Nước Anh trước ngã ba kinh tế: Khi lựa chọn khó khăn không thể trì hoãn
07/11/25
 |
| Ngân hàng Anh giữ nguyên lãi suất ở mức 4% trong bối cảnh lo ngại lạm phát dai dẳng. Ảnh: Sam Bush |
Thời khắc quyết định của chính sách kinh tế Anh
Giữa tháng 11 này, chính trường và giới hoạch định chính sách Anh quốc đang bước vào giai đoạn then chốt. Cả chính phủ, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) và Cơ quan Giám sát Ngân sách (OBR) đều phải đối diện với thực tế: nền kinh tế Anh đang tăng trưởng, nhưng chậm chạp và thiếu bền vững. Lạm phát vẫn cao, nợ công phình to, năng suất lao động trì trệ – những “căn bệnh kinh niên” đã bám rễ sâu suốt hơn một thập kỷ.
Theo các nhà kinh tế, Anh đang ở “điểm giới hạn”, buộc phải đưa ra những lựa chọn kinh tế mang tính nền tảng, có thể không được lòng cử tri nhưng cần thiết để khôi phục tính bền vững tài chính quốc gia. Nhà kinh tế Benjamin Caswell thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia (NIESR) cảnh báo: “Cái giá của việc không hành động bây giờ là quá lớn.”
Ngân khố Anh: Khi bà Rachel Reeves đối mặt lựa chọn không thể né tránh
Ba tuần trước khi công bố bản ngân sách thường niên thứ hai, Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves gây chú ý với bài phát biểu hiếm hoi, trong đó bà nhấn mạnh sẽ hành động “vì lợi ích quốc gia chứ không vì tính toán chính trị”.
Bà nói: “Người dân đã đặt niềm tin vào tôi để đưa nước Anh tiến lên, không phải để làm điều dễ, mà để làm điều đúng đắn.”
Bộ trưởng Reeves đang phải đối mặt với bài toán nan giải: hoặc tăng thuế, hoặc cắt giảm chi tiêu, nhằm tìm ra hàng chục tỷ bảng để đáp ứng cam kết giảm nợ công. Kế hoạch chi tiêu đã được trình lên Quốc hội, vì vậy, khả năng duy nhất còn lại là tăng thuế, dù đây là lựa chọn cực kỳ nhạy cảm về chính trị.
Trước khi lên nắm quyền năm 2024, Đảng Lao động từng cam kết sẽ không tăng thuế “đánh vào người lao động”. Việc phá vỡ lời hứa này có thể khiến đảng mất uy tín, tạo cơ hội cho phe đối lập công kích mạnh mẽ.
Tuy nhiên, các viện nghiên cứu hàng đầu như NIESR và Resolution Foundation đều khuyến nghị Reeves tăng thuế thu nhập, coi đây là bước đi cần thiết để tái lập kỷ luật tài khóa.
Nền kinh tế “tăng trưởng nhưng không thịnh vượng”
Từ khi nhậm chức, bà Reeves đã nỗ lực vực dậy nền kinh tế ì ạch của Anh bằng chính sách tài khóa linh hoạt. Bà tăng chi cho Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS), nâng lương khu vực công và mở rộng đầu tư hạ tầng. Những biện pháp này giúp tăng trưởng phục hồi, dự kiến Anh sẽ là nền kinh tế tăng nhanh thứ hai trong nhóm G7 năm nay, chỉ sau Mỹ.
Song, sự khởi sắc này vẫn không đủ để tạo đột phá. Các khoản chi tiêu lớn được tài trợ bằng việc đánh thuế vào doanh nghiệp, nông dân và giới giàu có nước ngoài, nhưng lại chưa thể đáp ứng các nhu cầu khác như phúc lợi xã hội hay chi phí vay nợ ngày càng cao. Do đó, Reeves gần như chắc chắn sẽ phải quay lại với cử tri, đề nghị họ chia sẻ gánh nặng tài chính một lần nữa.
Ngân hàng Trung ương Anh: Giữ lãi suất để “chờ xem”
Cùng thời điểm đó, Ngân hàng Trung ương Anh cũng đưa ra quyết định quan trọng: giữ nguyên lãi suất ở mức 4%, chấm dứt chuỗi ba quý liên tiếp giảm lãi.
Lạm phát tháng 9 vẫn ở mức 3,8%, gần gấp đôi mục tiêu 2% mà BoE đặt ra. Trong khi đó, thị trường lao động có dấu hiệu hạ nhiệt, tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ. Trước tình hình “hai đầu mâu thuẫn” – lạm phát cao nhưng tăng trưởng yếu – Ủy ban Chính sách Tiền tệ của BoE đã chia rẽ sâu sắc.
Cuối cùng, phe thận trọng thắng thế. Thống đốc Andrew Bailey tuyên bố: “Chúng ta cần chờ đợi và quan sát xem xu hướng giảm lạm phát có thực sự bền vững trước khi hạ lãi suất thêm lần nữa.”
Quyết định này thể hiện sự ưu tiên ổn định giá cả hơn là kích thích tăng trưởng, cho thấy BoE chưa tin tưởng hoàn toàn rằng kinh tế Anh đã vượt qua giai đoạn khó khăn.
OBR: “Kỳ vọng ảo” về năng suất buộc phải điều chỉnh
Một trong những nguyên nhân khiến Bộ Tài chính phải tìm thêm nguồn thu là dự báo bi quan mới từ Cơ quan Giám sát Ngân sách (OBR). Tổ chức này dự kiến hạ dự báo tăng năng suất lao động từ 1% xuống thấp hơn, đồng nghĩa với tăng trưởng dài hạn yếu hơn và gánh nợ công nặng nề hơn.
Các chuyên gia cho rằng điều chỉnh này là tất yếu, bởi dự báo trước đó của OBR vốn quá lạc quan so với thực tế. Việc điều chỉnh không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn là tín hiệu chính trị: Anh cần đối mặt với thực tế rằng năng suất trì trệ sẽ kéo tụt khả năng trả nợ và cải thiện đời sống người dân.
Cân bằng mong manh giữa chính trị và thị trường
Dù sức ép tăng thuế ngày càng lớn, bà Reeves vẫn có thể chọn hướng đi trung dung – tăng thuế di sản hoặc thuế lợi nhuận vốn thay vì động vào thuế thu nhập. Tuy nhiên, cách này bị cho là thiếu tính thuyết phục trước giới tài chính quốc tế, vốn đang theo dõi chặt chẽ cam kết “thắt lưng buộc bụng” của chính phủ Anh.
Nếu không hành động rõ ràng, niềm tin của thị trường có thể suy giảm, đẩy lãi suất trái phiếu lên cao và làm trầm trọng thêm gánh nặng nợ công. Ông Caswell nhấn mạnh: “Nền tài chính công của Anh không ở trạng thái bền vững. Đã 5 năm kể từ đại dịch, và đây là lúc chính phủ phải nghiêm túc xem xét việc hạ tỷ lệ nợ.”
Thách thức dài hạn: Cải tổ sâu để khôi phục niềm tin
Từ sau Brexit, Anh phải vật lộn với năng suất thấp, chi phí sinh hoạt cao và niềm tin doanh nghiệp yếu. Đầu tư tư nhân sụt giảm, trong khi các chính phủ liên tiếp đều né tránh cải cách cơ cấu do sợ phản ứng chính trị.
Nay, với chính phủ Lao động mới và bộ trưởng tài chính cứng rắn, giới kinh tế kỳ vọng nước Anh sẽ bắt đầu đối mặt với sự thật rằng không thể có tăng trưởng bền vững nếu tiếp tục chi tiêu vượt khả năng.
Việc BoE giữ lãi suất, OBR hạ dự báo và Reeves chuẩn bị “siết thuế” là dấu hiệu cho thấy nước Anh đang bước vào giai đoạn tái cân bằng – có thể đau đớn, nhưng cần thiết để khôi phục nền tảng tài chính quốc gia.
Sau nhiều năm trì hoãn, London cuối cùng cũng phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn mà các nền kinh tế phát triển khác như Pháp, Đức hay Nhật Bản đã sớm chấp nhận: cắt giảm chi tiêu, tái cấu trúc nợ và thúc đẩy năng suất.
Những quyết định trong vài tháng tới sẽ định hình không chỉ sức khỏe tài chính của nước Anh, mà còn vị thế của quốc gia này trong nền kinh tế toàn cầu suốt thập kỷ tới.
shared via nytimes,
