Trung Quốc cứng rắn với Trump, và giờ cũng không nhượng bộ châu Âu
05/08/25
 |
| Một nhà ga vận chuyển ở thành phố Trùng Khánh, nơi kết nối Trung Quốc với các nước ở châu Âu và những nơi khác |
Chiến lược gây sức ép kinh tế và đối đầu ngoại giao của Bắc Kinh đang gây căng thẳng với châu Âu – một đối tác mà Trung Quốc cần duy trì quan hệ tốt trong thời điểm đầy biến động.
Bắc Kinh tiếp tục chiến lược “đấu cứng” với châu Âu
Sau khi khiến chính quyền Trump phải chấp nhận “đình chiến” thương mại bằng sức ép kinh tế và sự thách thức chiến lược, Trung Quốc hiện đang áp dụng cách tiếp cận tương tự với châu Âu. Trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) áp thuế cao lên xe điện Trung Quốc và có dấu hiệu siết chặt thương mại, Bắc Kinh phản ứng bằng các đòn trả đũa rõ rệt.
Trung Quốc cáo buộc EU theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ, hạn chế xuất khẩu khoáng sản thiết yếu sang châu Âu, và tiếp tục mở rộng quan hệ với Nga. Thậm chí, chỉ vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh EU-Trung Quốc tổ chức ngay tại Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình còn đích thân cam kết tiếp tục ủng hộ Moscow - động thái mang tính thách thức rõ rệt với phương Tây.
Chiến lược này phản ánh lập trường cứng rắn mà Bắc Kinh đang duy trì trong các tranh chấp thương mại và địa chính trị với Brussels. Mục tiêu hàng đầu của Trung Quốc là buộc EU phải gỡ bỏ các hàng rào thuế quan đối với xe điện, đồng thời không áp thêm các biện pháp hạn chế thương mại khác.
Trong khi đó, phía châu Âu ngày càng quan ngại về việc Bắc Kinh hỗ trợ Nga trong cuộc chiến tại Ukraine cũng như tình trạng Trung Quốc xuất khẩu hàng hóa giá rẻ được trợ cấp - một mối đe dọa với các ngành công nghiệp nội địa châu Âu.
Bài học từ cuộc chiến thương mại với Mỹ
Trung Quốc đã học được cách sử dụng đòn bẩy để đối phó với áp lực từ bên ngoài. Trong thời chính quyền Trump, Bắc Kinh đã thể hiện rõ vai trò then chốt của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu - đặc biệt là đối với các khoáng sản thiết yếu để buộc Washington phải nhượng bộ.
Giới phân tích cho rằng hiện tại, Trung Quốc tự tin hơn khi nhận thấy sự chia rẽ trong phương Tây. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump khiến quan hệ xuyên Đại Tây Dương bị suy yếu, tạo điều kiện để Bắc Kinh lấn tới.
“Trung Quốc nhận thấy trật tự toàn cầu đang biến động,” theo bà Simona Grano, chuyên gia về Trung Quốc tại Đại học Zurich. “Từ góc nhìn của Bắc Kinh, Mỹ đang quá tải với nhiều cuộc xung đột và chia rẽ nội bộ. Đồng thời, liên minh xuyên Đại Tây Dương cũng có dấu hiệu rạn nứt, tạo thêm không gian cho Trung Quốc thúc đẩy lợi ích trong các lĩnh vực thương mại, công nghệ và an ninh.”
Hội nghị thượng đỉnh EU-Trung Quốc: Lễ kỷ niệm trong căng thẳng
Hội nghị thượng đỉnh giữa Trung Quốc và EU đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao lẽ ra là dịp để củng cố hợp tác. Nhưng thay vào đó, từng chi tiết của sự kiện lại phản ánh quan điểm về sức mạnh đang thay đổi.
Mặc dù đến lượt Brussels đăng cai, hội nghị lại được tổ chức tại Bắc Kinh. Thời lượng gặp gỡ cũng bị rút ngắn còn một ngày thay vì hai như dự kiến. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Chủ tịch Tập Cận Bình và các lãnh đạo cấp cao khác sẽ tham dự, nhưng kỳ vọng vào bất kỳ kết quả cụ thể nào đều rất thấp.
Liên minh châu Âu rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: một mặt muốn đạt thỏa thuận thương mại với Mỹ (đối tác yêu cầu châu Âu phải cứng rắn hơn với Trung Quốc), mặt khác lại muốn giữ quan hệ ổn định với Bắc Kinh - nền kinh tế lớn đang chi phối các chuỗi cung ứng.
Nhưng những năm gần đây, Brussels ngày càng chỉ trích Bắc Kinh gay gắt hơn. Năm ngoái, thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc vượt mức 350 tỷ USD. Ngoài ra, việc Trung Quốc ngả về phía Nga cũng làm dấy lên nhiều lo ngại.
Phát biểu trước Nghị viện châu Âu hồi đầu tháng, bà von der Leyen tố cáo Trung Quốc “làm ngập thị trường toàn cầu bằng hàng hóa giá rẻ được trợ cấp, nhằm xóa sổ các đối thủ cạnh tranh” và phân biệt đối xử với doanh nghiệp châu Âu. Bà cũng cảnh báo rằng sự ủng hộ của Bắc Kinh với Moscow đang tạo ra bất ổn cho toàn khu vực.
Trung Quốc phản pháo và tiếp tục trả đũa thương mại
Phản ứng lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc – bà Mao Ninh bác bỏ các cáo buộc và khẳng định “tư duy” của EU mới là điều cần “cân bằng lại”, chứ không phải chính sách thương mại của Trung Quốc.
Trước đó, Bắc Kinh đã siết xuất khẩu đất hiếm sang châu Âu – một cú sốc với các hãng công nghệ cao và khiến nhiều dây chuyền sản xuất linh kiện ô tô tại châu Âu buộc phải tạm dừng. Đến đầu tháng này, khi EU hạn chế mua sắm thiết bị y tế công từ Trung Quốc, Bắc Kinh lập tức áp dụng biện pháp tương tự với hàng hóa y tế từ châu Âu – một đòn đáp trả đầy tính toán.
Tuy nhiên, giới lãnh đạo Trung Quốc hiểu rõ họ không thể đẩy châu Âu đi quá xa. Trong bối cảnh nội địa dư thừa sản lượng xe điện, pin và tấm pin mặt trời, Bắc Kinh rất cần thị trường châu Âu để tiêu thụ.
Ngay cả Chủ tịch Tập cũng phải cảnh báo các doanh nghiệp trong nước về “cạnh tranh hỗn loạn và bán phá giá” sau khi lợi nhuận sụt giảm nghiêm trọng vì các cuộc chiến giá khốc liệt trong nước. Khi chính quyền Trump tìm cách đóng cửa các thị trường khác, vai trò của châu Âu càng trở nên sống còn với Trung Quốc. “Châu Âu vẫn là đối tác kinh tế không thể thay thế đối với Trung Quốc. Nhưng nếu Bắc Kinh hành xử quá đà, họ có thể bị cô lập,” bà Grano cảnh báo.
Vấn đề Nga: Điểm chia rẽ không thể hàn gắn
Bất chấp những cảnh báo từ châu Âu, Trung Quốc vẫn kiên quyết duy trì mối quan hệ thân thiết với Nga – đối tác chiến lược giúp Bắc Kinh cân bằng ảnh hưởng với phương Tây. Các nước EU nhiều lần chỉ trích việc Trung Quốc mua dầu từ Nga và cung cấp các công nghệ lưỡng dụng – được cho là giúp kéo dài cuộc chiến tại Ukraine.
Trung Quốc vẫn giữ lập trường “trung lập”, nhưng phương Tây luôn hoài nghi, nhất là khi chứng kiến quan hệ gắn bó giữa Bắc Kinh và Moscow. Ông Tập gặp Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov và kêu gọi hai bên “làm sâu sắc thêm quan hệ” và “bảo vệ lợi ích an ninh chung”.
Đáng chú ý, trong một cuộc họp kín tại Brussels, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị được cho là đã nói với các quan chức EU: Bắc Kinh không mong cuộc chiến ở Ukraine kết thúc vì điều đó có thể khiến Mỹ chuyển sự chú ý sang châu Á. Tin tức này ban đầu được đăng trên tờ South China Morning Post. Trung Quốc chưa đưa ra bình luận chính thức về phát ngôn này.
Tuy nhiên, ông Victor Gao – cựu nhà ngoại giao Trung Quốc và Phó Chủ tịch Trung tâm Toàn cầu hóa Trung Quốc phản bác quan điểm trên. Ông cho rằng điều đó không hợp lý vì Trung Quốc tin rằng Mỹ hoàn toàn có thể vừa can thiệp ở Ukraine vừa gây ảnh hưởng tại châu Á. Ông Gao bác bỏ các chỉ trích của châu Âu, cho rằng khu vực này “không đủ tầm để trở thành đối thủ địa chính trị” của Trung Quốc. “Họ nghĩ quá nhiều về bản thân mình,” ông nói.
“Chia để trị” và sự vỡ mộng tại Brussels
Chiến lược rõ ràng của Trung Quốc là chia rẽ châu Âu và tập trung thu hút các doanh nghiệp lớn tại Pháp và Đức – hai nền kinh tế đầu tàu trong khối. Ông Gao nhấn mạnh: Bắc Kinh nhìn nhận toàn EU là một khối diều hâu, nhưng vẫn muốn giảm thiểu tác động từ các chính sách cứng rắn thông qua việc lôi kéo các tập đoàn hàng đầu.
Hy vọng rằng Trung Quốc sẽ giúp châu Âu gây áp lực với Điện Kremlin để chấm dứt chiến sự “đã hoàn toàn tan biến”, theo nhận định của ông Philippe Le Corre – chuyên gia cấp cao tại Viện Chính sách Xã hội châu Á.
Ông cũng không lạc quan rằng Brussels và Bắc Kinh có thể đạt được sự đồng thuận về thương mại trong tương lai gần. “Giữa hai bên không còn tồn tại niềm tin,” ông khẳng định.
shared via nytimes,
