Anh tăng thuế hơn 30 tỷ USD trong nỗ lực tái lập “ổn định kinh tế”
27/11/25
 |
| Thứ Tư, Rachel Reeves, Bộ trưởng Tài chính, công bố ngân sách hàng năm của chính phủ tại Quốc hội. Ảnh: Agence France-Presse |
Trong bản ngân sách thứ hai trình quốc hội, bà Reeves khẳng định đây là lựa chọn mang tính bắt buộc nhằm củng cố tài chính công: tăng trưởng bị hạ dự báo, chi phúc lợi có xu hướng leo thang và cam kết “sắt đá” của bà trong việc kéo giảm nợ. Song, điều khiến giới thị trường bất ngờ là các dự báo kinh tế lần này không u ám như dự đoán ban đầu, giúp bà tránh phải đưa ra những quyết định bị xem là khắc nghiệt hơn.
Theo định hướng tổng thể, ngân sách mới chuyển bớt gánh nặng tài khóa sang nhóm thu nhập cao, giảm bớt sức ép cho người thu nhập thấp và giới trẻ. Bà Reeves nhấn mạnh: “Đây là lựa chọn của tôi. Không thắt lưng buộc bụng. Không vay mượn liều lĩnh. Không làm ngơ với bất công. Đây là ngân sách vì một hệ thống thuế công bằng, dịch vụ công mạnh và một nền kinh tế ổn định.”
Thử thách đối với một chính phủ đang mất dần thiện cảm
Dù đắc cử với tỷ lệ áp đảo từ năm ngoái, bà Reeves và Thủ tướng Keir Starmer đang chứng kiến mức độ tín nhiệm giảm xuống mức thấp kỷ lục sau 16 tháng cầm quyền. Bộ trưởng Tài chính phải điều hành nền kinh tế trong hoàn cảnh khó khăn nhất nhiều thập kỷ: tăng trưởng ì ạch, nợ công lớn, lãi suất cao và bất ổn địa chính trị toàn cầu.
Suốt thời gian nắm quyền, bà Reeves tuyên bố muốn đặt nền tài chính quốc gia lên “một mặt bằng vững chắc hơn”, đồng thời ưu tiên tăng chi cho dịch vụ công và đầu tư hạ tầng. Nhưng bà lại tự ràng buộc mình vào các cam kết hạn chế: giảm nợ bằng mọi giá và không tăng thuế đánh lên người lao động. Chính phạm vi hành động bị bó hẹp này khiến bà rơi vào thế khó xử giữa cử tri, nghị sĩ và thị trường tài chính.
Michael Saunders, cựu thành viên Ủy ban Chính sách Tiền tệ của Ngân hàng Anh, nhận xét kế hoạch ngân sách lần này chỉ hoàn thành “những mục tiêu tối thiểu”. Ông cảnh báo việc thiếu các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng dài hạn và mở rộng chi tiêu công khiến ngân sách cho thấy “một chính phủ không sẵn sàng đưa ra các quyết định khó khăn.”
Từ phe đối lập, lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch cáo buộc ngân sách phá vỡ lời hứa của bà Reeves và gọi đây là “ sự sỉ nhục toàn diện”.
Sự cố hiếm hoi: Báo cáo ngân sách bị công bố sớm
Ngày công bố ngân sách vốn là sự kiện lớn trong lịch chính trị Anh, nơi các nghị sĩ chờ đợi bộ trưởng tài chính đọc bài diễn văn dài trước Quốc hội. Nhưng năm nay, truyền thống ấy bị phá vỡ bởi một lỗi kỹ thuật: Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR) – cơ quan giám sát tài khóa độc lập – đã vô tình đăng tải bản phân tích 200 trang của mình lên website nửa giờ trước khi bà Reeves phát biểu.
Bà nói khi mở đầu bài trình bày trước Quốc hội: “Tôi vô cùng thất vọng. Đây là một sai sót nghiêm trọng.”
Những thay đổi thuế lớn nhất
Dù tuyên bố không muốn trở thành “ bộ trưởng tài chính chuyên tăng thuế”, thực tế các chính sách mới sẽ đưa tỷ lệ thu thuế của Anh so với GDP vượt mốc 38% vào năm 2031 – mức cao kỷ lục.
Khoảng 15 tỷ bảng sẽ đến từ điều chỉnh thuế thu nhập cá nhân, chủ yếu bằng cách gia hạn việc đóng băng các ngưỡng thuế – chính sách bắt đầu từ thời cựu Bộ trưởng Rishi Sunak. Đây là hình thức tăng thu khá “kín đáo”: khi thu nhập danh nghĩa tăng theo lạm phát, nhiều người tự động bị kéo vào khung thuế cao hơn mà không cần thay đổi luật thuế.
Ngoài ra, bà Reeves còn tăng thuế đánh vào tài sản, khoản tiết kiệm và cổ tức; thu hẹp khả năng người thu nhập cao chuyển lương, thưởng vào quỹ hưu trí để hưởng ưu đãi thuế; đánh thuế cao hơn với nhà ở có giá trên 2 triệu bảng, nhóm chỉ chiếm dưới 1% thị trường.
Ở chiều chi, thay đổi nổi bật nhất là bãi bỏ trần phúc lợi đối với gia đình có từ hai con trở lên, giúp khoảng 450.000 trẻ em thoát khỏi cảnh nghèo. Đây là bước ngoặt chính sách xã hội lớn nhất trong nhiều năm.
Để xử lý tình trạng thất nghiệp trẻ dai dẳng, bà dành 820 triệu bảng trong ba năm cho chương trình “bảo đảm thanh niên”, nhằm giúp mỗi người trẻ có cơ hội học nghề, học đại học hoặc nhận hỗ trợ tìm việc.
Bà Reeves cũng tung ra loạt biện pháp nhằm kéo giảm lạm phát vào năm sau: giảm hóa đơn năng lượng hộ gia đình, đóng băng giá vé tàu…
Phản ứng của thị trường
Ngay khi OBR vô tình đăng báo cáo, thị trường có phần dao động. Nhưng sau khi phân tích kỹ, nhà đầu tư tỏ ra lạc quan hơn nhờ tín hiệu cho thấy nợ công sẽ tiếp tục giảm trong 5 năm tới.
Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm giảm từ 4,5% xuống khoảng 4,43%, một diễn biến tích cực đối với chính phủ nếu xu hướng này duy trì. Anh hiện có chi phí vay mượn cao nhất trong nhóm G7, trong đó tiền trả lãi chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách.
Đồng bảng tăng giá so với USD, còn chỉ số FTSE 100 nhích thêm khoảng 1%.
Đằng sau quyết định tăng thuế quy mô lớn
Từ năm ngoái, bà Reeves liên tục lập luận rằng xung đột Nga–Ukraine, các cú sốc toàn cầu và đặc biệt là chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đã buộc Anh phải “hiệu chỉnh lại chiến lược tài khóa”. Tuy vậy, nhiều nhà kinh tế cho rằng bà đã không để lại đủ “vùng đệm” để bảo vệ ngân sách khỏi các cú sốc bên ngoài.
Khoảng trống tài khóa mỏng manh ấy sau đó bị xóa sạch bởi các điều chỉnh chính sách và khoản chi trả lãi nợ phình to. Vì thế, năm nay bà Reeves quyết định tăng vùng đệm lên 22 tỷ bảng, con số được đánh giá là sẽ trấn an thị trường trái phiếu và các nhà hoạch định chính sách.
Theo dự báo mới nhất, OBR kỳ vọng tăng trưởng trung bình của Anh đạt 1,5% trong 5 năm tới, thấp hơn 0,3 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 3 do năng suất suy giảm. Điều này đồng nghĩa ngân sách sẽ mất khoảng 16 tỷ bảng tiền thuế trong tương lai. Tuy nhiên, mức lạm phát và tăng lương cao hơn sẽ bù đắp phần thiếu hụt.
Nhà kinh tế Andrew Wishart của Berenberg nhận xét: “OBR đã giải nguy cho Bộ trưởng Tài chính. Các dự báo khả quan hơn nhiều so với mong đợi giúp bà Reeves tránh phải đưa ra các quyết định cực kỳ khó khăn.”
shared via nytimes,
