Khủng hoảng chính trị đẩy Pháp vào vòng xoáy nợ công
27/08/25
Nền kinh tế Pháp, vốn được xem là trụ cột của Liên minh châu Âu, đang nhanh chóng trở thành mắt xích yếu nhất khi khủng hoảng chính trị và nợ công đồng loạt bùng phát. Nỗi lo rằng chính phủ của Tổng thống Emmanuel Macron có thể sụp đổ lần thứ hai trong vòng chín tháng làm rung chuyển thị trường tài chính châu Âu. Vừa qua, nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu trên thị trường Pháp, trong khi chi phí vay mượn của chính phủ tăng lên mức cao hàng đầu khu vực đồng euro.
Sự hoảng loạn gia tăng sau khi Bộ trưởng Tài chính Eric Lombard cảnh báo trên sóng phát thanh nếu khủng hoảng không được kiểm soát, Pháp có thể phải nhờ đến sự hỗ trợ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Ông thừa nhận: “Tôi không thể đảm bảo rằng nguy cơ can thiệp từ IMF không tồn tại.” Dù sau đó ông đã đính chính trên mạng xã hội Pháp không chịu đe dọa từ IMF, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hay bất kỳ tổ chức quốc tế nào khác, đồng thời khẳng định quốc gia vẫn đang huy động vốn vay “không gặp khó khăn”, nhưng những phát ngôn ban đầu vẫn đủ để châm ngòi tâm lý bất an.
Sự căng thẳng chính trị leo thang
Khi Tổng thống Macron tập trung đóng vai trò “chính khách toàn cầu” - từ ngồi cạnh Tổng thống Donald Trump bàn thảo thỏa thuận cho Ukraine đến tuyên bố công nhận nhà nước Palestine thì trong nước, tình hình tài chính liên tục xuống dốc. Thủ tướng François Bayrou gây sốc khi bất ngờ kêu gọi tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội vào ngày 8/9, nhằm đối mặt với “tính nghiêm trọng” của vấn đề.
Các đảng đối lập lập tức tuyên bố sẽ bỏ phiếu chống lại bản ngân sách mà ông Bayrou dự kiến trình bày, trong đó có mục tiêu cắt giảm ngay 44 tỷ euro thâm hụt ngân sách. Một phần kế hoạch liên quan đến việc hủy hai ngày nghỉ lễ quốc gia, gây ra làn sóng phẫn nộ trên toàn nước Pháp.
Ngân hàng ING nhận định khả năng chính phủ hiện tại sụp đổ là rất cao, điều này sẽ tạo gánh nặng nghiêm trọng cho nền kinh tế vốn chỉ được dự báo tăng trưởng 0,8% trong năm nay. Kinh tế gia Charlotte de Montpellier nhấn mạnh: “Tình trạng bất ổn chính trị của Pháp đang trở thành gánh nặng kinh tế rõ rệt.”
Phản ứng xã hội và thị trường tài chính
Trong khi các công đoàn lao động đồng loạt phản đối kế hoạch cắt giảm và nhóm họp để thảo luận bước đi tiếp theo, trên mạng xã hội xuất hiện phong trào kêu gọi “đóng cửa nước Pháp” vào ngày 10/9 bằng cách tẩy chay làm việc, trường học và mua sắm.
Phát biểu trước tổ chức công đoàn lớn nhất CFDT, ông Bayrou cảnh báo các nghị sĩ chỉ còn “13 ngày để lựa chọn giữa hỗn loạn và trách nhiệm”. Ngân hàng Goldman Sachs cũng lưu ý tình hình này khiến giới đầu tư không chỉ lo ngại cho Pháp mà còn cả khu vực châu Âu nói chung, khi nhiều nền kinh tế đang ở trong trạng thái tài khóa mong manh.
Thị trường dự đoán tình hình thêm u ám: trang cá cược tiền mã hóa Polymarket đưa ra tỷ lệ tới 83% khả năng ông Bayrou sẽ bị lật đổ trước cuối tháng 9. Giá cổ phiếu các ngân hàng lớn như BNP Paribas, Société Générale cùng tập đoàn bảo hiểm toàn cầu AXA đều lao dốc hơn 5%, do lo ngại các hãng xếp hạng tín nhiệm quốc tế sẽ hạ bậc nợ của Pháp.
Bộ trưởng Lombard cảnh báo nếu không có hành động khẩn cấp, lãi suất trái phiếu chính phủ Pháp sẽ vượt qua cả Italy trong vòng hai tuần tới. “Khi đó, chúng ta thực sự rơi xuống đáy của Liên minh châu Âu,” ông nói.
Chi tiêu công không kiểm soát
Khủng hoảng nợ công hiện tại bắt nguồn từ việc chi tiêu mạnh tay của chính quyền Macron trong nhiều năm nhằm bảo vệ nền kinh tế trước đại dịch và cuộc khủng hoảng năng lượng sau khi Nga xâm lược Ukraine.
Năm 2024, thâm hụt ngân sách Pháp đạt 168,6 tỷ euro, tương đương 5,8% GDP - tỷ lệ tồi tệ hơn cả Hy Lạp, Tây Ban Nha hay Italy. Trong quý I năm nay, tổng nợ công đã bùng nổ lên 3.300 tỷ euro, vượt quá 114% GDP. Ông Bayrou cảnh báo nếu không kiểm soát, chỉ riêng chi phí trả lãi nợ sẽ trở thành khoản chi lớn nhất của ngân sách vào năm 2029, ước tính lên tới 100 tỷ euro mỗi năm.
Nguy cơ bất ổn chính trị tiếp diễn
Giới đầu tư càng hoang mang bởi sự sụp đổ của ông Bayrou sẽ đánh dấu lần thứ ba trong vòng một năm chính trường Pháp trải qua biến động lớn. Mùa hè năm ngoái, Tổng thống Macron bất ngờ giải tán Quốc hội ngay trước thềm Thế vận hội Paris, nhằm ngăn chặn đà vươn lên của đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia do Marine Le Pen dẫn dắt. Thế nhưng, động thái này phản tác dụng, khiến Quốc hội chia rẽ và dẫn đến sự ra đời của chính phủ mới do Michel Barnier đứng đầu.
Tuy nhiên, chính phủ Barnier nhanh chóng sụp đổ vào tháng 12 sau thất bại trong nỗ lực đưa tài chính Pháp trở lại quỹ đạo bền vững. Sau đó, ông Bayrou được bổ nhiệm và đặt việc cắt giảm thâm hụt làm trọng tâm trong chính sách điều hành. Nhưng với sức ép chính trị và phản ứng xã hội đang ngày càng dâng cao, triển vọng ông trụ vững cũng trở nên mờ mịt.
shared via nytimes,
