Đồng euro tăng tốc khi đồng USD trượt giá: Biến động tỷ giá trong cơn bão địa chính trị
23/07/25
 |
| Christine Lagarde, chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu, cho biết vai trò “chủ đạo” của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu “không còn chắc chắn nữa”. Ảnh: Thomas Lohnes |
Nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn mới
Sự hỗn loạn trong chính sách thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump đã khiến giới đầu tư bắt đầu đặt dấu chấm hỏi về độ an toàn và ổn định lâu nay của đồng USD Mỹ. Đồng tiền từng được xem là “nơi trú ẩn an toàn” này đã sụt giảm mạnh từ đầu năm, khiến nhiều nhà đầu tư quốc tế chuyển hướng sang đồng euro.
Từ đầu năm đến nay, đồng euro đã tăng hơn 11% so với USD, chạm mốc cao nhất trong vòng bốn năm ở mức 1,18 USD. Đồng tiền chung châu Âu cũng tăng giá so với hàng loạt đồng tiền chủ chốt khác như yên Nhật, bảng Anh, đô la Canada và won Hàn Quốc – cho thấy đây không đơn thuần là hiệu ứng yếu đi của đồng USD.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), bà Christine Lagarde, nhận định đây là cơ hội để đồng euro giành lấy vai trò lớn hơn trên thị trường tài chính toàn cầu.
“Chúng ta đang chứng kiến sự dịch chuyển lớn trong trật tự toàn cầu: các thị trường mở và quy tắc đa phương đang bị phá vỡ, và ngay cả vai trò thống trị của đồng USD Mỹ – nền tảng của hệ thống tài chính – cũng không còn chắc chắn,” bà viết hồi tháng trước.
Đặc quyền của USD Mỹ và sự vươn lên của đồng euro
Là đồng tiền dự trữ chính của thế giới, USD mang lại cho Mỹ cái gọi là “đặc quyền quá đáng” – cụm từ được một chính trị gia Pháp đặt ra từ những năm 1960. Việc các nhà đầu tư, chính phủ và ngân hàng trung ương toàn cầu đổ xô mua trái phiếu kho bạc và các tài sản định giá bằng USD tạo ra nhu cầu ổn định cho đồng tiền này. Nhờ đó, chính phủ Mỹ dễ dàng vay nợ, trong khi người tiêu dùng được hưởng sức mua cao hơn.
Tuy nhiên, dù khu vực đồng euro gồm 20 quốc gia có quy mô và mức độ giàu có tương đương Mỹ, đồng tiền chung châu Âu chưa bao giờ hấp dẫn giới đầu tư ở cùng một tầm vóc. Trên quy mô toàn cầu, đồng euro vẫn đứng thứ hai, kém xa đồng USD.
Đáng chú ý, sự tăng giá hiện tại của đồng euro là cú đảo chiều lớn so với ba năm trước – thời điểm đồng tiền này rơi về ngang giá với USD do lo ngại lạm phát và tác động từ cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Trước đó, vào thập niên trước, khu vực đồng euro từng đứng bên bờ vực khủng hoảng nợ công, khiến tính bền vững của liên minh tiền tệ bị nghi ngờ nghiêm trọng.
Tác động kép: Đồng euro mạnh lên và thách thức cho xuất khẩu
Dù sự phục hồi của đồng euro là tín hiệu tích cực, giới chuyên gia cảnh báo rằng quá mạnh có thể trở thành bất lợi. Đồng euro hiện giao dịch gần mức cao kỷ lục so với rổ tiền tệ của 41 đối tác thương mại chính của khu vực.
Dòng tiền đổ vào euro và tài sản định giá bằng euro – như trái phiếu chính phủ Đức – đang khiến các nhà xuất khẩu gặp khó. Họ không chỉ đối mặt với thuế quan của Trump, khiến hàng hóa trở nên đắt đỏ hơn với khách hàng quốc tế, mà còn phải cạnh tranh với các đối thủ Trung Quốc ở nhiều thị trường trọng điểm.
“Đồng euro tiếp tục mạnh lên sẽ phản tác dụng,” ông Valentin Marinov – chiến lược gia tiền tệ tại ngân hàng Crédit Agricole (Pháp) – cảnh báo. Ông cho rằng xuất khẩu vốn đã bị tổn thương do thuế quan của Mỹ và chính sách nhập khẩu rộng rãi của châu Âu, nên đồng tiền mạnh sẽ càng kéo lùi tăng trưởng.
ECB lo ngại lạm phát thấp và áp lực hạ lãi suất
Sau nhiều năm vật lộn với giá năng lượng tăng cao, Ngân hàng Trung ương châu Âu hiện đối mặt với nguy cơ ngược lại: lạm phát quá thấp. ECB dự báo lạm phát trung bình năm 2026 chỉ đạt 1,6% – thấp hơn mục tiêu 2% mà ngân hàng đặt ra.
Một trong những nguyên nhân là đồng euro mạnh khiến hàng nhập khẩu rẻ hơn. Một số nhà hoạch định chính sách cảnh báo lạm phát chậm có thể kéo dài và trở thành trạng thái cố hữu – điều từng xảy ra trong suốt gần một thập kỷ cho đến năm 2021, khi ECB duy trì lãi suất dưới 0 để kích thích tăng trưởng và thúc đẩy giá cả.
Trong tuần này, ECB được kỳ vọng sẽ giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích bắt đầu đặt cược rằng ngân hàng có thể tiếp tục cắt giảm lãi suất nếu triển vọng kinh tế xấu đi hoặc đồng euro tiếp tục gây áp lực giảm lạm phát. Thông thường, cắt giảm lãi suất sẽ làm đồng tiền yếu đi. Thế nhưng, nghịch lý hiện nay là đồng euro vẫn mạnh lên ngay cả khi ECB đã cắt giảm lãi suất tới tám lần chỉ trong một năm.
Phó Chủ tịch ECB – ông Luis de Guindos – nhận định rằng nếu euro vượt ngưỡng 1,20 USD thì “mọi chuyện sẽ phức tạp hơn rất nhiều”.
Cảnh báo từ doanh nghiệp: Ảnh hưởng tới doanh thu và lợi nhuận
Nhiều doanh nghiệp lớn tại châu Âu đã lên tiếng về tác động tiêu cực của đồng euro mạnh đến kết quả kinh doanh – đặc biệt là các tập đoàn xuất khẩu lớn của Đức.
Tập đoàn phần mềm SAP – hiện là công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất châu Âu – cho biết cứ mỗi 1 cent tăng trong tỷ giá euro-USD có thể khiến doanh thu của hãng giảm 30 triệu euro (nếu không thực hiện phòng hộ tỷ giá).
Thương hiệu đồ thể thao Adidas cảnh báo đồng euro mạnh tạo ra “tác động chuyển đổi tiêu cực” với doanh thu nước ngoài. Nhà sản xuất xe tải Daimler thì cho rằng biến động tỷ giá euro-USD “có thể ảnh hưởng đáng kể” đến hiệu quả tài chính của công ty.
Tương lai đồng euro: tiếp tục tăng hay sẽ đảo chiều?
Dự báo về hướng đi tiếp theo của đồng euro vẫn còn nhiều chia rẽ. Khảo sát từ Bloomberg cho thấy phần lớn nhà phân tích tin rằng đồng euro sẽ tiếp tục mạnh lên, đạt 1,21 USD vào năm tới. Tuy nhiên, ông Marinov từ Crédit Agricole cho rằng thị trường đã quá lạc quan. Theo ông, đồng euro có thể quay về mức 1,10 USD trong năm tới.
Mặc dù đồng euro tăng giá mạnh trong năm nay, điều đó không đồng nghĩa sẽ có một bước chuyển mình lâu dài về mặt vị thế toàn cầu – tức là nó chiếm tỷ trọng lớn hơn trong dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương hay được sử dụng phổ biến hơn trong thanh toán quốc tế.
Chủ tịch ECB – bà Christine Lagarde – nhấn mạnh, để biến đồng euro thành một đồng tiền toàn cầu, khu vực cần cải tổ toàn diện: từ tăng cường liên kết kinh tế, cải thiện bộ máy quản lý cho đến phát triển sâu thị trường vốn.
“Vai trò quốc tế lớn hơn của đồng tiền chung sẽ không đến một cách tự nhiên – chúng ta phải nỗ lực để đạt được điều đó,” bà kết luận.
shared via nytimes,
