Trung Quốc phạt PwC 62 triệu USD vì sai phạm trong kiểm toán Evergrande
26/08/25
Đòn trừng phạt nặng nề nhất đối với công ty kiểm toán tại Trung Quốc
Trong nhiều năm, PricewaterhouseCoopers (PwC) là tên tuổi kiểm toán và tư vấn thống trị tại Trung Quốc, góp phần giúp các tập đoàn hàng đầu nước này ghi nhận những khoản lợi nhuận khổng lồ và đồng thời mang lại nguồn thu dồi dào cho chính PwC.
Thế nhưng, vị thế đó giờ đây đang lung lay khi PwC trở thành mục tiêu trong chiến dịch siết chặt kiểm soát tài chính của Bắc Kinh. Công ty bị cáo buộc tiếp tay cho các sai phạm tài chính quy mô lớn của Tập đoàn China Evergrande, từng là nhà phát triển bất động sản lớn nhất Trung Quốc.
Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc ra quyết định đình chỉ hoạt động của PwC tại Trung Quốc trong vòng sáu tháng, đồng thời phạt công ty 62 triệu USD. Đây là mức phạt kỷ lục dành cho một hãng kiểm toán tại nước này.
Theo tuyên bố chính thức, PwC “biết rõ Evergrande có những sai lệch nghiêm trọng trong báo cáo tài chính giai đoạn 2018-2020” nhưng “không chỉ ra, lại còn đưa ra ý kiến kiểm toán sai lệch và báo cáo kiểm toán giả tạo.”
PwC thừa nhận sai phạm và sa thải nhân sự liên quan
Trong thông cáo, Mohamed Kande, Chủ tịch toàn cầu của PwC, thừa nhận các báo cáo kiểm toán tại Trung Quốc là “hoàn toàn không thể chấp nhận được.” Ông cho biết công ty hợp tác với cơ quan quản lý và sẽ tuân thủ các hình phạt được áp đặt.
PwC đồng thời cho biết đã sa thải sáu đối tác cùng nhiều nhân sự có liên quan trực tiếp đến vụ kiểm toán Evergrande. “Hành vi đó không đại diện cho những giá trị cốt lõi của PwC, và chúng tôi sẽ không dung thứ,” ông Kande nhấn mạnh.
PwC là một trong “Big Four” – bốn hãng kiểm toán hàng đầu thế giới. Việc công ty bị phạt diễn ra trong bối cảnh Chủ tịch Tập Cận Bình liên tục kêu gọi siết chặt giám sát tài chính, bảo đảm hệ thống kiểm soát phải có “răng và sừng” để xử lý sai phạm.
Evergrande – biểu tượng sụp đổ của cơn sốt bất động sản Trung Quốc
Trước đó, nhà sáng lập Evergrande, Hui Ka Yan, bị phạt 6,5 triệu USD và cấm tham gia thị trường tài chính trong nước. Ông bị cáo buộc đã thổi phồng doanh thu hơn 78 tỷ USD và thực hiện gian lận chứng khoán trong hai năm trước khi tập đoàn sụp đổ.
Theo điều tra, Evergrande đã tính tiền đặt mua căn hộ chưa xây dựng vào doanh thu, thổi phồng tình hình tài chính. Khi Evergrande vỡ nợ năm 2021, làn sóng sụp đổ lan rộng ra nhiều nhà phát triển bất động sản khác, khiến thị trường địa ốc Trung Quốc rơi vào khủng hoảng kéo dài cho đến nay.
Evergrande nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự phóng túng của cơn sốt bất động sản Trung Quốc, nơi mà các nhà phát triển, chính quyền địa phương, nhà đầu tư nước ngoài và hàng triệu người mua nhà cùng được hưởng lợi. Nhưng khi bong bóng vỡ, đất nước phải đối diện một lỗ hổng tài chính khổng lồ.
“Thật khó để tin rằng một công ty uy tín như PwC lại có thể hoàn toàn bỏ rơi đạo đức nghề nghiệp,” ông Cao Bình Dương, Phó khoa Kinh doanh tại Đại học Hồng Kông, nhận xét. Ông gọi hành vi sai phạm kiểm toán là “căn bệnh ung thư đối với thị trường vốn Trung Quốc.”
Cơ quan quản lý chỉ trích gay gắt PwC
Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc mô tả các cuộc kiểm toán Evergrande của PwC là “bóp méo” và “cực kỳ không đáng tin cậy.” Cơ quan này cho biết PwC vi phạm nhiều tiêu chuẩn kiểm toán, không duy trì thái độ hoài nghi nghề nghiệp và bỏ qua quy mô gian lận tại Evergrande.
Một ví dụ điển hình: PwC cho phép Evergrande ghi nhận một số dự án căn hộ đã “sẵn sàng bàn giao” cho khách hàng, nhưng thực tế công trình chưa hoàn thiện, thậm chí có nơi chỉ là “bãi đất trống” khi cơ quan điều tra đến kiểm tra sau nhiều năm.
Không chỉ PwC, các “Big Four” đều từng sa lầy tại Trung Quốc
Đây không phải lần đầu tiên một trong bốn hãng kiểm toán hàng đầu thế giới bị xử lý vì liên quan đến sự sụp đổ của tập đoàn Trung Quốc.
Năm ngoái, Deloitte Touche Tohmatsu bị phạt 30 triệu USD vì sai phạm trong kiểm toán Tập đoàn Quản lý Tài sản Huarong. Cơ quan chức năng cho biết Deloitte đã không đánh giá đúng chất lượng tài sản và bỏ qua quy trình kiểm toán. Hậu quả là Huarong gần như sụp đổ trước khi chính phủ can thiệp cứu trợ năm 2021.
Trong vụ này, hai cựu quan chức Huarong bị kết án tử hình vì nhận hối lộ. Một người là Lại Tiểu Dân đã bị xử tử chỉ một tháng sau khi nhận án vào năm 2021, trong khi một quan chức khác, Bạch Thiên Huy, nhận án tử vào tháng Năm vừa qua.
Thay đổi lớn trong cách quản lý tài chính của Bắc Kinh
Trong nhiều thập kỷ, nhà chức trách Trung Quốc thường đứng ngoài khi các tập đoàn vay mượn mạnh tay để mở rộng đế chế. Nhưng sau khi các công ty này gây ra những khoản thua lỗ hàng chục tỷ USD, chính phủ đã thay đổi cách tiếp cận.
Chủ tịch Tập Cận Bình hiện tập trung triệt để vào việc trấn áp tội phạm tài chính. Ông kêu gọi cơ quan giám sát phải có đủ “răng và sừng,” đồng thời thúc giục các chính quyền địa phương cũng như các nhà quản lý đóng vai trò chủ động hơn trong việc ngăn chặn rủi ro.
PwC hiện còn đối mặt với cuộc điều tra của Hội đồng Báo cáo Tài chính Hồng Kông, nơi một thẩm phán mới đây đã ra lệnh thanh lý Evergrande theo yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế.
Theo ông Cao tại Đại học Hồng Kông, nếu Hồng Kông áp đặt biện pháp hành chính đối với PwC, các cổ đông và trái chủ toàn cầu có thể khởi kiện công ty này. “Điều đó có thể bào mòn tài chính của PwC,” ông cảnh báo.
shared via nytimes,
