun/Getty Images. |
Tháng 5/1991, Kevin M. Warsh, sinh viên năm ba ở Stanford, vừa thắng cuộc bầu chọn chủ tịch thượng viện sinh viên gây tranh cãi. Một số người cho rằng quy trình bỏ phiếu quá vội vã; sự nghi ngại lập tức bốc lên, không phải về chiến thắng mà về khả năng giữ công tâm khi cầm quyền. Warsh phản ứng theo bản năng người thích làm “trọng tài”: trấn an bằng cam kết không bị lôi kéo bởi phe phái. Ông nói với tờ The Stanford Daily, ông sẽ không để các đảng phái thao túng và “không có chương trình nghị sự”.
Ba mươi lăm năm sau, bài kiểm tra quay lại, chỉ khác là quy mô lớn hơn, cái giá của sai lầm không còn giới hạn trong khuôn viên trường. Thứ Sáu, Tổng thống Donald Trump tuyên bố dự định đề cử Kevin M. Warsh, 55 tuổi, làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed), khép lại “cuộc thi tuyển” kéo dài nhằm tìm người thay Jerome H. Powell, người kết thúc nhiệm kỳ tháng 5/2025.
Nếu Stanford năm ấy là phép thử về tính chính danh, Washington hôm nay là phép thử về độc lập.
Bài toán độc lập của Fed
Trump giới thiệu Warsh như lựa chọn đúng đắn và còn hứa ông sẽ “đi vào lịch sử như một trong những Chủ tịch Fed vĩ đại, có thể là người giỏi nhất”. Câu khen nghe có vẻ nồng nhiệt, nhưng với định chế sống nhờ niềm tin vào tính phi chính trị, điều này cũng có tác dụng phụ, khiến thị trường và Quốc hội tự hỏi, liệu chiếc ghế Fed có bị kéo gần Nhà Trắng hơn không.
Fed không chỉ điều chỉnh lãi suất. Họ điều chỉnh kỳ vọng. Một khi bị nghi ngờ bị “điện thoại từ Nhà Trắng” chi phối, sẽ đòi phần bù rủi ro cao hơn, khiến nỗ lực hạ lãi suất trở nên tốn kém hơn.
Vấn đề càng nhạy cảm khi Trump nhiều tháng qua công kích ông Powell và Fed vì “không chịu” hạ lãi suất mạnh tay. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Đảng Cộng hòa, bang North Carolina) nhắc lại lập trường, ông sẽ không xác nhận bất kỳ ứng viên nào cho Fed cho đến khi Bộ Tư pháp kết thúc việc điều tra hình sự liên quan đến Powell. Dù Warsh được đề cử, “cửa ải” Thượng viện không hề bằng phẳng.
Từ Loudonville tới phố Wall, đến tâm bão 2008–2009
Warsh lớn lên ở Loudonville, New York. Ông học trường công, từng xuất hiện trong các quảng cáo truyền hình địa phương và chơi quần vợt ở mức cạnh tranh. Năm 2023, trong cuộc phỏng vấn podcast, ông kể khi bày tỏ muốn vào Stanford, cố vấn hướng nghiệp đã nhầm Stanford ở bang Connecticut. Ông nói: “Nhờ may mắn, tôi kết thúc ở miền Tây.”
Ở Stanford, Warsh học chính sách công và sớm nổi bật vì sự tò mò trí tuệ. Condoleezza Rice, cựu Ngoại trưởng thời George W. Bush, hiện là giám đốc Hoover Institution, gặp Warsh khi là sinh viên trong lớp chính trị quốc tế. Bà nhớ ông là kiểu người “luôn đào sâu”: Không chấp nhận một câu trả lời, phải là “ba hoặc bốn”.
Sau đó Warsh lấy bằng luật Harvard, gia nhập Morgan Stanley và làm tại bộ phận M&A. Ông tham gia cấu trúc các thương vụ và tư vấn cho doanh nghiệp “nhiều ngành”, gồm sản xuất, vật liệu cơ bản, dịch vụ chuyên nghiệp và công nghệ. Dưới thời Tổng thống Bush, ông làm cố vấn chính sách kinh tế và thư ký điều hành tại Hội đồng Kinh tế Quốc gia.
Đầu năm 2006, Bush đề cử Warsh làm Thống đốc Fed. Ban đầu có hoài nghi: quá trẻ và thiếu “thâm niên tiền tệ”. Để xoa dịu, Thượng nghị sĩ Paul Sarbanes, khi ấy là thành viên Dân chủ cao cấp của Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, thu xếp cho Warsh gặp Paul D. Volcker, cựu Chủ tịch Fed huyền thoại. Warsh kể trong podcast năm 2023, ông hỏi Volcker về dự trữ ngân hàng và in tiền, rồi nhận hai lời khuyên. Thứ nhất, “phải đưa lãi suất về mức hợp lý”. Thứ hai, “hãy đảm bảo trông như thể anh biết mình đang làm gì”.
Warsh phục vụ tại Fed giai đoạn 2006–2011, tên tuổi ông gắn chặt với Khủng hoảng tài chính 2008–2009. Với quan hệ sâu ở phố Wall, ông tham gia “dàn xếp” thương vụ Bear Stearns bán cho JPMorgan Chase, hỗ trợ thu xếp gói cứu trợ của chính phủ liên bang cho American International Group (AIG), gã khổng lồ bảo hiểm. Carol Tomé, cựu Chủ tịch Fed Atlanta, nay là CEO UPS (Warsh là thành viên hội đồng quản trị) nói ông là “bậc thầy” trong vai trò cầu nối giữa ngân hàng trung ương và các định chế tài chính. Randall S. Kroszner, nhà kinh tế Đại học Chicago được xem xét đề cử cùng đợt điều trần với Warsh, gọi ông là “nhà truyền đạt và đàm phán cực kỳ giỏi”.
Sự xoay trục chính sách
Bên cạnh hồ sơ, thách thức với Warsh là quỹ đạo quan điểm.
Trong khi làm Thống đốc Fed, ông từng cảnh báo chống việc cắt giảm lãi suất, kể cả trong thời kỳ Đại suy thoái. Năm 2011, ông rời Fed một phần vì phản đối chương trình mua trái phiếu nhằm hạ lãi suất dài hạn, khuyến khích cho vay. Sau đó, ông làm việc cùng nhà đầu tư tỷ phú Stanley Druckenmiller và làm nghiên cứu viên cao cấp tại Hoover Institution.
Nhưng gần đây, khi Trump trở lại Nhà Trắng, Warsh lại nghiêng sang ủng hộ cắt giảm lãi suất. Sự chuyển hướng này khiến một số nhà lập pháp, kinh tế gia đặt câu hỏi: Warsh thực sự tin con đường nào là đúng, ông sẽ làm gì nếu tổng thống thúc ép chính sách “lệch pha” với dữ liệu.
Trump nói ông không nhận được cam kết trực tiếp từ Warsh về việc cắt giảm lãi suất, nhưng ông “kỳ vọng” Warsh sẽ làm như vậy: “Tôi theo dõi Warsh lâu rồi, ông ấy chắc chắn muốn cắt lãi suất.”
Bản thân Warsh cũng chỉ trích Fed khá gay gắt, gần đây nói “thâm hụt uy tín nằm ở những người đương nhiệm tại Fed”. Vấn đề là, chỉ trích Fed để tăng “độ cứng” trong tranh luận là một chuyện; ngồi vào ghế chủ tịch để bảo vệ quy trình, tiếng nói tập thể là chuyện khác.
Đồng thuận như “tài sản vô hình”
Những người ủng hộ Warsh đặt cược vào phẩm chất cũ, ông là người tạo dựng đồng thuận.
John Cogan, nghiên cứu viên cao cấp tại Hoover và quen Warsh từ thời Stanford, nói Warsh có khả năng “kéo mọi người lại với nhau”, biết mình đứng ở đâu về vấn đề, nhưng cũng hiểu cần đồng thuận và thỏa hiệp để hoàn thành công việc. Randal K. Quarles, cựu Phó Chủ tịch Fed phụ trách giám sát, nói Warsh có “đủ năng lực, uy tín và ‘mã lực’” để làm Chủ tịch Fed xuất sắc. Điều đó sẽ rõ trong quá trình điều trần và khi ông thực thi công việc. Quarles nhấn mạnh, quy trình của Fed là chìa khóa, Warsh “biết cách vận hành quy trình”.
Gia đình, mạng lưới và những tín hiệu thị trường sẽ soi kỹ
Warsh kết hôn với Jane Lauder, con gái Ronald Lauder, người thừa kế gia tài Estée Lauder. Ronald Lauder quen Trump từ thời đại học và là người gieo vào đầu Trump ý tưởng mua Greenland giàu tài nguyên. Chi tiết tưởng như bên lề lại là thứ mà giới quan sát quyền lực ở Washington rất thích: ai “nói chuyện” được với ai, đường dây xã hội nào có thể làm nhiễu tín hiệu chính sách.
Nếu Warsh được Thượng viện phê chuẩn, ông sẽ bước vào thời điểm đặc biệt mong manh, Fed bị chất vấn về tính độc lập trong bối cảnh tổng thống liên tục tấn công. Đối tượng khán giả đầu tiên không phải cử tri, mà là phố Wall. Kéo lãi suất xuống, không thể thiếu “mua vào” của thị trường trái phiếu, lợi suất dài hạn, chênh lệch tín dụng, kỳ vọng lạm phát mới là thứ quyết định điều kiện tài chính thực sự.
Khán giả thứ hai là thế giới. Fed là ngân hàng trung ương của đồng tiền dự trữ toàn cầu. Các đối tác muốn thấy Chủ tịch Fed điều khiển chính sách dựa trên dữ liệu kinh tế, không dựa trên áp lực chính trị. Một câu lỡ lời trong họp báo có thể làm rung chuyển lợi suất; dấu hiệu “lệ thuộc” có thể làm yếu đi kỳ vọng.
shared via nytimes,
